Faqja kryesore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
52.408 artikuj në shqip
Version i përshtatur për celular

P world icon brown.png Gjeografia      P history icon brown.png Historia      P society icon brown.png Shoqëria      P culture icon brown.png Arti & Kultura      P religion icon brown.png Feja      P sport icon brown.png Sporti      P science icon brown.png Shkenca & Teknika     P train grey.png Teknologjia

Portali tematik · Indeksi alfabetik · Artikuj sipas kategorive · Artikuj të mirë · Artikuj të përkryer

Artikulli i javës
Artikulli i javës
Autori i librit, filozofi dhe ekonomisti Hans-Hermann Hoppe

Democracy: The God That Failed (Demokracia: Zoti që dështoi) është një libër nga ekonomisti gjermano-amerikan Hans-Hermann Hoppe, i botuar së pari në vitin 2001. Libri është formuluar në një stil aksiomatiko-deduktiv dhe përmban një seri me 13 ese mbi demokracinë. Libri ekzaminon demokracitë moderne nën dritën e dështimeve të dukshme, që ndër të tjera përfshijnë rritjen e nivelit të papunësisë dhe zgjerimin e borxhit publik.

Tema kryesore e librit është një analizë mbi efektet e demokracisë në shoqëri. Njëkohësisht krahasohet demokracia, si sistem politik, me forma të tjera organizimi politik dhe shoqëror, sikundër monarkia apo koncepti i rendit natyror formuluar nga vet autori. Në libër paraqiten një sërë argumentesh që në thelp shpienë në përfundimin se demokracia nuk e ka avancuar idealin e lirisë, prosperitetin dhe në përgjithësi avancimin shoqëror në masën që shumë njerëz besojnë se ka bërë.

Një nga konceptet kryesore që është qëndror në forcën e argumentit të Hoppe-s, ose thënë ndryshe që flet për dobësinë e demokracisë, është ideja e preferencës kohore. Preferenca kohore mund të shihet si shkalla nëpërmjet të cilës një individ preferon një të mirë në të tashmen përkundrejt të njëjtës së mirë në të ardhmen. Hoppe argumenton se në përgjithësi një shoqëri që avancon do të shikojë një rënie të preferencës kohore drejtë zeros (pa e arritur kurrë atë), meqënëse, duke u bërë të pasur, individëve do t'u nevojitet një pjesë më e vogël e pasurisë së tyre për të kënaqur nevojat e tanishme dhe kështu, si pasojë, do të kenë më shumë pasuri/resurse për t'ua dedikuar nevojave të së ardhmes. Thënë në fjalë të tjera, ndërsa shoqëria avancon, mesatarisht individët do të kenë një normë kursimi më të lartë. Kjo tendencë e normës së preferencës që bie me kalimin e kohës do të vazhdojë, thotë Hoppe, për sa kohë "që asnjë nuk ndërhyn me aktet e përvetësimit të natyrës dhe të prodhimit të një tjetri".

Kjo shpie në një nga argumentet e para të paraqitur në libër kundër qeverisjeve demokratike, që në fakt mund të aplikohen mbi të gjitha format e qeverisjes. Hoppe argumenton se ndërhyrja e qeverisë (qoftë ajo monarkike apo demokratike) në jetët personale/private të individëve shpie vetëm në një rritje të normës së preferencës kohore të individit. Në fjalë të tjera shpie në një rënie të normës së kursimit dhe në degradim apo ngadalësim të rritjes ekonomike. Asyeja kryesore pse kjo ndodh është sepse qeveria rrit në mënyrë të ndjeshme pasigurinë në jetët e njerëzve. Pasiguria, e tipit të krijuar nga qeveritë, shpie në një rritje të preferencës kohore, meqë individët nuk janë më në gjendje të parashikojnë se çfarë përpjesëtimërie të pasurisë së tyre do të jenë në gjendje të ruajnë për të ardhmen - meqë qeveritë ndryshojnë në mënyrë konstante normën e taksimit, të inflacionit dhe të rregullave.

Një tjetër argument që autori përdor në mbështetje të tezës së tij kundër sistemeve demokratike ka të bëjë me problemet që lindin kur lideri i qeverisë nuk është zotëruesii i resurseve të qeverisë por vetëm njëfarë kujdestari. Kjo gjendje krijon motivimin e liderit që t'i përdori resurset sa më shumë të mundi brenda mandatit të vet qeverisës meqë kur të mos jenë më në pushtet nuk do të kenë më akses tek ato. Kjo gjendje është në kontrast me monarkinë, ku mbreti, mbretëresha, apo perandori etj. është në fakt edhe zotëruesit i resurseve dhe kështu është më i motivuar për të ruajtur dhe maksimalizuar pasurinë e qeverisë gjatë një periudhe më të gjatë kohore e si pasojë do të ketë më pak gjasa për të shprëdoruar resurset.

Edhe pse Hoppe thekson disa nga benefitet e monrakisë ndaj demokracisë, ai nuk i bën avokati asnjërës prej tyre. Në të kundërt ai thekson se një rend që i sipërkalon të dyja është ideja e një rendi natyror:

„Një alternativë pozitive ndaj monarkisë dhe demokracisë është ideja e rendit natyror. Në një krah, kjo ka të bëjë me pranimin se nuk është shfrytëzimi, monarkik apo demokratik, por prona private, prodhimi dhe shkëmbimi vullnetar që janë burimi i fundëm i civilizimit njerëzor.“

Hans-Hermann Hoppe, Democracy: The God That Failed


Titulli i veprës është një aludim për librin The God That Failed (1949) në të cilin gjashtë autorë ish komunistë përshkruajnë eksperiencat e tyre dhe zhgënjimin me komunizmin.

Lexo më tej...
A e dini se ...
A e dini se ...
Trëndafila të kuq
  • ... trëndafilat e kuq janë simbol i dashurisë, një lloj mesazhi për njeriun që e doni dhe prezanton guxim dhe respekt?
  • ... Jeronim De Rada është një nga studiuesit e parë shqipëtarë të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe, sepse në të dy veprat gramatikore që hartoi, (1870, 1894) vuri në dukje tipare të ndryshme dhe veçori të dialektit arbëresh, të pastudiuara më parë nga dijetarë dhe albanologë të tjerë shqiptarë?
  • ... Shpella e Butrintit ndodhet pranë rrugës automobilistike Sarandë-Butrint, rreth 3 kilometra larg nga qyteza e Ksamilit dhe vlerësohet si e veçantë, për një sipërfaqe 110 metra katrorë, për një hapësirë të gjerë dhe është e ruajtur mirë në gjendje natyrale?
  • ... gjeli është një simbol universal i diellit për shkak se e kënduara e tij lajmëron ardhjen e agimit?
  • ... është thënë se pas futjes së domates në Evropë zyra e Sir Walter Raleigh kishte hartuar një plan për të realizuar pagëzimin e domates në Pallatin e Mbretëreshës Elizabeth me emrin "Mollë Dashurie"?
  • ... libri "Nëna Kosovë" është një nga përshkrimet e sinqerta dhe romantike të autorit Vasfi Samimi për vitet 1938-1943?
Aktualiteti
Aktualiteti

Temat kryesore : Kriza në zonën e euros

Stacioni i trenit në Volgograd

Vdekje së fundmi
Kanë ndodhur më 26 mars
Kanë ndodhur më 26 mars
Melihate Ajeti
  • 1879 - Lidhja e Prizrenit vendosi dërgimin e një delegacioni të kryesuar nga Abdyl FrashëriEvropë për të mbrojtur të drejtat e shqiptarëve.
  • 1827 - Vdiq në Vjenë një nga kompozitorët më të mëdhenj të muzikës perëndimore, Ludwig Van Bethoven. Ai i ka kompozuar shumë nga veprat e tij më të mira pas shurdhimit të plotë.
  • 1828 - Kompozitori austriak Franc Shubert dha në Vjenë koncertin e tij të parë dhe të vetëm në publik.
  • 2000 - Disa kuti me 55 statujat e zhdukura të çmimit “Oscar” të lara në ar, u gjendën të hedhura në një kosh plehrash në Los Angeles.
  • 2001 - U njoftua nga zyrtarët e Qeverisë indiane se popullsia e Indisë në këtë muaj arriti në 1 miliard e 27 milion banorë, duke zënë vendin e dytë në botë që kalon shifrën 1 miliard pas Kinës.
  • 2002 - Më shumë se 1.800 të vdekur, 4 mijë të plagosur e 20 mijë të pastrehë si pasojë e një tërmeti shkatërrimtar, që goditi një rajon në pjesën veriore të Afganistanit.
  • 2005 - Vdiq në Prishtinë aktorja numër një e Teatrit të Prishtinës, Melihate Ajeti. Ajo lindi më 9 tetor 1935 në Prishtinë. Ndoqi shkollën e aktrimit në Prishtinë. E nisi punën si aktore kur ishte 16 vjeç, më 1951, në Teatrin Krahinor të Kosovës dhe realizoi në skenë 180 role kryesore, me të cilat dëshmoi talentin, bukurinë e kapacitetin e madh prej artisteje. Mban çmimin më të lartë të punës prej vitit 1976 dhe është cilësuar – Doajene e Teatrit Kombëtar të Kosovës - Primadona e skenës shqiptare. (Figura)
Fotografia e ditës
Fotografia e ditës
Një pamje panoramike e Ultësirës së Madhe (Great Basin) në Nevada, SHBA
Para se të redaktoni...
Para se të redaktoni...
Wikipedia (Enciklopedia e lirë), synon krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korrigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim. Uikipedia përdor teknikën Wiki si mjet bashkëpunimi midis autorëve.

Çdokush prej jush mund të kontribuojë vullnetarisht me dijen e tij për zgjerimin e mëtejshëm të kësaj enciklopedie të lirë. Hapat fillestare janë më se të thjeshta. Shikoni edhe këtu.
Vini Re! - Jeni të lutur të emëroni faqet që krijoni në trajtën e shquar dhe të përdorni germat Ë, Ç, ë, ç në fjalët e duhura.

Kush e shkruan Wikipedian?
Kush e shkruan Wikipedian?

Komuniteti i Wikipedias në gjuhën shqipe përbëhet nga 72.249 përdorues të regjistruar, 352 prej të cilëve kanë kontribuar me të paktën një redaktim gjatë muajit të fundit, ndërsa 11 prej tyre gëzojnë privilegjet e burokratit dhe administratorit. Përdoruesit përbëjnë një shoqatë ku të gjithë anëtarët e saj koordinojnë veprimet e tyre për përmirësimin e artikujve, duke u konsultuar herë pas here në kuvend, duke diskutuar me njëri-tjetrin, por edhe duke bashkëpunuar në projekte të ndryshme.

Ç'mund të bëj unë?
Ç'mund të bëj unë?

Dëshironi të merrni pjesë? Lexoni rregullat bazë dhe udhëzimet e tjera, respektoni rregullat e mirësjelljes; regjistrimi është i këshillueshëm por jo i detyrueshëm.

Keni nevojë për ndihmë? Përpiquni të shfletoni faqet e ndihmës ose bëni pyetjen tuaj në Kuvendin e Wikipedias. Shumë shpejt një përdorues aktiv do t'iu ndihmojë.

Dëshironi të provoni? Bëni prova tek livadhi ose lexoni se si redaktohet një faqe.

Dëshironi të bëni një donacion? Wikipedia është plotësisht e lirë, pa reklama, falë donacioneve të përdoruesve. Ndihmoni që Wikipedia të mbetet e lirë, bëni një donacion.

Projektet motra
Projektet motra
Meta-Wiki
Meta-Wiki
Koordinimi i të gjitha projekteve
Commons
Wiktionnaire
Wiki–Fjalori
Fjalori i lirë
Wikinews
Wiki–Lajme
Lajme të lira
Wikibooks
Wiki–Libra
Libra dhe tekste didaktike
Wikiquote
Wiki–Citate
Përmbledhje citatesh
Wikisource
Wiki–Burime
Dokumente dhe Libraria e lirë
Wikiversité
Wikispecies
Wiki–Speciet
Lista e llojeve të specieve
Wikidata
Wikidata
Baza e lirë e të dhënave
Wikipedia nuk garanton saktësinë e përmbajtjes!

Projekti organizohet nga Fondacioni Wikimedia, i cili nuk mban përgjegjësi për asnjë gabim në përmbajtjen e këtyre artikujve.

Çdo kontribues është përgjegjës për shkrimet e tij.