Lav Trocki

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Leon Trotsky

Leon Trotsky ishte një marksist rus i cili ndihmoi në realizimin e revolucionit të tetorit dhe ndihmoi në ardhjen në pushtet të Partisë Bolshevike në vitin 1917.

Emri i tij i vërtet është Lev Davidovich Bronstein lindur ne vitin 1879Ukrainë. Shumë shpejtë Trotsky u bë një mbështetës i zjarrtë i ideve të Marksit.

Biografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Leon Trotsky (25 tetor 1879 - 21 gusht 1940)

Emri i tij i vërtete është Lev Davidovič Bronštejn (Лев Давидович Бронштейн). Revolucionare dhe teoricien komunist. Ka qenë president i Sovjet të Pjetergradit gjatë revolucioneve të 1905 dhe të 1917. Ka qenë edhe një shkrimtar i talentuar, shokët e partisë ia vunë nofkën "Pena". Gjatë luftës kundër Stalinit, gjatë viteve njëzete, u përjashtua nga partia dhe u dëbua nga Bashkimi Sovjetik. U vra në Meksikë nga një agjent sovjetik. Idetë e Trotskyt formojnë bazat e komunistit të tanishëm të "trockistet".

Lindur në një familje çifute në Yanovka (Ukraine). Sipas kalendarit gregorian data e lindjes së tij është 7 nëntor 1879 (në Rusi në vitin 1918 u vendës kalendarin julian). U afrua me idetë revolucionare që në moshe të re, kur ka qenë student në universitetin Odessa. Për herë të parë u arrestua në vitin 1898 kur punonte si organizator për Sindikatën e Punëtoreve të Rusisë Meridionale. Në vitin 1900 u dënua me katër vjet dëbim për në Siberi. Në vitin 1902 arriti të arratisesh nga Siberia dhe u largua për në Londër. Atje u bashkua me Vladimir Lenin, në atë kohë redaktor i gazetës "Iskra" (Shkëndija), organ i Partisë Social Demokratë e Punëtorëve të Rusisë (POSDR). Kur morri pjesë në kongresin e dytë të POSDR, në verë 1913, u bashkua me Menshevikët, edhe pse nuk i qëndroi besnik. Në vitin 1905 u rikthye në Rusi. Përfshirja e tij në grevën gjeneralë të tetorit, si president i Sovjet të Pjetergradit dhe përkrahja e tij për revolucion, e sollën në arrestimin dhe i dhanë si vendim : dëbimi për jete. Në vitin 1907 arratiset dhe largohet përsëri për në Londër, ku merr pjese në kongresin e katërt të partisë. Në tetor martohet në Vjenë. Në vitin 1906 ai shkruan librin "Rezultate dhe Perspektive" i cili i bazuar në idetë e Marksit, Trotsky argumenton se klasa e punëtoreve do të zhvillohet kur të mos ekzistojë me klasa imperialiste. Kjo teori propozon se revolucioni Rus do të jetë filli i një revolucioni global dhe suksesi i socializmit në Rusi do të ndiqet edhe nga shumë vende evropiane. Në vitin 1912 punoi si reporter për gazetën radikale "Kievskaia Mysl" në Ballkan, ku ishte dëshmitar i luftërave të 1912-1913. Shkrimet e tij i boton në librin "Luftërat ballkanike" (1912-1913). Gjate afrimit të Luftës së Parë largohet për në Zvicrën neutrale dhe më pas për në Francë. U dëbua nga Franca dhe jetonte në New York kur Revolucioni Rus (shkurt 1917) largoi Carin. U kthye në Rusi në mars të 1917, ku u bashkua me bolsheviket dhe u morr me veprimtari për të hedhur qeverinë e përkohshme e udhëhequr nga Aleksandër Kerensky. Në 26-27 tetor1917 (6-7 nëntor sipas kalendar julian) Trotsky ishte një nga organizatoret e revolucionit të tetorit të cilin përmbysen qeverinë e përkohshme. Pas revolucionit Trotsky emërohet Sekretar i Punëve të Jashtme, me qellim kryesor për të negociuar paqën me Gjermanet dhe aleatet e saj . Por në traktatin e Brest-Litovskit, Rusia u detyrua të linte gati 1/3 të territorit të saj për të dalë nga lufta e parë botërore. Trotsky kundërshtoi këtë traktat, e cila më pas u firmos nga anëtaret e partisë bolshevike. Në këto rrethana Trotsky jep dorëheqjen si Sekretar i Punëve të Jashtme. Më pas Trotsky u emërua Komisar Supreme i Forcave Ushtarake të Rusisë, i cili formoi një ushti të fortë dhe të stërvitur sovjetike e quajtur "Armata e kuqe". Trotksy u shqua për aftësi organizive dhe te një lideri të zote dhe shumë shpejt fitoj respekt dhe admirim nga trupat e tij ushtarake. Ndoshta ishte për këto aftësi të Trotskyt që bolsheviket fituan Luftën Civile (1918-1921). Pas vdekjes së Leninit, Stalini ishte në gjendje që të konsolidonte kontrollin e tij mbi Partinë dhe qeverinë. Në këtë pikë, Trotsky ishte i pafuqish për ti dalë ballë Stalinit. Në kongresin e dymbëdhjetë të partisë, Trotsky u përpoq që ti kundërviheshe Stalinit, i cili bashkë me Kamenev dhe Zinovyev perbenin troiken. Më pas u dëbua për në Turqi, u spostua për në France, Norvegji dhe përfundimisht në Meksikë. Më 21 gusht vritet nga sekretari i tij, që më pas doli se ishte një agjent sekret i dërguar nga Stalini, emri i tij është Ramon Mercader. Trupi Trotsky u varros rreth shtëpisë së tij në Coyoacan (një fshat pranë qytetit të Meksikos). Përpara vrasjës së tij, Trotsky në testamentin e tij shkruante : "Cilado qofshin shkaqet e vdekjes sime, unë do të vdes me besimin e patundshëm për të ardhmen komuniste, ky besin në njeriun dhe në të ardhmen e tij, më jep një forcë rezistente, që asnjë besim fetar nuk mund të ma japi. Përtej dritarës mund të shohë barin e gjelbër dhe qelin e kaltër dhe kudo dritën e diellit. Jeta është e bukur. Të munden gjeneratat e ardhshme ta çlirojnë nga çdo e keqe, shtypje apo dhune."

Shih edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Lihdje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]