Mbreteria Protista

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Mbretëria Protista

  • Protozaret janë gjallesa njëqelizore.
  • Ato mund te shihen nga ana e mikroskopit ose me një lente te fuqishme.
  • Ngjajnë me kafshët sepse nuk kane klorofil.
  • Janë jeterushqyese.
  • Munde te kenë forma te ndryshme.
  • Shumohen në mënyre te thjesht nëpërmjet ndarjes.
  • Jetojnë në ujëra te kripura dhe te ëmbla ose në trupin e kafshëve dhe te njeriut (si parazite).
  • Mënyra se si lëvizin i ndanë në klasa.
  • Disa nga klasat janë : Këmberremet (Pseudopoda), Qerpikoret (Ciliata), Kamxhikoret (Flagjelata) dhe Spozoaret.

Klasa e Këmberremeve (pseudopoda)[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Në ketë klase bëjnë pjesë gjallesa një qelizore që lëvizin me ane te zgjatimeve.
  • Përfaqësuesi kryesore është Ameba e cila e realizon lëvizjen te ngadalshme dhe me rrëshqitje në bazament te fort.
  • Kur kap ushqimin Ameba përdor edhe pseudopodet.
  • Ajo lëshon (1 ose 2) psedopode te cilat e rrethojnë ushqimin.
  • Ushqimin i gëlltitur përfundon në Vakuolën tretëse ku tretet nga Enzimat.
  • Materiali i tretur thithet nga vakuola bashkë me lendet e panevojshme dhe nëpërmjet lëvizjese se Amebës ajo nxirret jashtë qelizës.
  • Në ketë klasë ka dhe forma parazitare (p.sh. paraziti që shkakton ameboiden te njeriu).

Klasa e Qerpikoreve (Ciliata)[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Përfaqësuesi në ketë klasë është Paramecin-i.
  • Trupi I Paramecinit ka dallime nga trupi I Amebës (Paramecini ka forme te qëndrueshme sepse është I mbuluar me një membrane te holle).
  • Ai lëviz me ane te qerpikëve te cilat dalin nga trupi.
  • Qerpikët përdorën edhe për lëvizjen e ushqimeve drejt një hapësire te vogël në formën hinike (cistoma që është e lidhur me vakuolën tretëse).
  • Kur Paramecet kanë ushqim te bollshëm ato shumohen me ane te ndarjes se thjesht 2-3 here në dite.
  • Ajo jeton në ujëra te ëmbla dhe lëviz me ane te qerpikëve që janë në sipërfaqen e trupit.
  • Ajo ka 2 bërthama : makronuklesusi dhe mininukleusi.
  • Ajo ka dhe 2 vakuola tkurrëse (te cilat për 30 minuta nxjerrin uji te barabarte me gjithë trupin e tyre)

Klasa e Kamxhikoreve dhe Spozoaret[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Tripanozoma eshte nje mikrogjallese kamxhikore qe leviz me ane te nje kamxhiku te gjate.
  • Ky protist parazitar qe shkakton semundjen e gjumit.
  • Gjallesat sporozoare jane protiste parazitare qe nuk levizin fare.
  • I tille eshte per shembull,plasmodiumi i malaries,i cili perhapet me ane te mushkonjave anofele dhe shkakton semundjen e malaries.
  • prs.emiljano