Aorta

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Aorta

Aorta (greqisht: αορτή) apo ena kryesore e gjakut, është një arterie e madhe, e cila del direkt nga ana e majtë e zemrës. Ajo e transporton gjakun nga barkushja e majtë e zemrës (Ventriculus cordis sinister) për në enët e qarkullimit të gjakut në periferi.

Aorta është arteria më e madhe e trupit të njeriut dhe ka një diametër prej 2,5-3,5 cm. Ajo ka formën e një shkopi shëtitjeje, me një fillim në formë harku, duke vazhduar me një formë të drejtë deri poshtë në pjesën e komblikut.

Pjesët e aortës[redakto | redakto tekstin burimor]

Zemra me Aorta thoracalis

Për shkak të orientimit më të mirë, në anatomi, kirurgji si dhe në degë tjera të mjekësisë si p.sh. në radiologji, bëhet ndarja e aortës në këto pjesë:

Funksioni i aortës[redakto | redakto tekstin burimor]

Transporti i gjakut të oksigjenuar për në periferi.

Pasi që aorta ka një mur shumë elastik, ajo bënë barazimin e shtypjes së gjakut që vjen nga zemra dhe kështu mundëson një transport të rrjedhshëm dhe pa pushim të tij. Shtypja e gjakut matet gjithë kohës nga “sensor“ shtypjeje (të ashtu quajtur receptor të tensionit, baro-receptor).

Mundësitë e kontrollimit të aortës[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Indirekt: prekja e pulsit, matja e shtypjes së gjakut.
  • Ultrazëri
  • TEE (Ehokardiografia transezofaguale)
  • CT (Tomografia kompjuterike)
  • MRT (Tomografia magnet-rezonante)
  • Angiografia
  • Rëntgen i kraharorit dhe barkut

Sëmundjet e aortës[redakto | redakto tekstin burimor]

Aorta një derr i prerë duke treguar hapur edhe disa arterieve duke lënë.
  • Arterioskleroza
  • Aneurizma e aortës (zgjerimi patologjik i saj)
  • Ngushtimi (stenosis) i isthmus së aortës
  • Dissectio aortae
  • Rupturë
  • Mbyllja e plotë e aortës (p.sh për shkak të trombozës, tumoreve në pjesën e barkut)
  • Sindromë Marfan (defekt gjenetik)
  • Nekroza cistike Erdheim-Gsell e Tunica media-s së aortës
  • Sifilizi i aortës
  • Ndezja Takayasu e aortës (sëmundje e imunitetit)