Park kombëtar në Shqipëri

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Zonat e mbrojtura natyrore dhe turistike në vendin tonë, janë konsideruar si pjesë tokësore dhe ujore të mbrojtura për shkak të shumëllojshmërisë biologjike të pasurive natyrore dhe kulturore që ofrojnë. Këto zona mbrohen nga shteti dhe numërohen rreth 384 të tilla. Ato ndahen në 6 kategori sipas rëndësisë: 4 zona rreptësisht të mbrojtura ku përfshihen Laguna e Karavastasë (Lushnjë), Lumi i Gashit (Tropojë), Rrajca (Librazhd) dhe Kardhiq (Gjirokastër), 11 parqe kombëtare; 300 monumente natyrore; 26 zona të menaxhuara, 4 peisazhe të mbrojtura tokësore ose detare, si dhe 4 zona të mbrojtura resursesh. Zonat e mbrojtura zënë një sipërfaqe të përgjithshme 109 050 ha, 10,5 % të fondit pyjor dhe 3,8 % të sip së përgjithshme të vendit. Fillimet e zonave të mbrojtura kanë nisur që në vitin 1940 me shpalljen ose krijimin e rezervatit të parë shtetëror të gjuetisë Kune-Vain-Tale në Lezhë dhe në Parkun Kombëtar të Malit të Tomorrit në Berat.

Lista e Parqeve natyrorë dhe kombëtarë të Shqipërisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Parku Kombëtar “Dajti”[redakto | redakto tekstin burimor]

Ndodhet në lindje të kryeqytetit të Shqipërisë dhe ka një sipërfaqe prej 3300 ha. Ai ndodhet në pjesën lindore të fushës se gjerë të Tiranës 26 km në lindje të Tiranës dhe 50 km larg nga aeroporti “Nënë Tereza”. Tipike e Parkut te Dajtit është shtrirja e bimësisë me kate . Ky park është një zonë shumë e frekuentuar nga pushuesit ditor. Ai konsiderohet "Ballkoni natyror i Tiranës". Ai ofron mundësi akomodimi për pushuesit . Aty mund te shkohet me teleferik , udhëtim i cili ofron një eksperience te veçante.

Parku Kombëtar “Lugina e Valbonës”[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një sip prej 8000 ha dhe konsiderohet si mrekullia e Alpeve Shqiptare. Ndodhet 25-30 km në veri-perëndim të qytetit të Bajram Currit. Shtrihet midis majash të larta e të thepisura të mbuluara me një kolorit fantastik ngjyrash në çdo stinë duke dhënë kështu imazhin e një lugine plot labirinte dhe të papritura.

-  Shtrirja-    Ka nje sip prej 8000 ha dhe konsiderohet si mrekullia e Alpeve Shqiptare. Ndodhet 30 km ne veriperendim te qytetit te Bajram Curri. Parku Kombetar fillon 4 km.larg qytetit B.Curri,në gryken e Shtrejtit,prane qendres se Komunes Margegaj . Shtrihet midis majash te larta e te thepisura te mbuluara me nje kolorit fantastik ngjyrash ne çdo stine duke dhene keshtu imazhin e nje lugine plot labirinthe dhe te papritura .

- Lugina e Valbones eshte nje nga mrekullite e paperseritshme te natyres alpine shqiptare. Kjo lugine ndodhet ne pjesen me veriore te vendit ne lindje te masivit malor te Alpeve qe perfshihet nga rrethi i Tropojes. Lugina e Valbones nis nga Qafa e Valbones ne perendim dhe perfundon ne luginen e Drinit ne jugperendim, shume prane diges se hidrocentralit te Fierzes. Gjatesia e saj nga Qafa e Valbones deri ne lumin Drin eshte 50.6 kilometra. Lugina e Valbones eshte zona turistike me e vizituar ne rrethin e Tropojes, madje nga me te vizituarat ne Alpet shqiptare . Kjo zone me bukuri te rralla eshte e preferuar jo vetem nga turistet vendas por edhe nga turistet e huaj, te cilet parapelqejne te njihen edhe me zakonet apo traditat e fshatrave me veriore te vendit.- Ka vlera te medha turistike dhe rekreative te cilat ndërthuren me nje biodiversitet me rendesi kombetare dhe nderkombetare. Fshati Valbone shtrihet ne lartesine 820 m.mbi nivelin e detit.

Udhetimi - Per te shkuar ne Valbone duhet te udhetosh te pakten 5 ore nga kryqyteti. Pjesa derrmuese e rruges eshte aksi Tirane-Bajram Curri, ku çdo turist ka mundesine te shijoje nje udhetim me traget neper liqenin e Komanit. Pamjet fantastike te shpateve malore qe bien thike mbi ujin e liqenit te Komanit jane te paharrueshme. Fshatrat e vegjel ne te dyja anet e liqenit dhe kullat e vetmuara prej guri, banoret e te cilave lidhen me njeri-tjetrin vetem nepermjet varkave te vogla, jane nje tjeter dekor interesant i udhetimit. Perrenjte dhe luginat e vogla qe lidhin liqenin me pellgun e Drinit krijojne fjorde te vegjel qe futen ne brendesi te masiveve malore. Gjate udhetimit me traget shikon dhe dy digat gjigande te hidrocentraleve ne kas-kaden e Drinit.

- Udhetimi tjeter i mundeshem eshte ai nga qafa e Malit - Fierze , B .Curri , ndersa udhetimi me komod dhe me i lehte eshte ai nëpërmes rruges se kombit Durres - Morine , Prizeren , Gjakove , Bajram Curri , Valbone ,që zgjatë rreth 4 ore .

- Udhetimi nga Bajram Curri për në Valbone behet me automobil,nepermes nje rruge qe po ndertohet sipas parametrave bashkekohore. Me pare duhet të kalosh nepermjet Kanionit te Shoshanit, Grykes se Klysyres, Grykes se Dragobise e Qukut te Dunishes. Nga hyrja ne kanionin e Shoshanit e deri ne Valbone udhetimi kalon nepermjet nje lugine te ngushte, ku ne te dyja anet e saj ka shpate shkembore dhe pyje me ah e bredh .

- Pamjet e mahnitshme qe nisin me Kanionin e Shoshanit i lene vendin njera-tjetres per tu zevendesuar nga gryka e ngushte me shpate te thepisura te Klysyres . Ne km.e 15 takon fshatin Dragobi,nje fshat i njohur dhe me emer ne kete krahine. Gati ne mes te fshatit, ne krahun e majte te rrjedhes se Valbones ndodhet nje ujevare dhjetra metra e larte qe bie pingul nga shpati i malit.Ky fshat i ndertuar ne te dy anet e lumit Valbona,me kulla 2 e 3 kateshe,dhe rreth 200 vjet të vjetra , me çatia tip alpine, me dritaret tip frengji , i rralle ne kete lloj , paraqet nje bukuri te veçante natyrore dhe shton interesin per ta vizituar.

- Ne vazhdim te rruges ne km.e 20 të takon 'Mbaskollaten',aty ku gjendet shpella e heroit te popullit Bajram Curri,- Div - dragoi i Dragobise , Trim - tribuni i vegjelise .Rruga gjarperon pergjate nje lugine me bukuri te rralla natyrore,ne mes majave te larta, me gjelberim dhe lule shumengjyreshe .Lagja e pare qe te prezanton Valbonen eshte Quku i Dunishes,nje lagje e vogel , por me bukuri natyrore,shpirterore dhe kulturore te medha. Ketu fillon ndertimi i objekteve te trajtimit te vizitoreve,si hotele dhe restorante,model alpin por me nje sherbim shume te mire . Gjate gjithe udhetimit te shoqerojne gjithnje ujerat e kthjelleta te Valbones qe burojne nga shkrirja e bores ne masivin malore te Alpeve. Nje tjeter vend per tu ndalur eshte dhe Quku i Dunishes. Nje bar-hotel alpin, i ndertuar teresisht prej druri nga vellezerit Selimi eshte nje tjeter pikeshlodhjeje. Klima e lugines eshte mjaft e fresket dhe i nxehti i veres nuk egziston fare.- Sapo del ne fshatin Valbone , ku gryka fillon te zgjerohet,para syve te shfaqet nje fshat me nje terren te rrafsht,i rrethuar me maja te larta , i rrethuar me pyje te bukura ,qe permes tyre kalon lumi Valbona . Bukurive natyrore ketu u shtohet edhe ajri i paster,aroma e luleve te shumta,kenaqesia qe ndjen nga bukurite e ketij ambienti.Perveç objekteve te sherbimit social,ky territor mbulohet me vale telefonike te ' Eaglle Mobail ' dhe pjeserisht te Vodafone.- Fshati Valbone eshte pika me e rendesishme turistike. Lugina neper te cilen kalon lumi me te njejtin emer ka natyre te bukur dhe te paster. Konfiguracioni, morfologjia, hidrologjia, pyjet, kullotat, llojshmeria e luleve, shtepite karakteristike, bujaria dhe mikepritja e banoreve krijojne kushte shune te mira per zhvillimin e turizmit.

Parku Kombëtar “Thethi”[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një siperfaqe prej 2630 ha dhe ndodhet në Alpet e Shqipërisë, pranë Bjeshkëve të Nëmura. Ai ndodhet në një distancë 70 km larg qytetit të Shkodrës dhe përshkohet nga lumi i Thethit, me një prurje prej rreth 1000-1300 l/sek dhe është i pasur me troftën e malit. Një pikë mjaft piktoreske dhe mahnitëse është Ujëvara e Grunasit. Për tu vlerësuar është prania e drurit relikt të lisit. Ky përfaqëson zonën më të populluar të vendit me rrëqebull ( linx linx ) i cili konsiderohet specia e rrezikuar

Parku Kombëtar “Lura”[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një sipërfaqe prej 1280 ha dhe shtrihet në faqen lindore të Masivit "Kurora e Lurës". Mjaft piktoreske këtu janë 14 liqenet akullnajore të Lurës. Në dimër sipërfaqet e tyre ngrijnë. Ndërsa në pjesën jugore të parkut ndodhet "Fusha e Pelave" që ofron pamje shumë çlodhëse, pasi ka bimësi të larmishme me lule shumëngjyrëshe të rrethuara nga drurë shekullorë halorë. Në këtë park ka mundësi të mëdha për zhvillimin e ekoturizmit.

Parku “Mali i Tomorrit”[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një sip 4000 ha dhe ndodhet në lindje të qytetit muze të Beratit. Në të ndodhet Mali i Tomorrit, që nga larg të jep përshtypjen e një kështjelle natyrore gjigante. Bukuritë natyrore të parkut janë evidente në çdo stinë.

Parku Kombëtar “Pishat e Divjakës”[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një sipërfaqe prej 1250 ha dhe ndodhet 5 km larg qytetit të Divjakës dhe 40 km larg qytetit të Lushnjes. Ky park është njëkohësisht edhe pjesë e kompleksit Laguna e Karavastasë ndodhet nën mbrojtjen e Konventës Ndërkombëtare të Ramsarit, që nga viti 1994. Ky park përbën një nga ekosistemet më të rëndësishme të gjithë vendit. Kjo sidomos për faunën e pasur ku përfaqësuesi më tipik është pelikani kaçurrel, i cili zë rreth 6.4% të popullatës botërore. Ketu ndodhet pika perendimore e folezimit te ketij shpendi ne europe.

Parku “Llogarasë”[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjendet afro 40 km në juglindje të qytetit të Vlorës, në kufirin hapsinor midis detit Adriatik dhe Jon. Afër Qafës së Llogorasë takohen drurë me forma kurorash mjaft interesante në të cilat ndihet ndikimi i korenteve.

Parku "Bredhi i Hotoves"[redakto | redakto tekstin burimor]

Bredhi i Hotovës është park kombëtar, ndodhet në jug të Shqipërisë pak kilometra nga qyteti i Përmetit, dhe mund të cilë sohet si mushkria natyrore e Shqipërisë Jugore. Me një shtrirje prej 1200 hektarësh dhe një masiv të mrekullueshëm të përbërë kryesisht nga Bredhi Maqedonas, ky park kombëtar është një nga perlat turistike të Shqipërisë, që ofron surpriza të këndëshme në çdo stinë të vitit, si në dimër, ku ai është i mbuluar nga dëbora por dhe në verë ku mund të shijosh freskinë e tij.

Prej disa vitesh ai është kthyer në një vend që vizitohet shpesh nga turistët. Ai ndodhet në zonën e Frashërit, rreth 35 kilometra nga qyteti i Përmetit, në verilindje të tij.

Pamja madhështore e parkut të shfaqet nga hyrja e luginës së Lumicës e deri afër majës së malit të Kokojkës. Në Bredhin e Hotovës mund të shkosh me çdo lloj mjeti pavarsisht se rruga nga kthesa e Piskovës, është e paasfaltuar. Por udhëtimi me mjete fuoristrada të krijon lehtësinë për të hyrë sa më thellë në pyll. Në Bredhin e Hotovës nuk ka lokale prandaj ushqimin duhet ta marrësh me vete ose ta porositësh më parë në fshatrat përreth tij. Ndërsa për ujin e pijshëm nuk është problem, pasi në brendësi të pyllit ka një sërë burimesh natyrore më ujë të ftohtë.

Flora dhe fauna[redakto | redakto tekstin burimor]

Bredhi i Hotovës konsiderohet një nga reliket bimore mesdhetare më të rëndësishëm në vend dhe është një nga parqet më të mëdhenj në Ballkan me Bredh Maqedonas.

Aty përveç bredhit gjen disa lloje panjash, shkozë e zezë, ilqe, dëllinjë e kuqe dhe e zezë, mjedër etj. Në lartësinë 800-1000 metra takohen livadhe e vende të sheshta të rrethuar nga drurë shekullorë të përmasave të mëdha. Parku formon një kurorë të gjelbërt gjigande me kontraste të dukshme nga njëra-tjetra. Bota shtazore është e pasur. Nga gjitarët takohen ariu i murrmë, ujku, dhelpra, kunadhja, derri i egër, lepuri i egër, ketri etj. Por krenaria e këtij parku dhe përfaqësuesi tipik i tij është kaprolli, të cilin mund ta shohësh në livadhe dhe lëndina në thellësi të pyllit.

Parku "Qafe Shtama"[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një sipërfaqe prej 2000 ha dhe ndodhet rreth 25 km në verilindje të qytetit të Krujës. Në përgjithësi pamja e këtij parku është rrethor dhe mjaft piktoresk. Në këtë park mjaft tërheqës përmendet çezma e "Nënës Mbretëreshë" me ujë shumë të pastër, të ftohtë e kurativ. Është një zonë mjaft e frekuentuar për vlerat e larta kurative dhe ato të peisazhit që ajo ofron

Parku Kombëtar Zall Gjocaj[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një sipërfaqe prej 140 ha dhe ndodhet afro 40 km në verilindje të qytetit të Burrelit. Në përgjithësi pamja e këtij parku është mjaft piktoreske. Bukurinë ia shton edhe prania e disa burimeve dhe e rrjetit të përroskave.

Parku Kombetar "Prespa"[redakto | redakto tekstin burimor]

Ka një sipërfaqe prej 27500 ha, duke perbere ne kete menyre edhe Parkun Kombetar me te madh te Shqipërise. Ndodhet në kryqëzimin e kufijve të Shqipërisë, Greqisë dhe Maqedonisë. Përbëhet nga liqeni i Prespës së Madhe dhe Prespës së Vogël si dhe pellgu ujëmbledhës i tyre. Kjo zonë është mjaft e pasur me vlera kulturore. Këtu mund të përmendim kishat eremitë të Bizantit, Shpellën e Trenit në liqenin e Prespës së Vogël, kalaja e Trojanit, kisha e Shën Mërisë ndërtuar në ishullin e Maligradit në shek e 14-të. Liqeni i Prespës së Madhe dhe Prespës së Vogël janë përfshirë në Parkun Ballkanik të Prespës, me një marrëveshje të kryeministrave të të dy vendeve.

Parku Kombetar "Butrinti"[redakto | redakto tekstin burimor]

Ky park perfshin një sipërfaqe toke shtetërore prej 29 km/katrorë. Kufijtë e këtij Parku, shtrihen në daljen e fshatrave përreth tij, si Ksamili, Vrina, Shëndëllia dhe Xarra.

Lugina e lumit të Gashit[redakto | redakto tekstin burimor]

Kjo zonë ndodhet në rrethin e Tropojës dhe përfshin zonën e skajit më verilindor të Shqipërisë, në pikën më të lartë të kufirit midis Shqipërisë, Kosovës dhe Malit të Zi. Lugina e lumit të Gashit, i cili derdhet në Valbonë, fillon nga zona akullnajore e Dobërdolit. Gjatë rrjedhjes së saj kjo luginë shquhet për bukurinë natyrore, mbasi ajo kalon një sërë ngushtimesh e zgjerimesh duke krijuar trajta mjaft tërheqëse. Në njërin prej segmenteve të saj, lugina ngushtohet aq shumë, sa merr formën e një kanioni të ngushtë. Shpatet e luginës janë të veshura me pyje dushku, ahu dhe sidomos me halorë. Kjo zonë është strehë edhe për kafshë të egra si ariu i murrmë, dhia e egër, ujku, ketri, shqiponja e malit etj. Zona e luginës së lumit të Gashit shquhet për reshjet e dendura të dëborës. Një ndër atraksionet më të bukura të kësaj zone janë edhe prezenca e kompleksit të liqeneve akullnajore të Dobërdol - Sylbicës, ku gjenden 8 liqene të tilla.

Biza[redakto | redakto tekstin burimor]

Pika malore e Bizës, gjendet në rrethin e Tiranës, në komunën e Shën Gjergjit. Largësia nga kryeqyteti është 85 km. Për të shkuar atje ndiqet itinerari Tiranë-Linzë-Qafë Priskë-Qafë Mollë-Bizë. Ajo është një fushë karstike e ndodhur në skajin juglindor të malit me Gropa. Fusha e Bizës shtihet në lartësinë 1.200 metra mbi nivelin e detit. Ajo është 4 km e gjatë dhe 2 km e gjerë. Ky është një vend mjaft i këndshëm dhe me ajër të pastër. Fusha rrethohet nga shpate mali të thepisura sidomos nga krahu juglindor dhe veri perëndimor. Në perëndim fusha ka forma të zhvillimit të fenomeneve karstike. Fusha e Bizës përshkohet nga lumi me të njëjtin emër, i cili më pas zhduket brenda një shpelle karstike pranë fshatit Val.

Zona e Bizës është e pasur me pyje të shumta, sidomos të dushkut dhe ahut. Në këtë zonë gjejnë strehë kafshë të egra si ariu i murrmë, ujku, dhitë e egra, dhelpra, lepuri i egër, derri i egër, lakuriqet e natës, skifteri etj. Zona karakterizohet nga reshje të konsiderueshme dëbore gjatë stinës së ftohtë.

Biza ka shërbyer edhe për shfrytëzimin e lëndës së drurit. Gjithsesi ajo ofron kushte mjaft të favorshme natyrore edhe për organizimin e aktiviteteve turistike ku mund të përmendim turizmin me çadra gjatë stinës së ngrohtë, skitë në pistat natyrore, speleologjine në shpellën e Valit etj. Zona e Bizës përbën një park natyror, e cila ka statusin e zonës së mbrojtur me një sipërfaqe prej 1.370 hektarë.

Rrajca[redakto | redakto tekstin burimor]

Zona e mbrojtur e Rrajcës ndodhet në rrethin e Librazhdit. Format glaciale ku gjendet Rrajca janë të vendosura në shpatin verior e lindor të malit të Shebenikut ku gjendet kompleksi i cirqeve akullnajore të Rrajcës. Në këtë cirk akullnajor janë katër liqene akullnajore, të cilët përbëjnë një atraksion natyror për tu vizituar. Këto liqene kanë një gjatësi mesatare prej 100 metrash dhe një gjerësi mesatare prej 80 metrash. Ato gjenden të vendosura në lartësinë 2.200 metra mbi nivelin e detit. Për të arritur në këto liqene, duhet ndjekur rruga automobilistike e asfaltuar Përrenjas - Rrajcë dhe më pas, nga fshati Rrajcë për tek liqenet rruga bëhet në këmbë.

Lagunat e Kune - Vainit[redakto | redakto tekstin burimor]

Ky sistem lagunor dhe njëkohësisht zonë e mbrojtur gjendet në grykëderdhjen e lumit Drin. Këtu ka shumë shpendë ujorë dhe gjenden dy laguna, ajo e Cekës me sip 235 ha dhe e Merxhanit 77 ha. Surpriza më e këndshme për turistin është ishulli ranor i Kunes me një sip prej 125 ha në të djathtë të deltës së Drinit. Ishulli i Kunes është i mbuluar me një bimësi të harlisur hidrofile. Aty rriten shkurre të gjelbërta mesdhetare, liane, shelgje, Frashëri etj. Në këtë rajon njihen 227 lloje bimësh. Përsa i takon faunës nga shpendët përmendim rosat e egra, fazanët, qukapikët, karabullakët, çapkat, rosën e madhe krye kuqe etj. Mjafton të themi se në këtë sistem lagunor gjenden 70 lloje shpendësh, 22 reptilë nga 33 që ka Shqipëria dhe 6 lloje amfibësh nga 15 që ka Shqipëria dhe disa lloje gjitarësh. Aktivitet kryesore që mund të zhvillohen janë observimi i shpendëve dhe eko turizmi.

Parku Rinia[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]