Sanxhaku i Shqipërisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Sanxhaku i Shqipërisë ose Sanxhaku Arvanit[1] (Stampa:Lang-tr) (apo ndryshe Sanxhaku Arvanid[2]) ka qenë një nga sanxhakët e Perandorisë osmane. Territori i tij shtrihej midis Mat(lumë)it në veri dhe Çamëria në jug.[3]

Sfondi historik[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjatë shekullit të 14. sundimi osman filloi te zgjerohej në Mesdheun lindor dhe në Ballkan. Ndarja e Shqipërisë në principata të vogla t'udhëhequra nga zotërues feudal të pavarur dhe kapedanë fisesh i bëri pre të lehtë për ushtritë Otomane. Në 1385, sundimtari i Durrësit, Karl Topia, i bëri thirrje sulltanit për mbështetje kundër rivalit të tij, Familja Balsha. Një forcë osmane marshoi shpejt për në Shqipëri përgjatë Via Egnatia and routed Balsha IIBetja e Savrës. Fiset principale shqiptare shpejt ranë nën sundimin Osman. Osmanet u lejuan kryetareve te fiseve te pushtuara shqiptare të mbanin pozicioni dhe pronën e tyre, por duhej të paguanin tribut, të dërgonin djemtë e tyre në oborrin osman as hostages, dhe te ndihmonin ushtrinë Osmane me ushtarë kur kishte nevojë.[4]

Sanxhaku[redakto | redakto tekstin burimor]

Sanxhaku Arvanid ka qenë një nga njësitë e para osmane në Ballkan which territory was compromised of most of the territory of southern and central Albania.[5] Territoret e tij përfshinin gjithashtu Krujën dhe rretinta e saj (së bashku me territoret të cilat sot i prëkasin Tiranës) which formed separate administrative unit within the Sanjak of Albania. Its name was Krujë Subaşilik because it was governed by subaşi.[6]

Sanxhaku Arvanid ka qene një pjesë e Elayet Rumelia which consisted of all sanjaks on the Balkans.[7] Shijak became part of Sanjak of Albania after year 1400, when it belonged to the timar Skurrje.[8] Gjirokastra became the county town of the Sanjak of Albania in 1419.[9]

When Mehmed I was sultan of the Ottoman Empire (from 1413 to 1421), he appointed Hadân Suleiman Pasha, who was sanjakbey of Semendre, as sanjakbey of the Sanjak of Albania.[10] In 1441 sanjakbey was Jakub Bey, son of Teodor Muzaka.[11] In 1441 territory of Përmet was added to this sanjak.

Piri Re'is claimed in his work Bahriye, a Sailor's Handbook written in 1521 that Herceg Novi belonged to the Sanjak of Albania.[12]

Regjistri arvanit[redakto | redakto tekstin burimor]

Në periudhën 1431—1432 all rural and urban households and their property were registered in all ten districts of the sancak of Arvanid.[13] The 1432 register shows that districts in the Sanjak of Albania were further divided on 335 timars, each composed by two or three villages.[7] The Arvanid register is one of the earliest available land registers in Ottoman Empire's archives.[14][15] It was published in the first book written by Turkish historian Halil İnalcık, which he considers his most important work.[16]

Revolta shqiptare e 1435—1436[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjatë fushatave osmane 1435 dhe 1436 Ali Beg (sanjakbey of the Sanjak of Albania)[17] , together with another Ottoman general Turakhan Beg, suppressed the revolt in Albania[18] led by Gjergj Arianiti and Andrew Thopia.[19]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

Stampa:Histalbania

  1. ^ [[:w:The Papacy and the Levant, 1204-1571:http://books.google.com/books?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=sancak-i+Arvanid&source=bl&ots=4xOk-Ad0vL&sig=fbdJXBlb5xPE3zRgnNA_BKmI0Xo&hl=en&ei=-umBTZe-M5D4sgaP0sSNAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFAQ6AEwCTgK#v=onepage&q=sancak-i%20Arvanid&f=false%7Chttp://books.google.com/books?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=sancak-i+Arvanid&source=bl&ots=4xOk-Ad0vL&sig=fbdJXBlb5xPE3zRgnNA_BKmI0Xo&hl=en&ei=-umBTZe-M5D4sgaP0sSNAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFAQ6AEwCTgK#v=onepage&q=sancak-i%20Arvanid&f=false]], four volumes, American Philosophical Society, 1976—1984, ISBN 978-0-87169-114-9, <http://books.google.com/books?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=sancak-i+Arvanid&source=bl&ots=4xOk-Ad0vL&sig=fbdJXBlb5xPE3zRgnNA_BKmI0Xo&hl=en&ei=-umBTZe-M5D4sgaP0sSNAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFAQ6AEwCTgK#v=onepage&q=sancak-i%20Arvanid&f=false>, "Halil İnalcik: Hicrî 835 tarihli Sûret-i defter-i sancak-i Arvanid. (Copy of the register for A.H. 835 for the Sanjak of Albania)" 
  2. ^ Antonina Zhelyazkova (2000): Albanian Identities. International Centre for Minority Studies and Intercultural Relations (IMIR). Vizituar në 18 Mars 2011. „in all ten districts of the sancak of Arvanid“
  3. ^ Antonina Zhelyazkova (2000): Albanian Identities. International Centre for Minority Studies and Intercultural Relations (IMIR). Vizituar në 18 Mars 2011. „The territories of Central and Southern Albania, stretching between the Mat River to the north and Çameria [modern Tsameria, Greece] to the south, were included in a single sancak known from the records and historical works as Arvanid“
  4. ^ Raymond Zickel and Walter R. Iwaskiw (1994): Albania: A Country Study ("The Ottoman Conquest of Albania"). Vizituar në 9 Prill 2008.
  5. ^ Ferit Duka: Kruja dhe Skënderbeu (Albanian). Vizituar në 28 Korrik 2011. „Kryeqendra e re e Kastriotëve, bashkë me rrethin e saj, ishte bërë kohë më parë pjesë e Sanxhakut Shqiptar, një nga të parat njësi administrative të krijuara në Gadishullin Ballkanik nga shteti osman. Sanxhaku i lartpërmendur përfshinte pjesën më të madhe të tokave të Shqipërisë së Jugut dhe të Mesme të pushtuara nga osmanët... (Kastrioti's new capital, along with its surrounding, was made ​​long ago the part of the Sanjak of Albania, one of the first administrative units created in the Balkan Peninsula by the Ottoman state. The above mentioned sanjak included most of the territory of Albania which was captured by Ottoman Empirre which was southern and central Albania )“
  6. ^ Ferit Duka: Kruja dhe Skënderbeu (Albanian). Vizituar në 28 Korrik 2011. „Kruja me rrethin (këtu përfshihej edhe territori i sotëm i rrethit të Tiranës, përjashto krahinën e Kërrabës, e cila bënte pjesë në vilajetin e Pavllo Kurtiqit-FD) formonte një vilajet më vete në kuadrin e Sanxhakut Shqiptar... Kreu i vilajetit në këtë etapë fillestare të sundimit osman quhej subash, ndaj dhe vilajeti quhej ndryshe edhe subashllëk.)“
  7. ^ a b Miranda Vickers: The Albanians: a modern history. I.B.Tauris 1999, ISBN 978-1860645419
  8. ^ Community development plan 2008 - 2015 Mnicipality of Shijak (2008). Vizituar në 18 Mars 2011. „After year 1400, Shijak and its surrounding villages were registered as part of the Sanjak of Albania under the timar of Skurrje“
  9. ^ Ethnographic and open-air museums. UNESCO, Paris (1992). Vizituar në 18 Mars 2011.
  10. ^ Archivum ottomanicum, Volumes 1-3. Mouton 1969 (Lexuar më 19 Mars 2011)
  11. ^ Balkanološki institut (Naučno društvo NR Bosne i Hercegovine): Godisnjak, Volumes 1-2 (Serbo-Croatian). Balkanološki institut (Naučno društvo NR Bosne i Hercegovine) 1956 (Lexuar më 12 Shtator 2011) „1441 g. vidimo da je Permeti dat sandzak begu Arvanida (Arnavuda) Jakub begu, sinu Princa Teodora Muzake“
  12. ^ Piri Re'is: 'Bahriye', a Sailor's Handbook. First published in R. Elsie: Early Albania, a Reader of Historical Texts, 11th - 17th Centuries, Wiesbaden 2003, p. 56-58.. Arkivuar nga Origjinali në 19 Mars 2011. Vizituar në 19 Mars 2011. „there is a castle called Castelnuovo, i.e. Newcastle (Hercegnovi). It belongs to the Sanjak of Albania.“
  13. ^ Antonina Zhelyazkova (2000): Albanian Identities. International Centre for Minority Studies and Intercultural Relations (IMIR). Vizituar në 18 Mars 2011. „sancak of Arvanid“
  14. ^ .Nejdet Gök (2001). "Introduction of the Berat in Ottoman Diplomatics,". Bulgarian Historical Review (3-4): 141–150. 
  15. ^ The Ottomans and the Balkans: a discussion of historiography. Netherlands: Koninlijke Brill NV, ISBN 90-04-11902-7 (Lexuar më 20 Mars 2011) „An Ottoman tax register from the year 1432, one of the oldest of its kind to survive, ... in the newly conquered province of Arranid“
  16. ^ H Mert (Gusht 2010): Living History Halil İnanvcik. Turkish Airlines web site. Arkivuar nga Origjinali në 20 Mars 2011. Vizituar në 20 Mars 2011. „It is my most important work: Sûreti Defter-i Sancak-i Arvanid, Timar Kayıtları (The Fief Records of the Register for Arvanid Province).“
  17. ^ Stefanaq Pollo, Arben Puto, Kristo Frashëri, Skënder Anamali: Histoire de l'Albanie, des origines à nos jours (French). Horvath 1974, ISBN 9782717100259 (Lexuar më 23 Qershor 2011) „Le sandjakbey d'Albanie, Ali bey Evrenos, partant de Gjirokastra, se porta aussitôt contre Arianite, mais les Turcs, selon le chroniqueur Oruc, furent battus à Buzurshek, dans la vallée du Shkumbin.“
  18. ^ Houtsma, Martijn Theodoor (1993), [[:w:First encyclopaedia of Islam: 1913-1936:http://books.google.com/books?id=VJM3AAAAIAAJ&pg=PA466&lpg=PA466&dq=Ottoman+generals+'All+and+Turakhan+effected+a+partial+submission+of+the+Albanians&source=bl&ots=Oo4NCf3qaO&sig=Zry9bUzPRrbEv879d0N-cjT-z80&hl=en&ei=vvDrTc3qF43ZsgbUscnnCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Ottoman%20generals%20'All%20and%20Turakhan%20effected%20a%20partial%20submission%20of%20the%20Albanians&f=false%7Chttp://books.google.com/books?id=VJM3AAAAIAAJ&pg=PA466&lpg=PA466&dq=Ottoman+generals+'All+and+Turakhan+effected+a+partial+submission+of+the+Albanians&source=bl&ots=Oo4NCf3qaO&sig=Zry9bUzPRrbEv879d0N-cjT-z80&hl=en&ei=vvDrTc3qF43ZsgbUscnnCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Ottoman%20generals%20'All%20and%20Turakhan%20effected%20a%20partial%20submission%20of%20the%20Albanians&f=false]], VIII, Netherlands: E.J. Brill and Luzac and Co., p. 466, <http://books.google.com/books?id=VJM3AAAAIAAJ&pg=PA466&lpg=PA466&dq=Ottoman+generals+'All+and+Turakhan+effected+a+partial+submission+of+the+Albanians&source=bl&ots=Oo4NCf3qaO&sig=Zry9bUzPRrbEv879d0N-cjT-z80&hl=en&ei=vvDrTc3qF43ZsgbUscnnCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=Ottoman%20generals%20'All%20and%20Turakhan%20effected%20a%20partial%20submission%20of%20the%20Albanians&f=false>, "...Ottoman campaigns of 1435 and 1436 when the Ottoman generals Ali and Turakhan effected a partially submission of Albanians" 
  19. ^ Fine, John Van Antwerp (1994), http://books.google.gr/books?id=Hh0Bu8C66TsC, University of Michigan Press, p. 535, ISBN 978-0472082605, <http://books.google.gr/books?id=Hh0Bu8C66TsC>, "In 1432 Andrew Thopia revolted against his Ottoman overlords ... inspired other Albanian chiefs, in particular George Arianite (Araniti) ... The revolt spread ... from region of Valona up to Skadar..." 

Për lexim e të mëtejshme[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Halil İnalcik : Hicrî 835 tarihli Sûret-i defter-i sancak-i Arvanid. (Copy of the register for A.H. 835 for the Sanjak of Albania)