Edgar Allan Poe

Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirë

Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe 1848 (Daguerreotypie)
Ditëlindja:	19 janar 1809
Vendlindja:	Boston, Massachusetts, ShBA
Ditëvdekja:	7 tetor 1849
Vendvdekja:	Baltimore, Maryland
Nënshtetësia:	Amerikanë
Zhanri:	Dramë / Horror / Science fiction / Krim

Edgar Allan Poe lindi më 19 janar 1809 në Boston, Massachusetts, ShBA; vdiq më 7 tetor 1849 në Baltimore, Maryland. Ka qenë një shkrimtarë amerikan. Ai e themeloi litertaurën e krimit, zhanrin science fiction dhe të horrorit. Poezia e tij u bë fundamenti të simbolizmit dhe keshtu të poezisë moderne.

Poe kishte qenë një nga poetët më të përkthyer në të gjitha vendet e botës. Fan Noli e kishte përkthyer edhe në shqip. Ai kishte përkthyer dy poemat më të njohura të tijat: “Korbi” dhe “Anabel Li”. Jeta e tij kishte filluar mes mjerimit dhe braktisjes, ndërsa më pas do të ishte një fëmijë i adoptuar nga një njeri i pasur, ku do të jetonte vetëm për pak kohë. Jeta e tij do të ishte e mbushur me peripeci të shumta, shpesh herë i dehur dhe jo rrallë herë shëtitës si endacak në kërkim të një strehe. Megjithatë, kudo që shkonte, ai shkëlqente me talentin e tij. Krijimet e tij ishin mbinjerëzore. Imagjinata e tij të çonte larg, në të vërteta të pathëna më parë. Ashtu si Hemingueji dhe Poe pati një vdekje tragjike, Edgar ishte ndarë nga jeta më 7 mars të vitit 1848, përmes një vdekjeje tepër të dhimbshme. Një nga shprehjet e tij të njohura është: “Cila sëmundje e lë veten të krahasohet me alkoolin”! . “Korbi” dhe “Anabel Li” ishin magji të vërteta. Sot ai është një mit, paraprijës i kohës së vet. Jo vetëm poetët, por edhe filozofët bashkëkohorë thonë: “Pa Poe-n nuk do të njihnim shpirtin e njeriut, siç e njohim sot”. Poezitë e tij nisa t’i botoj që nga viti 1999, ndërsa në vitin 2005 botova një përmbledhje me poezi dhe poemat e tij, të cilin e kam ribotuar 4 herë. Megjithatë, tashmë isha vënë në kërkim të shpirtrave të mëdhenj njerëzor.

Edgar Allen Poe “Annabel Li”

Ka shume e shume vjet/ Ne nje vent afer ne det,/ Ish nje vajze qe mundni ta njini tani/ Nene emerin Annabel Li;/ Dhe kjo vajze me donte edhe tjeter s’kerkonte/ Vec ta deshja sikunder me desh./

Isha i vogel dhe ish e vogel ne vjet/ N’ ate vent afer ne det;/ Po duheshim me teper se me dashuri/ Une dhe im Annabel Li;/ Me nje dashuri qe edhe Engjejte lart ne lavdi/ Qe te dyve na kishin zili./

Andaj, tani e shume vjet,/ Tek ky vent afer ne det,/ Fryri veriu nga ret’ e ma ngriu/ Te bukuren Annabel Li;/ Edhe motrat e saj engjellesha/ Ma rrembyen, ma mbyllen ne varr se e desha,/ Dhe keshtu me la shendet/ Nga ky vent afer ne det./

Engjejte qe s’kishin sa ne dashuri/ Qe te dyve na mbanin meri./ Po perandaj, sic e dini vertet,/ Tek ky vent afer ne det/ Fryri veriu nje nat’ e ma ngriu/ E ma vrau tim Annabel Li./

Dashuria qe kishim ish m’e forte se cdo dashuri,/ S’e ka patur as plak as i ri,/ As i marr’ as i urte njeri/ Dhe as Engjejt e qiellit ne ere,/ As demonet perposh ne sketerre;/ Shpirtin tim s’mund ta shqitin nga shpirti/ I se bukures Annabel Li./

Se tek hena qe ndrit, syri im enderrit/ Per te bukuren Annabel Li; Dhe cdo yll qe shkelqen syt’ e embel rrefen Te se bukures Annabel Li;/ Nat’ e dite e shoh, edhe zemren ma ngroh,/ Shoq’ e dashura ime, e mjera jetime,/ Permi varrin ku deti bucet,/ I rri prane mi varrin ne det.