Kuba

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
República de Cuba
Flag of Cuba.svg Emblema - Kuba
Kuba Kuba
Moto Kombëtare: Patria y Libertad
spa.: Atdhe dhe Liri
Vendndodhja - Kuba

Kuba është një shtet i cili gjendet në kontinentin e Amerikës Veriore. Republika e Kubës është një arkipelag i Karaibeve qëndrore, ndodhet midis Detit Karaibe, dhe Gjirit të Meksikës si dhe të Oqeanit Atlantik. Në drejtim të veriut ndoodhen Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bahama, në perëndim Meksika, në jug Ishujt Kajman dhe Xhamaika, dhe ne jug-lindje Haiti.


Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Periudha Para-Kolumbiane[redakto | redakto tekstin burimor]

Pushtimi Spanjoll[redakto | redakto tekstin burimor]

Pas zbulimit Kolombi i kishte dhënë Spanjes një pikëmbështetje në Amerikë, u dërguan shpejt ekspedita e cila do të kapin dhe të krishterët ne 'Boten e re’. Krerët e këtyre ekspeditave u thirrën Konkuistadores, e cila është në spanjisht për pushtuesit, një emër i cili tregoi se ata mendonin lidhur me ripushtimin prej krishterëve te gadishullit Iberik nga maurët muslimane (711-1492). Ata gjithashtu gjeten emrin e Santiago Matamoros (Moor-vrasësin e Shën Jakobit ") para se të shkonin në luftë me SHBA, një tjetër shenjë e lidhjes me ripushtimin) Diego Velaskuez de Kuelar u themelua në vitin 1515 në bregdetin jugor te ishullit te qyteti i parë në Kubë i quajtur Havana, por në 1519 qyteti u zhvendos në vendndodhjen e tij të tashme. Havana fillimisht ishte një pikë tregtare dhe u bë kryeqyteti i kolonise spanjolle të Kubës në vitin 1607, dhe u bë porti kryesor në kolonitë spanjolle në Botën e Re. Havana ka vuajtur terrorin e djegies se qytetit në 1538 dhe grabitjes në 1553 dhe ne vitin 1555. Britania e pushtoi Havanën në 1762 dhe ia dha vitin e ardhshëm në këmbim me Floridën.

Havana[redakto | redakto tekstin burimor]

Pas rimarrjes së Havanës spanjollet e fortifikuan mirë prej Amerikes. Gjatë ndalimit të alkoolit në Shtetet e Bashkuara në vitet 1920, Havana u bë një destinacion popullor për pushime nga amerikanët, klube nate, bare lojrash të ndrysheme me dorë , ku lejohej pirja e alkoleve, por shumica u mbyllën në vitin 1959, pas revolucionit kuban. Ishte gjatë kësaj kohe shumë makina amerikane erdhen në Kubë. Në Havanën e vjetër janë ruajtur shumë pamje, ndertesa te ish arkitekturës koloniale spanjolle dhe rreth saj ndodhet një Trashëgimi Botërore e mbrojtur nga UNESKO-ja.

Revolucioni[redakto | redakto tekstin burimor]

Fidel Kastro dhe anëtarët e Byrose Politike të Gjermanisë Lindore në 1972


Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Sistemi Shtetëror[redakto | redakto tekstin burimor]

Kuba është një një shtet autokratik-partiak. Fidel Kastro ishte president i 1959-2008, ministër edhe kryeministër nga 1959 deri në vitin 1976. Që nga viti 2008, vëllai i Fidel Kastros i Rauli shërben si president.

Një dhomë e parlamentit quajtur "Nacional asamblea del Poder re". Partia Komuniste është partia e vetme pasi sipas kushtetutës është e lejuar vetëm nje parti politike në Kubë.

Zgjedhjet zhvillohen në të njëjtën mënyrë siç ishte më parë në Bashkimin Sovjetik.

Në zgjedhjet për Asamblenë Kombëtare të krijuar në çdo rreth caktohet një kandidat në nivel lokal. Në ditën e zgjedhjeve votuesit mund të votojnë për një kandidat. Që zgjedhjet të deklarohen të vlefshme, kandidati duhet të ketë së paku 50% të votave. Në qoftë se nuk arrihet kjo do të ketë një raund të ri, i cili vazhdon derisa një kandidat të marrë së paku 30% të votave. (20%-pikë më e ulët në raundin e dytë). Kjo është përdorur si një mbrojtje kundër qeverive të pakicave.

Në Kubë, ligji zgjedhor lejon moshën 16 vjet të marrë pjesë në zgjedhje. AAAAAAAAAAA

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kuba është ishulli më i madh i Antileve dhe ndodhet midis oqeanit Atlantik në lindje, gjirit të Meksikës në veri dhe perëndim, detit të Antileve në jug. Kuba është formuar nga një arkipelag që përfshin ishullin kryesor dhe mbi 4200 ishuj të vegjël. Ishujt më të vegjël janë të ndarë në pesë grupe: Kolorados, Sabana dhe Kamaguej në bregun verior; Kanareos dhe Jardines në jug. Territori është kryesisht i sheshtë ose më pak reliev, përveç disa zonave malore që shtrihennë drejtimin perëndim-lindje. Një pjesë të vogël të ishullit Kuba e k nën zotërim SHBA (Guantanamo). Vija bregdetare shkon mbi 3500 km dhe paraqet forma të shumëllojshme peizazhi. Brigjet janë të shumëllojshme: të ulët dhe ranore, të lartë dhe shkëmbore, me gjire që hyjnë thellë dhe gadishuj e gjire të vegjël. Lumenjtë janë të shkurtër dhe të rrembyeshëm; lumi më i gjatë, Rio Kautoja, është 250 km i gjatë. Forma e zgjatur me drejtim lindje-perëndim karakterizohet nga klima e njëtrajtshme: tropikale me dy stinë: një e thatë nga nëntori në prill dhe tjetra e lagësht. Në periudhën shtator-tetor fryjnë ciklone tropikale (tornado), që sjellin me vete shira të rrëmbyer dhe erëra me shpejtësi deri 300km/orë.

Ndarja Administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. Isla de la Juventud
  2. Pinar del Río
  3. Havana (Provincë)
  4. Havana
  5. Matanzas
  6. Cienfuegos
  7. Villa Clara
  8. Sancti Spíritus
  1. Ciego de Ávila
  2. Camagüey
  3. Las Tunas
  4. Granma
  5. Holguín
  6. Santiago de Cuba
  7. Guantanamo
CubaSubdivisions.png

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kriza e viteve '90 e shtyu ekonominë kubiane drejt tregjeve të reja ndërkombëtare, për t'i shpëtuar në një farë mënyre embargos së SHBA. Gjatë viteve të fundit u krijuan shoqëri me kapitale të përziera, ku shumicën e aksioneve e kanë kubanët, sidomos në bujqësi, nxjerrejn e mineraleve dhe turizëm. Kushtet e jetesës së shumicës së kubanezëve nuk janë të mira, edhe pse nuk arrijnë në nivelet e varfërisë, si në shumë vende të tjera të Amerikës latine. Kallami i sheqerit është bima kryesore që kultivohet në vend, i ndjekur nga duhani, një kulturë karakteristike për këtë vend. Industria në pjesën më të madhe është e lidhur me prdhimin bujqësor. Në vend janë të pranishme disa rafineri nafte dhe stabilimente kimikë e farmaceutikë. Turizmi është një sektor i rëndësishëm për ekonominë kubaneze. Shumica e turistëve vjen nga Kanadaja dhe Evropa.

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Rregjistri Zyrtar Kuban 1899–2002 [1][2][3]
Raca % 1899 1907 1919 1931 1943 1953 1981 2002
Të Bardhë 66.9 69.7 72.2 72.1 74.3 72.8 66.0 65.05
Të Zinj 14.9 13.4 11.2 11.0 9.7 12.4 12.0 10.08
Mulatë 17.2 16.3 16.0 16.2 15.6 14.5 21.9 24.86
Aziatikë (Kinezë) 1.0 0.6 0.6 0.7 0.4 0.3 0.1  ?

Popullsia e Kubës është një ndër më multietniket në botë; përveç pushtuesve spanjollë, në rrjedhën e shekujve në ishull zbritën italianë, hebrenj, anglezë dhe skllevër afrikanë. Heqja e skllavërisë (1886) bëri që një sasi e madhe e krahut të punës të vijë nga Kina, kështu që kinezët krijuan koloninë e parë aziatike në vendin latino-amerikan. Kjo larmi e madhe etnike diti të krijojë një shoqëri të integruar më së miri dhe në vend nuk ekziston asnjë lloj racizmi. Sot, popullsia është e përqëndruar në kryeqytet (mbi 1/5 e banorëve) dhe në 12 qytete me mbi 100.000 banorë. Havana (2.200.000 banorë) është kryeqyteti i Kubës dhe metropoli i Karaibeve. Qytete të tjerë janë: Santiago de Kuba dhe Kamagueji.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Kultura e Shtetit

Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Rrjeti i lidhjeve është mjaft i zhvilluar dhe hekurudha është mjaft e shtrirë, edhe pse përdoret sidomos për transportin e prodhimeve bujqësore. Rrjeti rrugor është i dendur, por transporti vështirësohet për shkak të automjeteve të vjetruar. Aeroportet kryesorë janë Havana dhe Santiago de Kuba.

   * Telekomunikacioni
   * Transporti
   * Ushtria
   * Pushime


Referanca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Census of population and homes (Spanish). Government of Cuba (16 Shtator 2002). Vizituar në 7 Shtator 2009.
  2. ^ Cuba 1953 UN Statistics; Ethnic composition. Page: 260.May take time to load page
  3. ^ Silvia Pedraza: Political disaffection in Cuba's revolution and exodus. New York, NY: Cambridge University Press 2007, ISBN 9780521867870 (Lexuar më 14 Shtator 2009)

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]