Ligji i Kulombit

Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirë

Ky artikull sipas rregullores mbi shkronjat ë, Ë, Ç, ç, bjen në kundërshtim me rregulloren e Wikipedisë në gjuhën shqipe, për këtë arsye nuk mund të merret si i saktë derisa të rregullohet.

Ligji i Kulombit, i zhvilluar ne 1780s nga fizikanti Francez Charles Augustin de Coulomb, mund te jepet ne formen skalare si me poshte:

Madhesia e forces elektrostatike midis dy ngarkesave pikesore eshte ne perpjestim te drejte me prodhimin e modulit te cdo ngarkese dhe ne perpjestim te zhdrejte me katrorin e distance midis ngarkesave.

[redakto] Forma skalare

Diagram qe pershkruan mekanizin themelor te ligjit te Kulombit; ngarkesat e njejta shtyjne njera tjetren kurse ngarkesat e kunderta terhiqen me njera tjetren.

Peshorja e torsioni e Kulombit

Neqoftese drejtimi i force nuk na hyn ne pune atehere forma e thjeshtuar , skalare, e versionit te ligjit te Kulombit mjafton. Madhesia e forces mbi nje ngarkese, $\scriptstyle{q_1}$ , per shkak te pranise te nje ngarkese te dyte, $\scriptstyle{q_2}$ , jepet nga moduli i

$F = {1 \over 4\pi\varepsilon_0}\frac{q_1q_2}{r^2}$ ,

ku $\scriptstyle{r}$ eshte ndarja e ngarkesave dhe $\scriptstyle{\varepsilon_0}$ eshte konstantja elekrike. Nje force pozitive implikon nje bashkeveprim shtytes, kurse nje force negative tregon nje bashkeveprim terheqes.^[1]

Faktori, ( $\scriptstyle{k_e}$ ) i njohur si konstantja e Kulombit, eshte :

$\begin{align} k_e &= \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} = \frac{\mu_0\ {c_0}^2}{4 \pi} = 10^{-7}\ {c_0}^2 \\ &= 8.987\ 551\ 787\ \times 10^9 \\ \end{align}$

$\approx 9 \times 10^9$ N m²C⁻² (gjithashtu ne metram F⁻¹).^[2]

[redakto] Fusha elektrike

Artikulli kryesor: Fusha elektrike

[redakto] Forma vektoriale

$\mathbf{F} = {1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_1q_2(\mathbf{r}_1 - \mathbf{r}_2) \over |\mathbf{r}_1 - \mathbf{r}_2|^3} = {1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_1q_2 \over r^2}\mathbf{\hat{r}}_{21}$ ,

[redakto] Sistem me ngarkesa diskrete

Parimi i mbivendosjes lineare mund te perdoret per te llogaritur forcen mbi nje therrmije prove te vogel, $\scriptstyle{q}$ , nga nje sistem i $\scriptstyle{N}$ ngarkesave diskrete:

$\mathbf{F}(\mathbf{r}) = {q \over 4\pi\varepsilon_0}\sum_{i=1}^N {q_i(\mathbf{r} - \mathbf{r}_i) \over |\mathbf{r} - \mathbf{r}_i|^3} = {q \over 4\pi\varepsilon_0}\sum_{i=1}^N {q_i \over R_{i}^2}\mathbf{\hat{R}}_{i}$ ,

[redakto] Shpernadarja e vazhdueshme e ngarkeses

[redakto] Paraqitja grafike

[redakto] Perafrimi elektrostatik

[redakto] Tabele e madhesive te derivuara

Vetija e therrmijes

Relacioni

Vetija e fushes

Madhesi vektoriale

Forca (tek 1 nga 2)

$\mathbf{F}_{12}= {1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_1 q_2 \over r^2}\mathbf{\hat{r}}_{21} \$

$\mathbf{F}_{12}= q_1 \mathbf{E}_{12}$

Fusha elektrike (tek 1 nga 2)

$\mathbf{E}_{12}= {1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_2 \over r^2}\mathbf{\hat{r}}_{21} \$

Relacioni

$\mathbf{F}_{12}=-\mathbf{\nabla}U_{12}$

$\mathbf{E}_{12}=-\mathbf{\nabla}V_{12}$

Madhesi skalare

Energjia potenciale (tek 1 nga 2)

$U_{12}={1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_1 q_2 \over r} \$

$U_{12}=q_1 V_{12} \$

Potenciali (tek 1 nga 2)

$V_{12}={1 \over 4\pi\varepsilon_0}{q_2 \over r}$

[redakto] Shikoni gjithashtu

[redakto] Shenime

^ Coulomb's law, Hyperphysics
^ Coulomb's constant, Hyperphysics

[redakto] Referenca

Griffiths, David J. (1998). Introduction to Electrodynamics (3rd ed.). Prentice Hall. ISBN 0-13-805326-X.

Tipler, Paul (2004). Physics for Scientists and Engineers: Electricity, Magnetism, Light, and Elementary Modern Physics (5th ed.). W. H. Freeman. ISBN 0-7167-0810-8.

[redakto] Lidhje te jashtme

Coulomb's Law tek Project PHYSNET.
Electricity and the Atom— - nje kapitull libri online nga nje liber ne rrjet

[0] Coulomb's law, Hyperphysics

[1] Coulomb's constant, Hyperphysics

[1]

[2]