Samoa

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Samoa
Independent State of Samoa
Samoa flag 300.png Emblema - Samoa
Flamuri Stema
Moto Kombëtare: Faavae i le Atua Samoa
Vendndodhja - Samoa

Është shtet ishullor ne Oqeanin e Qetë. Deri në vitin 1997 është quajtur Samoa Perëndimore. Shtrihet përafërsisht në gjysmë të rrugës në mes Havajeve dhe Zelandës së Re.

Samoa përbëhet nga dy ishuj të medhenj, Upollo (në të cilin jetojnë shumica e popullsisë) dhe Savai mandej edhe shtat ishuj të vegjël. Sypozohet se është populluar nga të ardhurit nga Fixhi para 3500 viteve. Nga viti 1899 deri 1914 ka qenë koloni e Gjermanisë, pastaj me vendin ka qeverisë Zelanda e Re deri në vitin 1962 kurë ndër shtetet e para të Polinezisë ka fituar pavarësinë. Vendbanimet kryesire janë: Apia (38,836 banorë), Vaitele (5,200), Faleasi'u (3,209),Vailile ( 3,175).

Popullsia[redakto | redakto tekstin burimor]

Popullsia e Samoas në vitin 2005 ka numëruar 1844.000, e cila u takon shtatë bashkësive etnike, ato janë: Anloamerikanët, Anglozeklandës së Re, Anglezët, Evroaziatikët, Kinezët, maorët dhe Samoasit vendas.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Banorët e parë të ishujve Samoa erdhën nga Azia Juglindore mbi 2000 vjet më parë. Nga atje ata e pastaj u drejtuan në lindje drejt Polinezisë. Kontaktet e para sporadike me evropianët ishin në fillim të shekullit tetëmbëdhjetë, dhe pastaj të intensifikuara me ardhjen e tregtarëve britanik dhe misionarëve në vitet tridhjetë të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Nga fundi i shekullit, arkipelagu ishte i ndarë midis Shteteve të Bashkuara (i cili në 1904 shkoi në ishujt lindor, sot njihet si Samoa Amerikane) dhe Gjermania (e cila është përgjegjëse për ishujt perëndimor, i njohur atëherë si Samoa gjermane). Me shpërthimin e Luftës së Parë Botërore1914, Samoa Perendimore ju bashkua Zelandës së Re, e cila më vonë shpalli veten të pavarur në 1962 (duke u bërë i pari kombi i Oqeanit Paqësor që kishte arritur pavarësinë). Në korrik 1997 një amendament kushtetues u miratua me emrin e "Samoa Perendimore" për "Samoa." Për më tepër, emri "Samoa" është përdorur nga Kombet e Bashkuara që nga viti 1976, viti i statusit të anëtarësimit në atë organizatë. Kjo zgjedhje, megjithatë, provokoi protesta nga Samoa Amerikane aty pranë, të cilit banorët kishin frik se në këtë mënyrë identitetin e tyre si Samoans ishte zvogëluar. Pikërisht pse Samoans vazhdojnë të thërrasë fqinjët lindorë të tyre si "Samoa Perendimore". Mbreti (ose Ao ose Malo), deri në vdekjen e tij më 11 Maj 2007 qe Malietoa Tanumafili II. Sipas kushtetutës, monarkia është sovrane dhe e zgjedhur brenda një rrethi të shefave në vend. Pra është monarki elektive. Në fillim të '900, Scheurmann Erich, një mik gjerman i artistit Hermann Hesse, i cili u largua në Samoa për të parandaluar Luftën e Parë Botërore.

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Distrktet[redakto | redakto tekstin burimor]

  • A'ana
  • Aiga-i-le-Tai
  • Atua
  • Fa'asaleleaga
  • Gaga'emauga
  • Gagaifomauga
  • Palauli
  • Satupa'itea
  • Tuamasaga
  • Va'a-o-Fonoti
  • Vaisigano

Njësit administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

  * Telekomunikacioni
  * Transporti
  * Ushtria
  * Pushime


Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Samoa – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale