Dimitrije Tucoviq

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Dimitrije Tucoviq

Dimitrije Tucoviq (1881-1914) i lindur në fshatin Gostilja në Zlatibor, ka qenë një ndër udhëheqësit dhe teoristët e lëvizjes socialiste në Serbi, themelues i Partisë socialdemokrate serbe (Srpska socijaldemokratska partija), nismëtar dhe redator i gazetës Radničke novine dhe Borba.

Biografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Dimitrije Tucović ka lindur me 13 maj 1881 në fshatin Gostilje në malin Zlatibor (Sërbi), nga një familje e priftërinjve ortodoksë.

Tucović ishte tashmë një përkrahës të ideve socialiste, kur ai erdhi në Beograd në 1899 për të përfunduar shkollën e mesme. Ai ishte i shqetësuar për socializmin me Radovan Dragoviçin, i cili kishte një ndikim të madh në të. Në 1901, Shoqëria e Punëtorëve të Beogradit ishte përtërirë dhe Tucović rikrijoi një grup socialist të studentëve të gjimnazit dhe u bë një nga udhëheqësit e shoqërisë. Ai u përpoq të krijojë sindikata moderne.

Në 1902, ai organizoi demonstratat e studentëve në Senat kundër Nikola Pashiqit. Me ndihmën e Tucović-it dhe Dragoviçit-it, "Paneli për Udhëheqjen e Lëvizjes" u krijua, së bashku me "Komitetin Qendror", me një qëllim të përcaktimit të arsyeve të krijimit të një partie. Tucovići udhëhoqi demonstratat e marsit kundër mbretit Aleksandar Obrenoviç më 5 mars, 1903. Ai ishte i detyruar të emigrojnë në Zemun, dhe më pas në Vjenë.

Radničke Novine (Gazeta e Punëtorëve) prej 1897.

Më 2 gusht 1903, u formua Partia Social-Demokratike. Tucović-i bëhet redaktor i gazetës së saj, që quhej "Gazeta e Punëtorëve". Gjatë Kongresit të Dytë të një bashkimi të punëtorëve SSDP (1904), Tucović mbajti një ligjëratë për organizimin sindikalist.

Në 1906, ai diplomoi në Fakultetin e Drejtësisë së Universitetit të Beogradit. Pas vijnë u kthye nga Berlini, ai hoqi dorë nga dizertacioni dhe filloi të kaloje kohën e tij në lëvizjen socialiste dhe të punës, si sekretar i SSDP.

Tucović-i ishte organizatori dhe udhëheqësi i parë Konferencës Ballkanike Socialiste, të mbajtur në Beograd prej 7 deri 9 Janar, 1910, ku synon krijimin e një federatë ballkanike.

Në 1910, kjo parti themeluoi një revistë teorike të quajtur "Borba" - Tucović-i ishte redaktor i saj. Ai mori pjesë në Kongresin Ndërkombëtar Socialist në Kopenhagë të njëjtin vit dhe dha një fjalim të rëndësishëm duke kritikuar pozicionin që social-demokratët Austriak morën në çështjen kombëtare, sidomos aneksimit të Bosnjës dhe Hercegovinës. Në një debat me Karl Renner ai vuri në dukje të politikë koloniale-skllavërore të Austro-Hungarisë dhe faktin se social-demokratët ishin në mbështetje të qeverisë për këtë çështje.

Pas shpërthimit të luftërave ballkanike 1912, ai u mobilizua në ushtrinë serbe dhe mori pjesë në fushatën ushtarake sërbe në Shqipëri. Ai i dërgoi letra nga fronti i luftës rreth krimeve të luftës kundër popullsisë civile Shqiptare të cilat janë botuar rregullisht në Gazetën e Punëtorëve.

Në shkrimet rreth masakrave ndaj shqiptarëve gjatë pushtimit serb të Kosovës (1912), ai deklaroi:

"Ne kemi kryer tentativë vrasjeje me paramendim të një kombi të tërë. Ne u kapëm në këtë vepër penale dhe u penguam. Tani duhet të vuajmë dënimin .... Në Luftërat Ballkanike, Serbia jo vetëm që dyfishoi territorin e saj, por edhe armiqtë e saj të jashtëm."

Pas kthimit nga lufta ballkanike, ai botoi librin e tij "Serbia dhe Shqipëria: Një Kontribut për Kritikë të politikës pushtuese të borgjezisë Serbe", i cili analizon rrënjët e konfliktit serbo-shqiptar dhe e konsiderohet "ndër kontributet më të rëndësishme marksiste në çështjet kombëtare në Ballkan".

Ai vdiq në vijën e parë në Luftën e Parë Botërore, si një anëtar i divizionit të Moravës në nëntor 1914 në një Betejën e Kolubarës kundër ushtrisë austro-hungareze.

Ai deri vonë kishte një shesh me emrin e tij, Sheshi Dimitrije Tucović në Beograd.

Vepra[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Dimitrije Tucoviq, Srbija i Albanija – Jedan prilog kritici zavojevaçke politike srpske burzhoazije, Beograd, 1914;
  • Zgjedhje punimesh, II, Prishtinë, 1981

Ka bashkpunuar me revistat:

  • "Vorwärts"
  • "Arbeiter Zeitung"
  • "Der Kampf"
  • "Die Neue Zeit"

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]