Impulsi këndor

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Ky xhiroskop qendron drejt kur rrotullohet per shkak te impulsit kendor.

Ne fizike, impulsi kendor i një thërrmije rreth origjinës është një madhësi vektoriale e barabartë me masën e thërrmijes shumëzuar me prodhimin vektorial të vektorit te pozicionit te theermijes me vektorin e shpejtesise.[1] Impulsi kendor i nje sistemi therrmijash eshte shuma e momentit kendor te therrmijave ne te.[2]

Impulsi kendor eshte nje koncept shume i rendesishme ne fizike dhe inxhinieri, per shkak te aplikimeve te shumta. Impulsi kendor ka rendesi te madhe ne fizike sepse eshte nje madhesi e konservuar: Momenti kendor i nje istemi qendrion konstant gjithmone neqoftese mbi te nuk aplikohet nje moment force i jashtem. Simetria rrotulluese e haesires eshte shkaku i ruajtjes se impulsit kendor, kjo ne vetvete eshte nje rast i vecante i Teoremës se Nëdherit. Ligji i konservimit te impulsit kendor shpjegon shume fenomenene ne natyre.

Impulsi kendor ne mekaniken klasike[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhja mes forces (F), momentit të forcës (τ), dhe vektoreve te momentit (p dhe L) ne nje sistem rrotullues

Percaktimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Impulsi kendor i nje therrmije rreth orifgjines te nje sistemi te dhene percaktohet si:

\mathbf{L}=\mathbf{r}\times\mathbf{p}

ku:

\mathbf{L} eshte impulsi kendor i therrmijes,
\mathbf{r} eshte vektori i pozicionit te theermijes ne lidhje me origjinen,
\mathbf{p} eshte impulsi linear i therrmijes, dhe
\times\, eshte prodhimi vektorial.

Sic shikohet nga percaktimi, njesite SI te derivuara te momentit kendor jane Njuton meter sekonde (N·m·s ose kg·m2s-1). Per shkak te prodhimit vektorial, L eshte nje pseudovektor i cili eshte perpendikular si me vektorin rrezor r eshtu edhe me vektorin e momentit p dhe e merr shenjen nga rregulli i dore se djathte.

Lidhje te jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Cohen-Tannoudji, Claude; Diu, Bernard; Laloë, Franck, "Quantum Mechanics" (1977). John Wiley & Sons.
  • E. U. Condon and G. H. Shortley, The Theory of Atomic Spectra, (1935) Cambridge at the University Press, ISBN 0-521-09209-4 See chapter 3.
  • Edmonds, A.R., Angular Momentum in Quantum Mechanics, (1957) Princeton University Press, ISBN 0-691-07912-9.
  • Jackson, John David, "Classical Electrodynamics". Second Ed., 1975. Third Ed., 1998. John Wiley & Sons.
  • Serway, Raymond A.; Jewett, John W.: Physics for Scientists and Engineers (6th ed.). Brooks/Cole 2004, ISBN 0-534-40842-7
  • Tipler, Paul: Physics for Scientists and Engineers: Mechanics, Oscillations and Waves, Thermodynamics (5th ed.). W. H. Freeman 2004, ISBN 0-7167-0809-4