Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1996

Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1996

26 maj 1996 (raundi i parë) 2 qershor 1996 (raundi i dytë)
Të gjitha 140 vendet në Kuvendin e Shqipërisë 71 seats needed for a majority
Turnout	89,08%
First party Second party Third party   Party PD Tritan Shehu PS Fatos Nano PR Sabri Godo Zgjedhjet e fundit 92 38 1 Ulëset e fituara 122 10 3 Përqindja 55,53% 20,37% 5,74%   Fourth party Fifth party   Party PBK Abas Ermenji PBDNJ Vasil Melo Zgjedhjet e fundit E re 2 Ulëset e fituara 2 3 Përqindja 4,97% 4,04%
Përbërja e Kuvendit pas zgjedhjeve
Kryeministër before election Aleksandër Meksi PD Elected Kryeministër Aleksandër Meksi PD

Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri të vitit 1996 u mbajtën më 26 maj 1996, me raund të dytë më 2 qershor, për zgjedhjen e 140 deputetëve të Kuvendit të Shqipërisë. Ato ishin zgjedhjet e dyta parlamentare pas vendosjes së pluralizmit politik dhe zgjedhjet e para parlamentare të zhvilluara gjatë qeverisjes së Partisë Demokratike.

Zgjedhjet u fituan nga Partia Demokratike, e cila siguroi shumicë shumë të gjerë parlamentare me 122 nga 140 vende. Partia Socialiste e Shqipërisë fitoi 10 vende, ndërsa partitë e tjera morën një numër të kufizuar mandatesh.

Sfondi

Pas zgjedhjeve të vitit 1992, Partia Demokratike mori pushtetin dhe Sali Berisha u zgjodh President i Republikës. Qeveria e drejtuar nga Aleksandër Meksi nisi reforma të gjera ekonomike dhe institucionale, në një periudhë tranzicioni të vështirë pas rënies së sistemit komunist.

Megjithatë, klima politike mbeti e polarizuar. Marrëdhëniet ndërmjet shumicës dhe opozitës ishin të tensionuara, ndërsa institucionet e reja demokratike ende nuk kishin krijuar një traditë të qëndrueshme funksionimi. Në këtë kontekst u zhvillua fushata për zgjedhjet parlamentare të vitit 1996.

Sistemi zgjedhor

Kuvendi kishte 140 vende. Një pjesë e deputetëve zgjidhej në zona njëemërore, ndërsa pjesa tjetër ndahej sipas votës proporcionale kombëtare. Zgjedhjet u zhvilluan me raund të parë më 26 maj dhe me raund të dytë më 2 qershor në zonat ku ishte e nevojshme.

Në zgjedhje morën pjesë 24 parti dhe 1.180 kandidatë.

Fushata zgjedhore

Fushata u zhvillua në një atmosferë të tensionuar politike. Partia Demokratike paraqitej si forca që kishte nisur reformat e tregut dhe integrimin ndërkombëtar të vendit, ndërsa Partia Socialiste dhe partitë e tjera opozitare akuzonin qeverinë për kontroll të administratës, presion politik dhe kufizim të hapësirës demokratike.

Çështjet kryesore të fushatës ishin ekonomia, reformat institucionale, rendi publik, pronësia, korrupsioni dhe raportet me opozitën. Debati politik u zhvillua në një klimë mosbesimi të thellë ndërmjet palëve.

Zhvillimi i votimit

Votimi i parë u mbajt më 26 maj 1996. Gjatë ditës së zgjedhjeve, partitë kryesore opozitare, të udhëhequra nga Partia Socialiste, u tërhoqën nga procesi, duke akuzuar shumicën qeverisëse për parregullsi, presion ndaj votuesve dhe manipulim të procesit.

Vëzhguesit ndërkombëtarë evidentuan probleme serioze në administrimin e zgjedhjeve, përfshirë parregullsi teknike, mungesë transparence dhe raste presioni. Procesi u konsiderua si i papërputhshëm me standardet ndërkombëtare për zgjedhje të lira dhe të ndershme.

Rezultatet

Pjesëmarrja zyrtare ishte 89,08%. Partia Demokratike fitoi shumicën dërrmuese të vendeve parlamentare.

Partia	Përqindja	Vende
Partia Demokratike e Shqipërisë	55,53%	122
Partia Socialiste e Shqipërisë	20,37%	10
Partia Republikane e Shqipërisë	5,74%	3
Partia Balli Kombëtar Shqiptar	4,97%	2
Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut	4,04%	3
Gjithsej		140

Pasojat

Rezultati i zgjedhjeve i dha Partisë Demokratike një shumicë shumë të gjerë parlamentare, por legjitimiteti politik i procesit u kontestua rëndë nga opozita. Partia Socialiste dhe forcat e tjera opozitare refuzuan rezultatin dhe bojkotuan pjesë të veprimtarisë parlamentare.

Zgjedhjet e vitit 1996 thelluan polarizimin politik në vend. Kriza e besimit ndërmjet shumicës dhe opozitës u shtua më tej në muajt pasues dhe ndikoi në përkeqësimin e klimës politike që parapriu krizën e vitit 1997.

Rëndësia historike

Zgjedhjet e vitit 1996 përbëjnë një nga momentet më të diskutueshme të tranzicionit politik shqiptar. Ato treguan dobësinë e institucioneve zgjedhore, mungesën e besimit ndërpartiak dhe vështirësinë e konsolidimit të demokracisë pas përmbysjes së sistemit njëpartiak.

Megjithëse rezultati formal i dha Partisë Demokratike kontroll pothuajse të plotë të Kuvendit, kontestimi i procesit dhe kritikat ndërkombëtare dëmtuan rëndë besueshmërinë e zgjedhjeve. Kjo situatë ndikoi drejtpërdrejt në krizën politike që shpërtheu pas kolapsit të skemave piramidale dhe çoi në zgjedhjet e parakohshme të vitit 1997.

Shih edhe

• Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1992
• Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 1997
• Partia Demokratike e Shqipërisë
• Partia Socialiste e Shqipërisë
• Rebelimi i vitit 1997
• Skemat piramidale në Shqipëri