Qepa
Qepa është bimë barishtore dyvjeçare qe i takon familjes Alliaceae cepa prej kohësh kultivohet nga njeriu.
Përmbajtja |
[redakto] Përshkrimi
Qepa është bimë shumëvjeçare me kokërr të vetme, lulëzon vitin e dytë. Rritet në një lartësi rreth 60-100 cm, gjethet janë jeshile ne forme cilindrike dhe dallojnë nga llojet e afërta te familjes se qepës nga preshi dhe hudhra.
[redakto] Historia
Duket se bulbat e qepëve dhe bimët e tjera të familjes janë përdorur si ushqim që në antikitet. Dëshmi letrare dhe arkeologjike sugjerojnë se kultivimi mund të ketë filluar në Egjipt. Duket se qepët ishin pjesë e dietës së punëtorëve që ndërtuan piramidat. Egjiptianët e lashtë e bënë atë një objekt adhurimi, duke i kombinuar format saj sferike dhe unaza e saj koncentrike në jetën e përjetshme. Përdorimi i qepëve në varrime është demonstruar nga mbetjet që u gjetën në varrin e Ramesses II. Egjiptasit besonin se me aromën e fortë të qepëve do të dorëzohet fryma e vdekur.
Në Greqinë e lashtë, atletët hanin sasi të mëdha të qepës sepse besohej se ata forconin gjakun. Gladiatorët romak mbështjellin trupin e tyre me qepë për të zhvilluar muskujt. Në Mesjetë qepa ishte si ushqim i rëndësishëm, kështu që ata u përdorën për të paguar qiratë dhe si dhurata. Mjekët përshkruajnë qepët si bimë për lehtësimin dhimbjeve të kokës, për të trajtuar kundër kafshimit dhe helmit të gjarpërpërijve dhe humbjen e flokëve. Qepa u dërgua në Amerike nga Christopher Columbus në udhëtimin e tij më 1493 në Haiti. Në shekullin e gjashtëmbëdhjetë, qepët janë përdorur edhe në trajtimin e infertilitetit, jo vetëm tek gratë, por edhe te kafshët shtëpiake.
[redakto] Kultivimi
Qepa ka nevojë për një tokë të pasur dhe me lagështi. Llojet e ndryshme të qepëve kërkojnë kushte të ndryshme klimatike dhe disa orë me diell çdo ditë.
Këshillë : Për të hequr erën e qepëve nga duart tuaja, ju mund ti fshini ato me lëng limoni.
[redakto] Përbërja kimike
Përbërja mesatare për 100 g
- Energji 34 kcal
- Ujë 89 %
- Karbohidrate 7,1 %
- Yndyrë 0,2 %
- Proteina 1,3 %
- Fibër 2,1 %
- Kalcium 25 mg
- 10 mg magnez
- 170 mg kalium
- Hekur 0,3 mg
- Vitamin C 7 mg
- Vitamin B1 0,06 mg
- 0,3 mg Vitamina B3
- 0,14 mg Vitamine B6
- 0,02 mg Vitamine B9
- 0,14 mg Vitamina E
[redakto] Vetitë kuruese
Qepa e kuqe ndihmon për të parandaluar osteoporozën për shkak të përmbajtjes së lartë të kuercetinës, një antioksidant aktiviteti i të cilit është i lartë. Kufizimi i infiltrimit të ujit në organizëm dhe parandalimin e infeksioneve të traktit urinar dhe prostatës. qepa përdoret për trajtimin e inflamacionit të syve dhe traktit respirator.
 |
Ky artikull nga Biologjia është një faqe cung. Mund të ndihmoni Wikipedian duke e përmirësuar. |
