Kozmologjia fizike

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Kozmologjia fizike, si degë e astronomisë, është studimi i strukturave në shkallë më të madhe dhe dinamikave të universit tonë dhe ka të bëjë me pyetjet themelore për formimin dhe evolucionin e tij.[1] Kozmologjia merret me studimin e levizjes se trupave qiellorë dhe shkaku i parë. Për shumicën e historisë njerëzore, ajo ka qenë një degë e metafizikės. Kozmologjia si një shkencë filloi me parimi Kopernikan, i cili nënkupton se trupat qiellorë i binden ligjeve fizike identike me ato të tokës, dhe mekanikën e Njutonit, e cila qe parë qe na lejoi të kuptojme ato levizje. Kjo tani quhet mekanikë qiellore. Kozmologji fizike, sic kuptohet tani, ka filluar me zhvillimin e shekullit të njëzetë te relativitetit te përgjithshme te Albert Ajnshtajnit dhe vrojtimet më të mira të objekteve astronomik tepër të largët.

Përparime të shekullit te njëzet bënë të mundur spekulimin në lidhje me origjinën e universit dhe lejuan shkencëtarët të krijojnë Big Bang si modelin kryesor kozmologjik, te cilin Kozmologët tani pranojnë si bazë për teoritë e tyre dhe vërejtje. Deri diku ka disa studiues te cilet jane ende avokat te një pjesë të vogël të kozmologjive alternative, por Kozmologët profesionale në përgjithësi pajtohen me faktin se shpërthimi i madh shpjegon shumicen e vëzhgimeve. Kozmologji fizike, merret me shumë me objektet më të mëdha në univers ( galaktikat, grupime galaktiksh dhe superklustera), objekte shumë më të hershme të dallueshme për të formuar ( kuazaret) te universit shumë herët, kur ai ishte gati homogjen ( shume i nxehtë , tema te tjera jane ato te inflacionin kozmik, sfondit kozmik mikrovalë rrezatimi dhe hipoteza e kurbatures se Weyl).

Energjia e kozmosit[redakto | redakto tekstin burimor]

Shikoni gjithashtu[redakto | redakto tekstin burimor]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ For an overview, see George FR Ellis: Issues in the Philosophy of Cosmology. In: Jeremy Butterfield & John Earman (Hrsg.): Philosophy of Physics (Handbook of the Philosophy of Science) 3 volume set, S. 1183ff, North Holland 2006, ISBN 0444515607

Further reading[redakto | redakto tekstin burimor]

Libra Popullore[redakto | redakto tekstin burimor]

Keta autore kane kredenciale akademike.


Libra Universitare[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Cheng, Ta-Pei: Relativity, Gravitation and Cosmology: a Basic Introduction. Oxford and New York: Oxford University Press 2005, ISBN 0-19-852957-0
 Liber kozmologjie pa aparatin tensorial.
Text elemetar qe shqyrton rezultatet e WMAP .
For undergraduates; mathematically gentle with a strong historical focus.
An introductory astronomy text.
  • Edward Kolb, Michael Turner: The Early Universe. Addison-Wesley 1988, ISBN 0-201-11604-9
The classic reference for researchers.
Cosmology without general relativity.
  • Andrew Liddle, David Lyth: Cosmological Inflation and Large-Scale Structure. Cambridge 2000, ISBN 0-521-57598-2
An introduction to cosmology with a thorough discussion of inflation.
  • Viatcheslav Mukhanov: Physical Foundations of Cosmology. Cambridge University Press 2005, ISBN 0-521-56398-4
  • Padmanabhan, T.: Structure formation in the universe. Cambridge University Press 1993, ISBN 0-521-42486-0
Discusses the formation of large-scale structures in detail.
An introduction including more on general relativity and quantum field theory than most.
  • P. J. E. Peebles: Principles of Physical Cosmology. Princeton University Press 1993, ISBN 0-691-01933-9
Strong historical focus.
  • P. J. E. Peebles: The Large-Scale Structure of the Universe. Princeton University Press 1980, ISBN 0-691-08240-5
The classic work on large scale structure and correlation functions.
  • Martin Rees: New Perspectives in Astrophysical Cosmology. Cambridge University Press 2002, ISBN 0-521-64544-1
Reference standarte per formulimin matematik.
  • Steven Weinberg: Cosmology. Oxford University Press 2008, ISBN 0198526822


Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Nga grupe[redakto | redakto tekstin burimor]

Nga individualë[redakto | redakto tekstin burimor]