Oliver Twist

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Oliver Twist (sqt.: Oliver Tuist) është një roman prej Charles Dickens mbi një fëmijë të rrugës me emrin Oliver Twist, që aq kushtet të keçe jetonë, që duhet të vjedhur.

Disa filma janë xhiruar sipas këtij romanit, aktuale prej Roman Polanski.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Oliver Tuist është protagonisti kryesor i novelës së Çarls Dikensit me po të njëjtin emër; Oliver Tuisti njihet të jetë protagonisti i parë fëmijë në novelat angleze. Ndërsa vepra “Oliver Tuist” vepra e parë e cila ka si protagonist të ngjarjeve një fëmijë. Kjo vepër është vepra e dytë e Çarls Dikensit e cila u botua në një revistë mujore me titull origjinal “Bentley’s Miscellany”. Ky roman është një roman social i cili synon të paraqes jetën e mijëra fëmijëve të pastrehë e pa të ardhme. Dikensi, tallet me hipokrizinë e kohës, duke goditur tema serioze me një sarkazëm dhe humor të zi. Thuhet se Dikensi u frymzua për këtë vëpër nga ngjarja e vitit 1830, ku një jetim me emrin Robert Blionce po si Oliver Tuisti për ballej me jetën e vështirë: pastrehën, punën e rëndë dhe të ardhmën jo të sigurt. Me këtë vepër Dikensi sfidon epokën e tij duke venë në lojë tërë shtetin anglez të asaj kohe, një shtet pa ligje dhe pa mbrojtje për të varfërit, një shtet në të cilin mbizotron krimi dhe padrjetësia.

Me “Oliver Tuist”-in Dikensi na sjell një vepër realiste, një vepër pa hijeshi të ngjarjeve, të paraqituara ashtu siç janë, një vëpër reale pa përdorim të ndonjë lloji të romantizmit.

Oliver Tuisti është bërë inspirim për shumë (filma) dhe telenovela në botë, si dhe për shumë shfaqje muzikore e teatrale.

Permbajtja e vepres Oliver Tuist[redakto | redakto tekstin burimor]

Oliveri ishte një fëmijë si shumë të tjërë, i cili nuk dinte asgjë për prejardhjen dhe për prindërit e tij. Emri që mori ishte një nga emrat e shpikur nga ata njerëz që merrnin në përkujdesje këta fëmijë, dhe këta njerëz ishin pjesë të një shtëpie pune, ku Oliveri lindi. Oliveri foshnjërinë dhe gjysmëfëmijërinë e tij i kaloi në një fermë, ku dergoheshin fëmijët pa strehë, për tu kthyer në moshën 9 vjeçare atje ku lindi. Këtë kthim e bëri z.Bumbli i cili ishte ndërmjetës i këshillit të shtëpisë së punës dhe njerëzve që bënin pjesë në atë shtëpi. Aty ai takohet me shokë të cilët kanë të njëjtin fat. Padrejtësive që iu nënshtroheshin këta fëmijë skishin të mbaruar, aty ata përpos se punonin shumë rëndë, ata ushqeheshin shumë pak, dhe për këtë arsye një ditë Oliveri kërkoi më shumë. Ky u bë shkaku që ai të shitej tek një varrmihës me emrin Sauerberi për të mësuar zanat. Aty ai ushqehej me ato që do t’i hante qeni pas një dreke të njerëzve. Oliveri i cili fitoi simpatinë e z.Saurberi për shkak të interesit të këtij varrmihësi për ta përdorur Oliverin si pamje në varrimet e fëmijëve, ai fitoi antipatinë e znj. Saurberi, e cila bënte të kundërtën e asaj që e bënte i shoqi për shkak të një martese të dështuar, dhe te Noas i cili po ashtu si Oliveri ishte i shitur tek ky varrmihës për shumë vite. Noa, i cili duke parë konkurencën që ia bënte simpatia e z.Saurberi për Oliverin, filloi ta sulmonte atë. Dhe kështu një ditë filloi ta ngacmoi duke i thënë të pavërteta për të ëmën e tij. Oliveri, tek i cili kishte arritur kulmi i durimit, i dha një të goditur me grusht Noas. Pas kësaj ai filloj të keqtrajtohej nga të gjithë ata që ishin në shtëpi, të cilët shfrytëzuan mungesën e z. Saurberi, dhe kështu Oliveri, i cili pa se aty nuk ecte më, iku nga shtëpia dhe u nis për në Londër duke parë shpëtimin e vetëm.

Londra, si çdo qytet tjetër, kishte atë klasë njerëzish ku gjenialitetin njeriu e shfrytëzon për të pamoralshmen dhe të keqën. Në këtë klasë hynin që nga kriminelët më të zotë e deri te vjedhësit dhe lypësit e rrugës. Oliveri i cili udhëhiqej nga fati, fati e dërgoi në një bandë të tillë, aty ai njihet me Batakçiun dhe Sharl Beitsin, djem te moshës së tij, por më të pjekur dhe të “pravitur” nga jeta. Në këtë bandë ai takon Çifutin udhëheqësin e këtyre djemve, i cili i kishte marr nën përkujdesje, ashtu siç po e merrte edhe Oliverin. Në këtë shtëpi të kësaj bande qëndronte Oliveri dhe natëpërnatë luhej një lojë: Çifuti bëhej si një kalimtar i zakonshëm, përderisa Batakçiu me Sharl Beitsin, mundoheshin t’i rrëmbenin gjërat nga xhepat e Çifutit. Këtë lojë Batakçiu me Sharlin e praktikonin ditën por Oliveri nuk e dinte, deri në momentin kur Çifuti i dha leje edhe Oliverit që të dilte për gjah. Oliveri pa lojën që e bënin në mbrëmje, duke ia zhvatur kuletën një të moshuari i cili po lexonte një libër. Pasi sheh Oliveri këtë, gjaku i trazohet nëpër deje, dhe pasi që e kupton lojën tashmë, ai tmerrohet dhe fillon të ikë. Ai filloi të vraponte dhe të gjithë menduan se ai kishte vjedhur, një turmë e madhe u lëshua drejt tij, përderisa Batakçiu dhe Sharli shkuan qetë tek ahri i tyre, me gjithë atë që kishin “jomshur”. Profesionistët dolën të paprekur, përderisa ai që donte t’i thoshte kësaj “JO” prap se prap e pesonte.Të gjitha ngjarjet në vijim, kanë një pikë mbështëtëse, ajo është fati i Oliver Tuistit. Oliveri një qenie fatmjerë, ku padrejtësitë e kohës e mbysin dalëngadalë, është i pambrojtur çdo herë, sepse nuk ka përkrahjen e askujt. Atij si fëmijë i mungon përkrahja më e madhe, sidomos ajo e prindve te tij te cilet e lan heret. Atij i mungon një përkrahje ligjore, kur është pa të parën. Ai është “i mjeri” në këtë vepër. Keqtrajtohet, dhunohet, dëbohet, shkelet, shtyhet, pështyhet, shahet, prehet e vritet. Kush do ta mbrojë? Fati. oliver tuisst


Literatura[redakto | redakto tekstin burimor]

Floriment Klinaku - Referat me temën "Çarls Dikens dhe Oliver Tuist".