Klima

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Klasifikimi i klimes në tërë biootën
Klasifikimi i klimës sipas Këpenit

Klima (nga grq : pjerrtësi, klima) eshtë tërësia e kushteve meteorologjike mesatare dhe dukurive atmosferike gjatë një periudhe kohe të caktuar (javë, muaj, vite, dekada, njëqind ose njemijëvjeçare) në një zonë të caktuar [1].

Klima karakterizohet nga një regjim shumë vjeçar i motit me të cilin nënkuptohen jo vetëm kushtet mbisunduese po edhe ata të mundshmet e motit për një vend të dhënë ose më mirë me thënë në përgjithësi klima përcaktohet si rezultat i të gjithë dukurive meteorologjike që karakterizojnë gjendjen mesatare të atmosferës me një pikë të caktuar të rruzullit tokësor. Klima paraqet një renditje të ligjshme të proceseve atmosferike që krijohen në një vend të dhënë, si rezultat i bashkëveprimit kompleks të rrezatimit diellor, qarkullimit diellor, qarkullimit të atmosferës dhe sipërfaqes aktive shtresore, bashkëveprim i cili përcakton regjimin karakteristik të motit për një vend [2].

Element klimatike merren për bazë gjat përcaktimit të klimës janë: insolacioni, temperature e ajrit, temperatuar e dheut, të reshura, drejtimi dhe shpejtësia e erës, vrenjtësia dhe mbulesa e dëborës, lagështia e ajrit, dhe ndryshojnë nën ndikimin e faktorëve klimatik.

Si faktorë kryesorë të klimës merren : gjersia gjeografike( si faktor astronomik), ndërsa faktorët fiziko-gjeografik janë: relievi, lartësia mbidetare, pozita ndaj deteve e oqeaneve dhe rrymat ajrore e ujore, bimësia , dhe vet njeriu.

Me studimin e klimës merret klimatologjia. Dijetarët grekë ndryshimet klimatke i kan bazuar në faktorët astronomik, gjegjësisht sipas këndit të pjerrtësisë së rrezeve të Diellit që bien në rrafshin horizontal në mesditë dhe zgjatjes së ditës. Në bazë të kritereve astronomic të kushtëzuar nga lëvizjet e Diellit mbi horizont gjat vitit, duke filluar nga ekutori në drejti të poleve dallohen këta breza klimatikë: brezi tropik, brezi i gjerësive të mesme (verior dhe jugor) dhe brezi polar (verior dhe jugor). Brezi i vapës është i përkufizuar në dy anët e ekuatorit me izotermen vjetore prej 20 °C, kurse brezi i mesëm ( verior dhe jugor) shtrihen në mes të izotermave vjetore 2 °C dhe izotermave të muajit më të nxehtë prej 10 °C. Brezi i ftohtë polarë janë të përkufizuar me izotermat e muajve më të nxehtë prej 10 °C.

Tipat klimatik[redakto | redakto tekstin burimor]

Në çdo brez të nxehtësisë dallojmë nga disa tipa klimatikë.

Brezi i vapës ( klima e nxehtë)[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Klima ekuatoriale
  • Klima tropike
  • Klima subtropike
  • Klima monsunike

Brezi i mesëm ( Klima mesatare)[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Klima mesdhetare
  • Klima oqeanike dhe bregdetare
  • Klima kontnentale

Breza polarë ( Klima e ftohët)[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Tipi subpolar
  • Klima polare
  • Klima malore

Shih edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

СLidhje të jashtmeе[redakto | redakto tekstin burimor]


Burimi i të dhënave[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Zamir Libohova ne alba shkence
  2. ^ LIGJI PËR VEPRIMTARITË HIDROMETEOROLOGJIKE Në amëzën assembly-kosova.org