Katundi (Itali)

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Katundi
Greci
—  Komunë  
Pamje nga Katundi (Itali)

Pamje e Katundit

Administrimi
Shteti Italia Italia
Rajoni Kampanja
Provinca Provinca e Avelinos
Kryetari i Komunës Bartolomeo Nicola Zoccano
Statistika dhe Territori
Koordinatat Koordinatat:41°15′10″ Veri 15°10′12″ Lindje 41.252778° Veri 15.17° Lindje41°15′10″ Veri 15°10′12″ Lindje 41.252778° Veri 15.17° Lindje
Lartësia 821 m (m.n.d)
Sipërfaqja 30,58 km2
Popullsia 772 banorë
Dendësia 25,25 banorë/km2
Informacione të tjera
Zona Kohore UTC+1
 •  ora verore UTC+2
Prefiksi 0825
Kodi Postar 83030
Vendndodhja
Katundi (Itali)
Katundi

Katund, (Italisht: Greci), është një fshat dhe komunë në Provincën e AvelinosKampanjësItali i cili është i banuar me arbëreshë.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Komuna ndodhet në një lartësi prej 824m mbi nivelin e detit dhe ka një sipërfaqe prej rreth 31 km katrore. Emri italian i fshatit rrjedh qartë nga Graikos termi latin shndërruar në Graecus nga e cila Graeci dhe pastaj Greci. Katundi është vendbanimi i vetëm shqipfolës në Rajonin e Kampanias në provincën e Avelinos. Emri italian Greçi është marrë nga grekët të cilët themeluan Belisario (si shumë koloni të tjera greke në Italinë jugore) në kohën e Justinianit, rreth 535 pas Krishtit. Duhet gjithashtu të theksohet se në zonën e Tre Shatërvanëve (Tre Fontane) ka kaluar që nga koha perandorake rruga e Trajana në gjurmët e lashta të rrugës së bagëtive Camporeale-Foggia. Emri ruajt edhe pas shkatërrimit të vitit 908, nga saraçenët, mercenarë besnikë të Frederikut II, i cili jetonte pranë në Lucera. Qyteti i grekëve, i rivlerësuar nga Pandolfo, Princi i Beneventos, si në shtrirjen territoriale ashtu dhe në pozicionin strategjik të dominimit mbi luginën e Cervaros, u rindërtua në vitin 1039 dhe vazhdoi të jetë qendra kryesore e Savignanos dhe La Ferraras. Popullsia greke u sundua nga baronë dhe princa të ndryshëm të cilët shpesh i shisnin ata së bashku me territoret e tyre. Pozicioni i kënaqshëm, nëpër Apeninet e Kampanias, Molises dhe Puglias, tërhoqi vëmendjen e shqiptarëve të Gjergj Kastriotit Skënderbeut, që shoqëruan heroin e tyre kombëtar, për të ndihmuar dhe mbrojtur mikun e tij Ferdinandin I të Aragonës në luftën kundër Anzhuinëve, që mbahen mend në Itali për komplotin e famshme të baronëve, të vendosur për të larguar atë. Ishin shqiptarët që i shpartalluan anzhuinët, të udhëhequr nga Piccinino, në territorin e Greçit. Mbreti për shpërblim i lejoi shqiptarët të ripopullonin Greçin, sepse ata mund të ishin roje të mirë kundër kryengritjeve të mundshme nga banorët e Faeto, Trojës, Celle dhe Lucera, besnikë të anzhuinëve. Kështu filloi në vitet 1460-62 qytetërimi shqiptar e Greçit. Në fillim të shekullit të katërmbëdhjetë, kur tokat ishin në pronësi të familjes Spinelli Delphi vendbanimi është raportuar në disa dokumenta me emrin "Castri-Graeci". Në vitin 1674 qyteti i kaloi Inico Guevarës III, Duka i Bovinos dhe Kont i Greçit. Guevarat e Bovinos zotëruan tokën e Greçit për gati gjashtë shekuj dhe kjo është periudha kur banorët Greçit paguanin "Terratico", një tatim i lashtë feudal. Maria Guevara, bija e fundit e Dukës Prospero, në vitin 1922 ende zotëronte tokat e Cannavales, Vados dhe Contes dhe Monte del Niglios. Numri i familjeve të regjistruara zyrtarisht në Greçi në vitin 1595 ishte 75, në 1648 136 familje , në 1669 142 familje, në 1757 234 familje me 1026 banorë. Në vitin 1898 Greçi ose Katundi siç quhet nga arbëreshët kishte 3863 banorë, në vitin 1920 numëroheshin 3200 banorë, në regjistrimin e vitit 1951 kanë qenë në 2756 banorë, dhe në vitin 1991 vetëm 1186 banorë. Ata ruajnë gjuhën, zakonet, doket, traditat dhe folklorin e shqiptarëve të lashtë. I vetmi rit greko-ortodoks (i cili ruhet ende sot në vendbanimet shqiptare të Kalabrisë dhe Sicilisë -Eparkia e Ungrës në Provincën e Kozencës dhe Eparkia e Piana degli Albanesi në Provincën e Palermos) i Katundit u hoq nga Kryepeshkopi i Benevento Orsini, Papa i ardhshëm Benedikti XIII. Katundi pas vitit 1860, pas riorganizimit territorial të Mbretërisë se re të Italisë, kaloi nga Provinca e Kapitanatës (Foxhia) në atë të Avelinos. Banorët quhen greçezi.

Vende Turistike[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Pallati Caccese (shekulli XIX)
  • Pallati Lauda (shekulli XVIII)
  • Pallati Lusi (shekulli XVII), në Sheshin Umberto I, ku ndodhet selia e komunës.
  • Ndërtesa e Komunës, në Sheshin Umberto I, që daton në vitin 500. Në fillim të shekullit të kaluar familja fisnike e Lusit ia shiti ndërtesën komunës, për ta përdorur për zyrat e Komunës. Në sallën e këshillit është një afresk që tregon heroin shqiptar Skanderbun mbi kalë. Aktualisht ndërtesa e Komunës është në një fazë të avancuar për riparim dhe rinovim, sepse u dëmtua gjithashtu nga tërmeti i vitit 1980
  • Ka disa çezma të bukura publike, madje edhe me lavamanë dhe korita
  • Korniza dhe portale të lashtë në gur që zbukurojnë shumë dyer
  • Në qendrën historike, në lagjen Breggo, ende ekzistojnë sot halive, ose kalive, disa shtëpi të mbijetuara tipike shqiptare të ndërtuara me gurë të lidhur me argjil dhe llaç me dorë.
    Halive
    Çatitë janë bërë nga trarëve prej druri, dërrasa dhe tjegulla.
  • Kisha Nënë, i dedikohet Shën Bartolomeut Apostulli, në stilin roman me një kryq Latin, u ndërtua në fund të viteve 600 dhe dominon fshatin. Atje ndodhet statuja e Zojës Sonë të Karosenos, e dashur për të gjithë katundasit. Ekziston edhe një pikturë e viteve 600, realizuar nga piktori Guido Reni dhe nxënësit e shkollës së tij, në madhësinë 2,50 x 2,00 metra që paraqet Shën Mërinë dhe shenjtorët
  • Fermat Tre Çezmat në lagjen me të njëjtin emër, datojnë në vitet 600-700.

Personalitet lidhur me Katundin[redakto | redakto tekstin burimor]

Leonardo De Martino[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Poet arbëresh (1830-1923), ndikimi i të cilit ndihej tek rilindasit shqiptarë dhe kryesisht tek humanistët dhe filologët françeskanë të Shqipërisë.