Qepa

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Qepa

Qepa është bimë barishtore dyvjeçare qe i takon familjes Alliaceae cepa prej kohësh kultivohet nga njeriu.

Përshkrimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Qepa është bimë shumëvjeçare me kokërr të vetme, lulëzon vitin e dytë. Rritet në një lartësi rreth 60-100 cm, gjethet janë jeshile ne forme cilindrike dhe dallojnë nga llojet e afërta te familjes se qepës nga preshi dhe hudhra.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Duket se bulbat e qepëve dhe bimët e tjera të familjes janë përdorur si ushqim që në antikitet. Dëshmi letrare dhe arkeologjike sugjerojnë se kultivimi mund të ketë filluar në Egjipt. Duket se qepët ishin pjesë e dietës së punëtorëve që ndërtuan piramidat. Egjiptianët e lashtë e bënë atë një objekt adhurimi, duke i kombinuar format saj sferike dhe unaza e saj koncentrike në jetën e përjetshme. Përdorimi i qepëve në varrime është demonstruar nga mbetjet që u gjetën në varrin e Ramesses II. Egjiptasit besonin se me aromën e fortë të qepëve do të dorëzohet fryma e vdekur.

Në Greqinë e lashtë, atletët hanin sasi të mëdha të qepës sepse besohej se ata forconin gjakun. Gladiatorët romak mbështjellin trupin e tyre me qepë për të zhvilluar muskujt. Në Mesjetë qepa ishte si ushqim i rëndësishëm, kështu që ata u përdorën për të paguar qiratë dhe si dhurata. Mjekët përshkruajnë qepët si bimë për lehtësimin dhimbjeve të kokës, për të trajtuar kundër kafshimit dhe helmit të gjarpërpërijve dhe humbjen e flokëve. Qepa u dërgua në Amerike nga Christopher Columbus në udhëtimin e tij më 1493 në Haiti. Në shekullin e gjashtëmbëdhjetë, qepët janë përdorur edhe në trajtimin e infertilitetit, jo vetëm tek gratë, por edhe te kafshët shtëpiake.

Kultivimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Qepa ka nevojë për një tokë të pasur dhe me lagështi. Llojet e ndryshme të qepëve kërkojnë kushte të ndryshme klimatike dhe disa orë me diell çdo ditë.

Këshillë : Për të hequr erën e qepëve nga duart tuaja, ju mund ti fshini ato me lëng limoni.

Përbërja kimike[redakto | redakto tekstin burimor]

Përbërja mesatare për 100 g

  1. Energji 34 kcal
  2. Ujë 89 %
  3. Karbohidrate 7,1 %
  4. Yndyrë 0,2 %
  5. Proteina 1,3 %
  6. Fibër 2,1 %
  7. Kalcium 25 mg
  8. 10 mg magnez
  9. 170 mg kalium
  10. Hekur 0,3 mg
  11. Vitamin C 7 mg
  12. Vitamin B1 0,06 mg
  13. 0,3 mg Vitamina B3
  14. 0,14 mg Vitamine B6
  15. 0,02 mg Vitamine B9
  16. 0,14 mg Vitamina E

Vetitë kuruese[redakto | redakto tekstin burimor]

Qepa e kuqe ndihmon për të parandaluar osteoporozën për shkak të përmbajtjes së lartë të kuercetinës, një antioksidant aktiviteti i të cilit është i lartë. Kufizimi i infiltrimit të ujit në organizëm dhe parandalimin e infeksioneve të traktit urinar dhe prostatës. qepa përdoret për trajtimin e inflamacionit të syve dhe traktit respirator.