Tutini

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Tutini
Emblema Vendndodhja
Qendra e qytetit
Statistika
Popullsia
-dendësia
11.053 banorë
? banorë/km²
Sipërfaqja ? km²
Administrata
Shteti Serbia
Qarku Rashka
Adresa e kuvendit ?
Kodi postal 36320
Prefiksi telefonik 020
Faqe zyrtare ?
Politika
Kryetar
Partia udhëheqëse
--

Tutini (serbisht: Тутин/Tutin) është qytet që gjëndet në pjesën juglindre të Sanxhakut të Tregut (Pazarit) të Ri, gjegjësisht në veriperendim të trojeve shqiptare.

Etimologjia[redakto | redakto tekstin burimor]

Në lidhje me emrin e një nga vendbanimet më të vjetra,Tutin,ekzistojnë disa mendime-legjenda. Sipas një legjende thuhet se mbretëresha e fundit Ilire, Teuta, në kodrën pran vendbanimit të sotshëm ka pasur kështjellën e sajë, dhe se sipas sajë, vendbanimi e ka marrë emrin Tutin.[1] Ndërsa një legjendë tjetër thotë se qyteti mori emrin e vet nga fjala sllave tutanj, që ka kuptimin e ushtimës, jehonës. Sipas kësaj legjende, e cila është shumë e vonshme, pra e shekullit XIX, kur Husein Gradaščević me ushtrinë e tij kishte kaluar këtej pari, rrugës për Kosovë, është dëgjuar ushtima e ushtrisë së tij.[2]

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Tutini ghindet në 867 m lartësi mbidetare, në pjesën qendrore të Sanxhakut, respektivisht në rrafshnaltën e Peshterit. Komuna ka një sipërfaqe prej 741 km2, në të cilën ndodhen 99 vendbanime. Në trevën e Tutinit mbretëron klima e mesme kontinentale dhe klima malore. Relievi i komunës së Tutinit karakterizohet me malet për rreth siq janë: Hum (1502 m), Rrafshnalata e Peshterit (1492 m ), Jarut (1428 m ) , Ninaja (1462 m ) dhe Mokra gora (2154 m ).

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Tutini përherë të parë përmendet në vitin 1396. Pas Sjenicës, Tutini është vendbanimi më i madh në Peshterr. Me vendbanimet për rreth si qender komunale i ka 35000 banorë, dominon popullsia boshnjake kryesisht me prejardhje shqiptare (me 94.3%) dhe serb (4.2%).

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Statistikat[redakto | redakto tekstin burimor]

Ndryshimi i popullsisë gjat shek XIX


Sipas regjistrimit të fundit komuna e Tutinit ka pasur 35 000 banorë në 101 lokalitete. Boshnjakët[3] përbëjnë 84.9% e popullsisë.

viti nr. I popullsisë Grafiku
1948 600 [[]]
1953 870
1961 1536
1971 3458
1981 6233
1991 8840
2002 11053

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Koha Ditore, e shtune 21 shkurt 2015, faqe 24, Prishtinë.
  2. ^ http://gazeta55.al/file/pdf/20140818.pdf
  3. ^ Andrea Pieroni, Maria Elena Giusti, & Cassandra L. Quave (2011). "Cross-cultural ethnobiology in the Western Balkans: medical ethnobotany and ethnozoology among Albanians and Serbs in the Pešter Plateau, Sandžak, South-Western Serbia." Human Ecology. 39.(3): 335. "The current population of the Albanian villages is partly “bosniakicised”, since in the last two generations a number of Albanian males began to intermarry with (Muslim) Bosniak women of Pešter. This is one of the reasons why locals in Ugao were declared to be “Bosniaks” in the last census of 2002, or, in Boroštica, to be simply “Muslims”, and in both cases abandoning the previous ethnic label of “Albanians”, which these villages used in the census conducted during “Yugoslavian” times. A number of our informants confirmed that the self-attribution “Albanian” was purposely abandoned in order to avoid problems following the Yugoslav Wars and associated violent incursions of Serbian para-military forces in the area. The oldest generation of the villagers however are still fluent in a dialect of Ghegh Albanian, which appears to have been neglected by European linguists thus far. Additionally, the presence of an Albanian minority in this area has never been brought to the attention of international stakeholders by either the former Yugoslav or the current Serbian authorities."