Sakramenti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Shtatë sakramentet nga Rogir fan der Vajden, 1448.

Sakramenti (lat. sacramentum = shenjtërim) është një besim dhe ushtresë e rititkrishterë që ndërmjetëson Hirin e Perëndisë tek njeriu, duke themeluar kështu një mister të shenjtë. Pikëpamjet lidhur me çështjet se cilat rite janë sakramentale, dhe kur një veprim është sakramental ndryshojnë midis besimeve dhe traditave të krishtera.

Përkufizimi më i pajtueshëm i një sakramenti pohon se ai është një shenjë e jashtme e dukshme që shpie në hirin e brendshëm shpirtëror. Sakramentet më të pranuara gjerësisht janë pagëzimi dhe kungimi; megjithëse besime të tjera të krishtera përfshijnë edhe pesë sakramente të tjera: krezmimin, shugurimin, rrëfimin, vajimin, dhe martesën.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Në qindvjeçarët e parë të krishterimit sakramenti tregonte tërësinë e veprimtarive të shenjta, rrjedhimisht domethënia dhe numri i sakramenteve erdhi duke u përkufizuar dhe është shumë i ndryshëm në besimet e krishtera.

Në lidhje me sakramentet Shën Agostini thotë se kisha jeton shumë sakramente, dhe rendit sakramentin e pagëzimit (ujit të bekuar), martesës, kungimit (eukaristisë) etj.

Në disa raste emërtimi sakrament përdoret në rrethana abstrakte për të treguar veprën e Perëndisë nëpërmjet njeriut: p.sh. "sakramenti i shpëtimit", "sakramenti i bashkimit", etj.

Katolicizëm[redakto | redakto tekstin burimor]

Kisha katolike romake njeh shtatë sakramente si rite të shenjta, e bindur nga fakti se nëpërmjet tyre Krishti i Ringjallur bëhet i pranishëm, shfaqet dhe vepron në historinë e njerëzimit për t´a ballafaquar atë gjithnjë e më shumë me veten, në veçanti për t´a bërë atë të aftë të rikryejë në jetën e tij misterin e dashurisë së tij të Pashkëve, vdekjen dhe ringjalljen.

Në fillimin e mijëvjeçarit të dytë të Erës së Re, me zhvillimin e skolastikës në kishën latine, fjala "sakrament" u përkufizua në shenjat e shenjta të pranuara si dëshira e vetë Krishtit. Numri i sakramenteve u vendos nga Këshilli i Trentos (1545 - 1563). Ata janë:

Ortodoksi[redakto | redakto tekstin burimor]

Protestantizmi[redakto | redakto tekstin burimor]

RITET E KISHËS (sakramentet) Një rit është tërësia e veprimeve të një kulti fetar, sipas një rregulli të caktuar, në këtë rast, sipas një urdhri të Zotit. Jezusi themeloi dy rite të veçanta për dishepujt e tij dhe kështu për Kishën: pagëzimin dhe darkën e Zotit. Të dy ritet quhen latinisht sakramenta. Kjo fjalë përdorej për betimin që bënte një ushtar romak, kur hyri në ushtri. Kështu quhet, sepse në këto dy rite, të krishterët bënin një betim. Në rastin e pagëzimit ata betoheshin të bënin një jetë që do t’i sillte nder Zotit, kurse në rastin e darkës së Zotit ata e përtërinin këtë betim.


a) PAGËZIMI: ky është riti nismëtar në komunitetin e të shpëtuarve; d.m.th. në kishë. Ky është jo vetëm një dëshmim publik për besimin te Jezusi, por edhe një identifikim publik me komunitetin e të shpëtuarve. Duke u pagëzuar, besimtari lidhet me këtë komunitet – që sot e tutje ata janë të afërmit shpirtërorë: vëllezërit dhe motrat e tij (ose e saj) në Zotin. Ai betohet t’i ndihmojë, t’i dojë dhe sipas nevojës të japë jetën e tij për ta. Ky është një veprim revolucionar. Për shumicën e njerëzve në Evropën jugore, fqinji është armiku. Konsiderohet si një sjelle normale për të qenë të poshtër ndaj njëri-tjetrit, ta shuar njëri-tjetrin. Pagëzimi, i cili është shënim i rilindjes shpirtërore, shënon një kthesë të plotë, përsa i përket këtij qëndrimi. Prandaj, është një turp kur të krishterët sillen ndaj njëri- tjetrit sikur ata s’ishin aspak të krishterë – një sjellje e tillë quhet në Bibël ecje sipas natyrës së vjetër, e kjo është një sjellje e palogjikshme. Pasi ende kemi brenda nesh natyrën e vjetër veç Shpirtit të shenjtë, kuptohet vetëvetiu se herët a vonë do të bëjmë mëkat kundër vëllait tonë. E çfarë atëherë? Duhet sa më shpejt të pendohemi dhe të kërkojmë ndjesë pranë tij. Rikthimi i marrëdhënies së zakonshme me vëllanë tonë është e domosdoshme.


b) DARKA E ZOTIT: kjo është në shkallë të gjerë ripërtëritja e betimit që bëmë me rastin e pagëzimit. Vetë Jezusi caktoi që të mblidhemi (kisha e parë mblidhej një herë në javë) për të mbajtur mend vdekjen pajtuese të Jezusit, d.m.th. çmimin e shpëtimit tonë. Pjesëmarrja në darkën e Zotit është gjithashtu një dëshmim publik për shpëtimin tonë – me këtë ne dëshmojmë që jemi të shpëtuar, që vetë e përvetësuam flijimin pajtues të Jezusit. Pjesëmarrje në Darkën e Zotit është gjithashtu një rast për ta 138 kontrolluar vetveten, e sipas nëvojes për t’u penduar, për të vihemi rishtas në rregull me Zotin në qoftë se jeta jonë është bërë në kundërshtim me atë që dëshmojmë. Darka e Zotit është gjithashtu rast për t’u pajtuar me njëri-tjetrin në kuadrin e komunitetit. Në qoftë se jemi grindur me vëllanë e në qoftë se ende nuk e shohim dot me sy, atëherë duhet të pajtohemi me të.

Ideja e flijimit të ripërtërirë: Cipriani i kishës së Afrikës veriore mësonte (me të drejtë) që gjatë eukaristisë besimtarët i rikushtohen Krishtit, sepse sakramenti është zotim që merret me rastin e pagëzimit dhe ripërtëritet me rastin e eukaristisë (Darkës së Zotit). Ky rikushtim mund to quhet edhe riflijim (sh. Heb 13,16: Mos e harroni bëmirësinë dhe ndihmën bashkësisë, sepse flitë e tilla i pëlqejnë Perëndisë. si dhe 1 Pj 2,5 që edhe ju, si, gurë të gjallë, të ndërtoheni Shtëpi shpirtërore, për të qenë meshtari e shenjtë për të kushtuar fli shpirtërore, që i pëlqejnë Hyjit nëpër Jezu Krishtin. Këtë kuptim të rikushtimit e kishte edhe Agostini, e jo atë të flijimit të ripërtërirë.

Mjerisht pasardhësit e Ciprianit e keqkuptuan dhe e shtrembëruan mësimin e tij duke pohuar se vetë flijimi ishte ripërtërirë me rastin e eukaristisë (eukaristia është fjalë greke që do të thotë falënderimi e jo ndonjë rit magjik).

Domethënia e amshuar e sakramenteve[redakto | redakto tekstin burimor]

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]