Oliver Twist

Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirë

Oliver Twist (sqt.: Oliver Tuist) është një roman prej Charles Dickens mbi një fëmijë të rrugës me emrin Oliver Twist, që aq kushtet të keçe jetonë, që duhet të vjedhur.

Disa filma janë xhirua sipas këtij romanit, aktuale prej Roman Polanski.

Tabela e përmbajtjeve 1 Oliver Tuist 2 Përmbajtja e veprës 3 Ese në lidhje me temën 4 Literatura

[redakto] Oliver Tuist

Oliver Tuist është protagonisti kryesor i novelës së Çarls Dikensit me po të njëjtin emër; Oliver Tuisti njihet të jetë protagonisti i parë fëmijë në novelat angleze. Ndërsa vepra “Oliver Tuist” vepra e parë e cila ka si protagonist të ngjarjeve një fëmijë. Kjo vepër është vepra e dytë e Çarls Dikensit e cila u botua në një revistë mujore me titull origjinal “Bentley’s Miscellany”. Ky roman është një roman social i cili synon të paraqes jetën e mijëra fëmijëve të pastrehë e pa të ardhme. Dikensi, tallet me hipokrizinë e kohës, duke goditur tema serioze me një sarkazëm dhe humor të zi. Thuhet se Dikensi u frymzua për këtë vëpër nga ngjarja e vitit 1830, ku një jetim me emrin Robert Blionce po si Oliver Tuisti për ballej me jetën e vështirë: pastrehën, punën e rëndë dhe të ardhmën jo të sigurt. Me këtë vepër Dikensi sfidon epokën e tij duke venë në lojë tërë shtetin anglez të asaj kohe, një shtet pa ligje dhe pa mbrojtje për të varfërit, një shtet në të cilin mbizotron krimi dhe padrjetësia. Me “Oliver Tuist”-in Dikensi na sjell një vepër realiste, një vepër pa hijeshi të ngjarjeve, të paraqituara ashtu siç janë, një vëpër reale pa përdorim të ndonjë lloji të romantizmit. Oliver Tuisti është bërë inspirim për shumë filma dhe telenovela në botë, si dhe për shumë shfaqje muzikore e teatrale.

[redakto] Përmbajtja e veprës

Oliveri ishte një fëmijë si shumë të tjërë, i cili nuk dinte asgjë për prejardhjen dhe për prindërit e tij. Emri që mori ishte një nga emrat e shpikur nga ata njerëz që merrnin në përkujdesje këta fëmijë, dhe këta njerëz ishin pjesë të një shtëpie pune, ku Oliveri lindi. Oliveri foshnjërinë dhe gjysmëfëmijërinë e tij i kaloi në një fermë, ku dergoheshin fëmijët pa strehë, për tu kthyer në moshën 9 vjeçare atje ku lindi. Këtë kthim e bëri z.Bumbli i cili ishte ndërmjetës i këshillit të shtëpisë së punës dhe njerëzve që bënin pjesë në atë shtëpi. Aty ai takohet me shokë të cilët kanë të njëjtin fat. Padrejtësive që iu nënshtroheshin këta fëmijë skishin të mbaruar, aty ata përpos se punonin shumë rëndë, ata ushqeheshin shumë pak, dhe për këtë arsye një ditë Oliveri kërkoi më shumë. Ky u bë shkaku që ai të shitej tek një varrmihës me emrin Sauerberi për të mësuar zanat. Aty ai ushqehej me ato që do t’i hante qeni pas një dreke të njerëzve. Oliveri i cili fitoi simpatinë e z.Saurberi për shkak të interesit të këtij varrmihësi për ta përdorur Oliverin si pamje në varrimet e fëmijëve, ai fitoi antipatinë e znj. Saurberi, e cila bënte të kundërtën e asaj që e bënte i shoqi për shkak të një martese të dështuar, dhe te Noas i cili po ashtu si Oliveri ishte i shitur tek ky varrmihës për shumë vite. Noa, i cili duke parë konkurencën që ia bënte simpatia e z.Saurberi për Oliverin, filloi ta sulmonte atë. Dhe kështu një ditë filloi ta ngacmoi duke i thënë të pavërteta për të ëmën e tij. Oliveri, tek i cili kishte arritur kulmi i durimit, i dha një të goditur me grusht Noas. Pas kësaj ai filloj të keqtrajtohej nga të gjithë ata që ishin në shtëpi, të cilët shfrytëzuan mungesën e z. Saurberi, dhe kështu Oliveri, i cili pa se aty nuk ecte më, iku nga shtëpia dhe u nis për në Londër duke parë shpëtimin e vetëm. Londra, si çdo qytet tjetër, kishte atë klasë njerëzish ku gjenialitetin njeriu e shfrytëzon për të pamoralshmen dhe të keqën. Në këtë klasë hynin që nga kriminelët më të zotë e deri te vjedhësit dhe lypësit e rrugës. Oliveri i cili udhëhiqej nga fati, fati e dërgoi në një bandë të tillë, aty ai njihet me Batakçiun dhe Sharl Beitsin, djem te moshës së tij, por më të pjekur dhe të “pravitur” nga jeta. Në këtë bandë ai takon Çifutin udhëheqësin e këtyre djemve, i cili i kishte marr nën përkujdesje, ashtu siç po e merrte edhe Oliverin. Në këtë shtëpi të kësaj bande qëndronte Oliveri dhe natëpërnatë luhej një lojë: Çifuti bëhej si një kalimtar i zakonshëm, përderisa Batakçiu me Sharl Beitsin, mundoheshin t’i rrëmbenin gjërat nga xhepat e Çifutit. Këtë lojë Batakçiu me Sharlin e praktikonin ditën por Oliveri nuk e dinte, deri në momentin kur Çifuti i dha leje edhe Oliverit që të dilte për gjah. Oliveri pa lojën që e bënin në mbrëmje, duke ia zhvatur kuletën një të moshuari i cili po lexonte një libër. Pasi sheh Oliveri këtë, gjaku i trazohet nëpër deje, dhe pasi që e kupton lojën tashmë, ai tmerrohet dhe fillon të ikë. Ai filloi të vraponte dhe të gjithë menduan se ai kishte vjedhur, një turmë e madhe u lëshua drejt tij, përderisa Batakçiu dhe Sharli shkuan qetë tek ahri i tyre, me gjithë atë që kishin “jomshur”. Profesionistët dolën të paprekur, përderisa ai që donte t’i thoshte kësaj “JO” po e pësonte. Të gjitha ngjarjet në vijim, kanë një pikë mbështëtëse, ajo është fati i Oliver Tuistit. Oliveri një qenie fatmjerë, ku padrejtësitë e kohës e mbysin dalëngadalë, është i pambrojtur çdo herë, sepse nuk ka përkrahjen e askujt. Atij si fëmijë i mungon përkrahja më e madhe, ajo prindërore. Atij i mungon një përkrahje ligjore, kur është pa të parën. Ai është “i mjeri” në këtë vepër. Keqtrajtohet, dhunohet, dëbohet, shkelet, shtyhet, pështyhet, shahet, prehet e vritet. Kush do ta mbrojë? Fati.

[redakto] Ese në lidhje me temën

Nëse hapim sytë sot, ju lutem më thoni ju, sa Oliverë të tillë kemi? Shumë, pak, apo hiç? Prishtinë. Tek sa ecim sheshit të Prishtinës, hasim me dhjetra Oliverë nëpër rrugë, duke të zgjatur dorën, e duke të bekuar, që t’u japësh një dhjetë centësh. Ulemi në kafenenë “Down Town”, edhe aty takojmë dhjetra Oliverë, disa si ata tek sheshi, dhe ca të tjerë si cigareshitës. Vazhdojmë rrugën për tek “Pallati i rinisë”, aty është “shkollë” për shumë Oliverë të cilët fillojnë mësimin në shtatë dhe e vazhdojnë deri sa aty të mos shkelë këmbë njeriu. Orar i gjatë vërtet, por mësojnë shumë. Atë që ne se dimë. Oliverë të ndryshëm sheh kudo, vetëm duhet të shikosh. Prishtina, e cila është qendra më e zhvilluar e Kosovës, ka qindra Oliverë, më thoni ju lutem sa ka Kosova? Shumë. Këta Oliverë nuk e kanë mundësinë të shkojnë në shkolla që janë falas, e lëre më të na bashkangjiten neve. Këta lypsarë, cigareshitës, vjedhës të vegjël, janë Oliverë sepse nuk kanë prindër, kjo është e sigurt, edhe sikur të kenë “prindër”, ata do t’i kenë në formën e Çifutit i cili i shfrytëzon dhe nuk i tregon kurr mënyrën e daljes nga varfëria. Dhe kjo mënyrë është arsimimi. Kjo është arma më e fortë e të varfërit fëmijë për të mos u bërë Oliver. Prishtina ka plot Oliverë Tuista. Oliverë Tuista në plotë kuptimin e fjalës. Ju njihni të tillë plotë, edhe unë gjithashtu. Pra nëse dikush ju thotë se Oliver Tuisti ka vdekur, dijeni që ju gënjen. Përderisa ka shfrytëzime të njeriut, e pashmangshme është mosekzistenca e Oliver Tuistit. Koha ecën. Ndoshta për sot jeni të bindur se ekziston Oliver Tuisti. Po tani do të ju tregoj si ta dini në të ardhmën. Fare lehtë, pa i parë hiq. I bëni pyetje vetes a ka padrejtësi, parregullësi, shtypje, shkelje, shfrytëzim? Nëse për njërën nga këto gjeni fakte që ekziston atëher dijeni që Oliver Tuisti nuk ka vdekur. Ju lutem punoni që të mos lind më një Oliver Tuist.

[redakto] Literatura

Floriment Klinaku - Referat me temën "Çarls Dikens dhe Oliver Tuist".