Panamaja

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Republika e Panamasë
República de Panamá
Flamuri i Panamasë Stema e Panamasë
Flamuri i Panamasë Stema e Panamasë
Vendndodhja e Panamasë
Kryeqyteti Qyteti i Panamasë
Qyteti më i madh Qyteti i Panamasë
Gjuha zyrtare Gjuha spanjolle
Festa kombëtare 28 nëntori
Forma e qeverisë Republikë
Kryetari i shtetit Ricardo Martinelli
Nënkryetari i shtetit Juan Carlos Varela
Sipërfaqja
– totale
– % ujë
Vëndi i 118-të
75.517 km²
2,9 %
Popullsia (2013)
– totale
– dendësia

4,100,000 banorë
54.2 banorë/km²
IZHNJ (2011) 0,768
Monedha Balboa
Zona kohore
– zakonisht

UTC-5
Prefiksi telefonik 00507
Kodi i internetit .pa
Kodi ISO 3166-1 PA
Anëtarësimi në OKB

Panamaja është shteti më jugor i Amerikës së Mesme. Vendi përfshin rripin tokësor i cili lidh Amerikën Veriore me Amerikën Jugore. Panamaja kufizohet në perendim me Kosta Rikën, dhe me Kolumbinë në lindje. Në anën jugore ka dalje në oqeanin Paqësor, ndërsa në veri ka dalje në detin e Karibeve.

Panamaja ka pozitë shumë të përshtatshme gjeografike. Pozitën e përshtatshme gjeografike ia mundëson kanali i Panamasë.

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Gjeografia e Panamasë.

Klima[redakto | redakto tekstin burimor]

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Historia e Panamasë.

Evropiani i parë i cili ka ardhur në këto vise është Rodrigo de Bastidas duke notuar në vitin 1501 nga Venezuela duke kërkuar ari. Një vit më vonë Kristofor Kolumbo viziton këtë hapësirë dhe vendoset përkohësisht. Pasiqë Vasco Núnez de Balboa në vitin 1513 argumenton se rripi tokësor i Panmasë është rrugë e cila lidhë dy detra , Panamaja bëhët vend i kryqëzimit të rrugëve tregëtare të mbretërisë spanjole në Botën e Re. Suksesi i spanjolëve ka pasur edhe anën e errët – shfrytëzimin dhe plaqkitjen e popullësisë vendase.

Panamaja mbeti koloni e Spanjës 300 vite me radhë, nga 1538, deri në vitin 1821 deri atëherë kur bëhet krahinë e Kolumbisë. Në vitin 1903 SHBA-të ndihmojnë kryengritjen panamezer për ndarje dhe pavarësim nga Kolumbia. Gjat shekullit 20-të qeveria e Pnamasë shpesh ka kaluar nëpër periudha të destabilizimit politik dhe nga korupcioni. Në vitin 1989 nëkohën e sundimit të gjeneralit Manuela Noriege ushtria e SHBA-së fillon sulmin ndaj Panamasë, vetëm pak ditë para se Kanali i Panamasë të kaloj nën kontrollimin e Panamasë.

SHBA-të dorzuan Kanalin e Panamasë , infrastrukturën dhe administrimin më 31 dgjetor të vitit 1999.

Popullsia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Demografia e Panamasë.

Qytetet e Panamasë[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Lista e qyteteve të Panamasë.

Përbërja etnike[redakto | redakto tekstin burimor]

Pjesën më të madhe të popullsisë e përbëjnë mestizot, pra popullsia e përzier e indiane, spanjole dhe kineze.

Gjuhët[redakto | redakto tekstin burimor]

Besimet fetare[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Feja në Panama.

Në Panama dominon feja katolike e cila ndiqet nga rreth 80% e popullsisë. Feja katolike është fe zyrtare në Panama. Fe të tjera që praktikohen në vend janë, feja protestante, feja myslimane, me një numër të kufizuar ndjekësish, dhe feja hinduiste, e cila është fe dominuese në komunitetin hindu të vendit.

Njësitë administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Sistemi shtetëror në Panama.

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Ekonomia e Panamasë.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Kultura e Panamasë.

Infrastruktura[redakto | redakto tekstin burimor]

Transporti[redakto | redakto tekstin burimor]

Arsimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Shëndetësia[redakto | redakto tekstin burimor]

Festat publike[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhjet e jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Burimet[redakto | redakto tekstin burimor]


Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Panamaja – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale