Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1992

Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1992

22 mars 1992 (raundi i parë) 29 mars 1992 (raundi i dytë)
Të gjitha 140 vendet në Kuvendin Popullor 71 seats needed for a majority
Turnout	90,35%
First party Second party Third party   Party PD Sali Berisha PS Fatos Nano PSD Skënder Gjinushi Zgjedhjet e fundit 75 169 E re Ulëset e fituara 92 38 7 Përqindja 57,61% 23,87% 4,06%   Fourth party Fifth party   Party PR Sabri Godo PBDNJ Vasil Melo Zgjedhjet e fundit 0 5 Ulëset e fituara 1 2 Përqindja 2,89% 2,69%
Rezultatet sipas zonave zgjedhore
Kryeministër before election Vilson Ahmeti PS Elected Kryeministër Aleksandër Meksi PD

Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri të vitit 1992 u mbajtën më 22 mars 1992, me raund të dytë më 29 mars, për zgjedhjen e 140 deputetëve të Kuvendit Popullor. Zgjedhjet u zhvilluan pas shpërndarjes së parakohshme të Kuvendit më 11 shkurt 1992 dhe shënuan ndryshimin e parë të plotë të pushtetit me votë në Shqipërinë pluraliste.

Zgjedhjet u fituan nga Partia Demokratike e Shqipërisë, e cila siguroi 92 nga 140 vende. Partia Socialiste e Shqipërisë, pasardhëse e Partisë së Punës së Shqipërisë, fitoi 38 vende dhe kaloi në opozitë.

Sfondi

Pas zgjedhjeve të vitit 1991, Partia e Punës ruajti shumicën parlamentare, por vendi mbeti në krizë të thellë ekonomike dhe politike. Në qershor 1991, Partia e Punës u transformua në Partinë Socialiste të Shqipërisë, ndërsa opozita e drejtuar nga Partia Demokratike forcoi pozitat në qytete dhe në opinionin publik.

Qeveritë e periudhës 1991–1992 nuk arritën të stabilizonin vendin. Mungesat ushqimore, emigracioni masiv, grevat dhe presioni shoqëror e bënë të pamundur vazhdimin normal të legjislaturës. Për këtë arsye, Kuvendi u shpërnda para kohe dhe u thirrën zgjedhje të reja parlamentare.

Sistemi zgjedhor

Me ligjin e ri zgjedhor të miratuar në shkurt 1992, Kuvendi Popullor u reduktua nga 250 në 140 deputetë. Deputetët zgjidheshin për një mandat katërvjeçar. Sistemi zgjedhor kombinonte zonat njëemërore me elemente të përfaqësimit proporcional.

Në raundin e parë u zhvillua pjesa kryesore e votimit, ndërsa më 29 mars u mbajt raundi i dytë në zonat ku nuk ishte përcaktuar fituesi.

Fushata zgjedhore

Fushata u zhvillua në një atmosferë të fortë politike dhe shoqërore. Partia Demokratike kërkonte largimin përfundimtar nga trashëgimia komuniste, reformimin e ekonomisë, privatizimin dhe orientimin e Shqipërisë drejt Perëndimit. Partia Socialiste përpiqej të ruante një pjesë të bazës elektorale të trashëguar nga Partia e Punës, duke paraqitur veten si forcë e reformuar dhe socialdemokrate.

Çështjet kryesore të fushatës ishin kriza ekonomike, papunësia, pronësia, reforma agrare, emigracioni dhe ndërtimi i institucioneve demokratike. Krahasuar me zgjedhjet e vitit 1991, opozita kishte më shumë kohë për t’u organizuar dhe arriti të shtrihej më mirë në territor.

Rezultatet

Pjesëmarrja në votime ishte 90,35%. Partia Demokratike fitoi shumicën absolute të vendeve në Kuvend, ndërsa Partia Socialiste pësoi humbje të rëndë krahasuar me zgjedhjet e vitit 1991.

Rezultatet e zgjedhjeve

Partia		Votat	%	Vende	+/−
Partia Demokratike e Shqipërisë		1.046.193	57,61	92	+17
Partia Socialiste e Shqipërisë		433.602	23,87	38	−131
Partia Socialdemokrate e Shqipërisë		73.820	4,06	7	E re
Partia Republikane e Shqipërisë		52.477	2,89	1	+1
Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut		48.923	2,69	2	−3
Parti të tjera		161.127	8,88	0	–
Gjithsej		1.816.142	100,00	140	−110
Përbërja e Kuvendit pas zgjedhjeve
Burimi: Nohlen & Stöver

Pasojat

Pas zgjedhjeve, Partia Demokratike mori pushtetin dhe Aleksandër Meksi u bë kryeministër. Sali Berisha u zgjodh më pas President i Republikës, duke u bërë figura kryesore politike e periudhës së parë të qeverisjes demokratike.

Rezultati i vitit 1992 shënoi fundin efektiv të dominimit politik të ish-Partisë së Punës dhe fillimin e qeverisjes së parë të Partisë Demokratike. Ndryshimi i pushtetit u konsiderua moment themelor në tranzicionin postkomunist shqiptar.

Rëndësia historike

Zgjedhjet e vitit 1992 përfaqësojnë një nga momentet më të rëndësishme të historisë politike bashkëkohore të Shqipërisë. Ndryshe nga zgjedhjet e vitit 1991, ku ish-Partia e Punës ruajti shumicën parlamentare, zgjedhjet e vitit 1992 sollën alternimin e parë real të pushtetit përmes votës.

Ato hapën një fazë të re reformash politike dhe ekonomike, por edhe një periudhë polarizimi të fortë ndërmjet shumicës së re dhe opozitës socialiste. Qeverisja e dalë nga këto zgjedhje mbeti në pushtet deri në krizën e vitit 1997.

Shih edhe

• Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1991
• Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1996
• Partia Demokratike e Shqipërisë
• Partia Socialiste e Shqipërisë
• Sali Berisha
• Aleksandër Meksi
• Rënia e komunizmit në Shqipëri