Sumerët

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Qytete të rëndësishme mesopotame.

Sumerët (banorët e Shumer-it, në gjuhën egjiptiane Sangar, në bibël Shinar, nga vendasit ki-en-gir, nga ki = tokë, en = zot/ëri, gir = i ditur, i qytetëruar, d.m.th. "toka e zotërinjve të qytetëruar") janë populli i parë ngulues në botë, që mund të cilësohet "i qytetëruar", me gjuhën, fenë, kulturën, dhe shkrimin e tyre në formë kunji. Ky lloj shkrimi duket të ketë paraprirë çdo lloj forme tjetër shkrimi, dhe mendohet të jetë të paktën 5.500 vjeçar. Poashtu feja dhe kultura e sumerëve ndikoi shumë popujt fqinj ; atë amoritan dhe babilonas.

Sumerët banonin pjesën jugore të Mesopotamisë (sot Iraku i jug-lindjes), rreth viteve 4.000 p.e.s.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Sumerët përmenden gjithashtu në Bibël në librin e "Zanafillës" :

Zanafilla 10:10 "Dhe fillimi i mbretërisë se tij ishte Babeli dhe Ereku dhe Akadi dhe Kalnehi në token Shinar (Sumere)... "
Zanafilla 11:2 "Dhe ndërsa ata udhëtonin nga lindja ata gjeten një toke te rrafshet ne token Shinar ; dhe ata banuan aty... "

Prejardhja e sumerëve[redakto | redakto tekstin burimor]

Prejardhja e sumerëve është e panjohur, por një gjë është e sigurt, qe ata nuk bëjnë pjese ne familjen semitike. Mendohet qe sumeret te kenë ardhur nga lindja e Indisë ose Iranit të lashte dhe se ata ishin pushtues. Gjetjet arkeologjike dëshmojnë një vazhdimësi te pandërprere kulturore te sumereve, qe nga koha e ubaidëve (5200-4500 p.e.s.) në ngulime te Mesopotamisë se jugut.

Sumeret qe u nguluan ne pjesën pjellore te Eufratit dhe Tigrit filluan te merren me bujqësi dhe përsosnin sistemin e ujitjes se tokës.

Zhdukja e qytetërimit sumer[redakto | redakto tekstin burimor]

Sumerët u zhdukën (pra, humbën identitetin e tyre kombëtar ose u përvetësuan) nga pushtimi i trojeve të tyre nga amoritët. Ngritja e Babilonisë, në mijëvjeçarin e 3 p.e.s. shënon përfundimisht zhdukjen e qytetërimit sumer.

Qytetërimi sumer[redakto | redakto tekstin burimor]

Bujqësia dhe gjuetia[redakto | redakto tekstin burimor]

Tregtia dhe ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Arkitektura[redakto | redakto tekstin burimor]

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Teknologjia[redakto | redakto tekstin burimor]

Sumerët që në vitin 2500 p.e.s. kishin gjetur metodën e përfitimit të Sapunit. Metodë e cila edhe në ditët tona gjen zbatim.

Gjuha dhe shkrimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjeografi[redakto | redakto tekstin burimor]

Histori[redakto | redakto tekstin burimor]