Haiku

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Haiku është kompozim poetik prej tri vargjesh me pesë, shtatë, dhe pesë rrokje. Ajo është një poezi e tingujve të thjesht që eliminon lidhëset dhe mbledhë fuqinë nga sugjerimet e natyrës dhe të stinëve të saj. Haiku u krijua në Japoni në shekullin e XVII dhe ka prejardhje prej tankas, formë poetike me 31 rrokje që krijohej qysh në shekullin e IV. Tanka përbëhet prej pesë vargjesh me një numër të saktë të rrokjeve për çdo varg: 5-7-5-7-7. Me eliminimin e dy vargjeve të fundit mori formë haiku.

Për shkak të shkurtësisë kërkohet një sintezë e lartë e mendimit dhe imagjinatës. Tradicionalisht vargu i fundit është i ashtuquajturi referimi sezonal apo kigo, që është një referim i stinës kur është kompozuar haiku apo të cilës i dedikohet ai. Subjekt i haikus janë skenat e vrullshme që përfaqësojnë, në përgjithësi, natyrën dhe ndjenjat që kanë mbetë në mendjen e haijin (poetit). Mungesa e lidhjeve të dukshme në mes vargjeve len hapësirë për imagjinatë të pasur. Haikut tradicionalisht nuk kanë titull.

Në Japoni besohet se rreth 10 milion persona shkruajnë haiku. Grupi i poetëve që takohet për të biseduar rreth haikut quhet haijin. Jashtë Japonisë haiku ka gjet adhurues më shumë në Amerikë dhe Marok. Poetët më të mëdhenj të kësaj forme konsiderohen Matsuo Basho, Yosa Buson, Kobayashi Issa, Masaoka Shiki, Chiyo, dhe Jack Kerouac.