Alkanet
Alkanët të njohura gjithashtu si vajra, janë komponimet kimike që përbëhen vetëm prej elementeve të karbonit C dhe hidrogjenit H ( p.sh., hidrokarburet) , ku këto atome janë të lidhur së bashku ekskluzivisht nga vetëm lidhje (dmth, ato janë komponime të ngopura) aciklike çdo strukturë (dmth. unazore) .
Çdo atom i karbonit duhet të ketë 4 lidhje qoftë C-H ( dmth, të lidhet me atome të hidrogjenit ) apo lidhje C-C ( dmth,lidhje me atome tjera siç është karboni ) , dhe çdo atom i hidrogjenit duhet të jetë i lidhur ( bashkuar) për të një atom të karbonit .
Një varg i atomeve të karbonit është i njohur si strukturë karbonike.Në përgjithësi, numri i atomeve të karbonit përdoren shpesh për të përcaktuar përmasat e alkanëve ( p.sh., C₂ - alkane ).
Hidrokarburet e ngopura kanë formulë të përgjithshme CnH₂n+₂ kurse për radikalët CnH₂n+₁ku atomet të karbonit janë bashkuar në një strukturë. Hidrokarburet e ngopura janë të ndarë në alkane dhe cikloalkane , ata nuk kanë struktura të ngjajshme dhe në kuptim të gjërë cikloalkanet nuk janë alkane. Megjithatë , ndonjëherë cikloalkanet janë quajtur alkane ciklike , i cili mund të jetë konfuze sepse në të vërtetë alkanet quhen alkane aciklike .
Alkani më kryesor është metani , CH4. Nuk ka asnjë kufizim për numrin e atomeve të karbonit që mund të jenë të lidhura së bashku , i vetmi kufizim qenë se është molekulë aciklike , është i ngopur , dhe është një hidrokarbur . Hidrokarbur i ngopur dhe vajrat më të mëdha janë shembuj të alkanes ku numri i atomeve të karbonit ka mund të jetë më e madhe se 10 . Alkanët nuk janë shumë aktive për reaksione dhe kanë pak aktivitet biologjike .
Përmbajtja |
Izomeria [redakto]
Izomeria e Alkanëve dhe hidrokarburëve në përgjithësi ka të bëjë me strukturë dhe veti (kimike, fizike) të ndryshme në krahasim me alkanin përkatës.
|
| Figura : Ndryshimi i strukturës së butanit. |
Emërtimi-Nomenklatura [redakto]
Emërtimi bëhet në bazë të numrave greko-latin duke u shtuar prapashtesën AN për alkanet dhe IL për alkanët radikal.
| Nr | Emri greko-latin | Alkanët | n = | Formula CnH2n + 2 | Radikalët e alkanëve | n = | Formula CnH2n + 1 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Meta | Metan | n = 1 | CH4 | Metil - radikal | n = 1 | CH3 |
| 2 | Eta | Etan | n = 2 | C2H6 | Etil - radikal | n = 2 | C2H5 |
| 3 | Propa | Propan | n = 3 | C3H8 | Propil - radikal | n = 3 | C3H7 |
| 4 | Buta | Butan | n = 4 | C4H10 | Butil - radikal | n = 4 | C4H9 |
| 4 | Penta | Pentan | n = 5 | C5H12 | Pentil - raikal | n = 5 | C5H11 |
| 6 | Heksa | Heksan | n = 6 | C6H14 | Heksil - radikal | n = 6 | C6H13 |
| 7 | Hepta | Heptan | n = 7 | C7H16 | Heptil - radikal | n = 7 | C7H15 |
| 8 | Okta | Oktan | n = 8 | C8H18 | Oktil - radikal | n = 8 | C8H17 |
| 9 | Nona | Nonan | n = 9 | C9H20 | Nonil - radikal | n = 9 | C9H19 |
| 10 | Deka | Dekan | n = 10 | C10H22 | Dekil - radikal | n = 10 | C10H21 |
Emërtimi trivial [redakto]
Dukuritë të alkanëve [redakto]
Dukuritë në univers [redakto]
Dukuritë në tokë [redakto]
Dukuritë biologjike [redakto]
Dukuritë ekologjike [redakto]
Produktet [redakto]
Përdorimi [redakto]
Vetitë fizike [redakto]
| EMRI | Formula | B.P./oC | M.P./oC | Dendësia/g cm -3(20oC) |
| Metan | CH4 | -162 | -183 | gas |
| Etan | C2H6 | -89 | -172 | gas |
| Propan | C3H8 | -42 | -188 | gas |
| Butan | C4H10 | -0.5 | -135 | gas |
| Pentan | C5H12 | 36 | -130 | 0.626 |
| Heksan | C6H14 | 69 | -95 | 0.659 |
| Heptan | C7H16 | 98 | -91 | 0.684 |
| Octan | C8H18 | 126 | -57 | 0.703 |
| Nonan | C9H20 | 151 | -54 | 0.718 |
| Decan | C10H22 | 174 | -30 | 0.730 |
| Undecane | C11H24 | 196 | -26 | 0.740 |
| Dodecane | C12H26 | 216 | -10 | 0.749 |
| Triacontane | C30H62 | 343 | 37 | solid |
