Edgar Allan Poe

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Edgar Allan Poe arlind
Edgar Allan Poe 2.jpg
Edgar Allan Poe 1848 (Daguerreotypie)
Ditëlindja: 19 janar 1809
Vendlindja: Boston, Massachusetts, ShBA
Ditëvdekja: 7 tetor 1849
Vendvdekja: Baltimore, Maryland
Nënshtetësia: Amerikanë
Zhanri: Dramë / Horror / Science fiction / Krim

Edgar Allan Poe lindi më 19 janar 1809Boston, Massachusetts, ShBA; vdiq më 7 tetor 1849Baltimore, Maryland. Ka qenë një shkrimtarë amerikan. Ai e themeloi litertaurën e krimit, zhanrin science fiction dhe të horrorit. Poezia e tij u bë fundamenti të simbolizmit dhe keshtu të poezisë moderne.


Poe kishte qenë një nga poetët më të përkthyer në të gjitha vendet e botës. Fan Noli e kishte përkthyer edhe në shqip. Ai kishte përkthyer dy poemat më të njohura të tijat: “Korbi” dhe “Anabel Li”. Jeta e tij kishte filluar mes mjerimit dhe braktisjes, ndërsa më pas do të ishte një fëmijë i adoptuar nga një njeri i pasur, ku do të jetonte vetëm për pak kohë. Jeta e tij do të ishte e mbushur me peripeci të shumta, shpesh herë i dehur dhe jo rrallë herë shëtitës si endacak në kërkim të një strehe. Megjithatë, kudo që shkonte, ai shkëlqente me talentin e tij. Krijimet e tij ishin mbinjerëzore. Imagjinata e tij të çonte larg, në të vërteta të pathëna më parë. Ashtu si Hemingueji dhe Poe pati një vdekje tragjike, Edgar ishte ndarë nga jeta më 7 tetor te vitit 1849 përmes një vdekjeje tepër të dhimbshme. Një nga shprehjet e tij të njohura është: “Cila sëmundje e lë veten të krahasohet me alkoolin”! . “Korbi” dhe “Anabel Li” ishin magji të vërteta. Sot ai është një mit, paraprijës i kohës së vet. Jo vetëm poetët, por edhe filozofët bashkëkohorë thonë: “Pa Poe-n nuk do të njihnim shpirtin e njeriut, siç e njohim sot”. Poezitë e tij nisa t’i botoj që nga viti 1999, ndërsa në vitin 2005 botova një përmbledhje me poezi dhe poemat e tij, të cilin e kam ribotuar 4 herë. Megjithatë, tashmë isha vënë në kërkim të shpirtrave të mëdhenj njerëzor.


Edgar Allen Poe “Annabel Li”

Ka shume e shume vjet/ Ne nje vend afer ne det,/ Ish nje vajze qe mundni ta njini tani/ Nene emerin Annabel Li;/ Dhe kjo vajze me donte edhe tjeter s’kerkonte/ Vec ta deshja sikunder me deshti./

Isha i vogel dhe ishte e vogel ne vjet/ Ne ate vend afer ne det;/ Po duheshim me teper se me dashuri/ Une dhe imja Annabel Li;/ Me nje dashuri qe edhe Engjejte lart ne lavdi/ Qe te dyve na kishin zili./

Prandaj, tani e shume vjet,/ Tek ky vend afer ne det,/ Fryri veriu nga rete e ma ngriu/ Te bukuren Annabel Li;/ Edhe motrat e saj engjellesha/ Ma rrembyen, ma mbyllen ne varr se e desha,/ Dhe keshtu me la shendet/ Nga ky vend afer ne det./

Engjejte qe s’kishin sa ne dashuri/ Qe te dyve na mbanin meri./ Po perandaj, sic e dini vertet,/ Tek ky vend afer ne det/ Fryri veriu nje nate e ma ngriu/ E ma vrau timen Annabel Li./

Dashuria qe kishim ish m’e forte se cdo dashuri,/ S’e ka patur as plak as i ri,/ As i marr’ as i urte njeri/ Dhe as Engjejt e qiellit ne re,/ As demonet perposht ne sketerre;/ Shpirtin tim s’mund ta shqitin nga shpirti/ I se bukures Annabel Li./

Se tek hena qe ndrit, syri im enderrit/ Per te bukuren Annabel Li; Dhe cdo yll qe shkelqen syt’ e embel rrefen Te se bukures Annabel Li;/ Nate e dite e shoh, edhe zemren ma ngroh,/ Shoq’ e dashura ime, e mjera jetime,/ Permi varrin ku deti bucet,/ I rri prane mi varrin ne det.