Alkanet

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Struktura kimike e metanit , alkani njëfish

Alkanët të njohura gjithashtu si vajra, janë komponimet kimike që përbëhen vetëm prej elementeve të karbonit C dhe hidrogjenit H ( p.sh., hidrokarburet) , ku këto atome janë të lidhur së bashku ekskluzivisht nga vetëm lidhje (dmth, ato janë komponime të ngopura) aciklike çdo strukturë (dmth. unazore) .

Çdo atom i karbonit duhet të ketë 4 lidhje qoftë C-H ( dmth, të lidhet me atome të hidrogjenit ) apo lidhje C-C ( dmth,lidhje me atome tjera siç është karboni ) , dhe çdo atom i hidrogjenit duhet të jetë i lidhur ( bashkuar) për të një atom të karbonit .

Një varg i atomeve të karbonit është i njohur si strukturë karbonike.Në përgjithësi, numri i atomeve të karbonit përdoren shpesh për të përcaktuar përmasat e alkanëve ( p.sh., C₂ - alkane ).

Hidrokarburet e ngopura kanë formulë të përgjithshme CnH₂n+₂ kurse për radikalët CnH₂n+₁ku atomet të karbonit janë bashkuar në një strukturë. Hidrokarburet e ngopura janë të ndarë në alkane dhe cikloalkane , ata nuk kanë struktura të ngjajshme dhe në kuptim të gjërë cikloalkanet nuk janë alkane. Megjithatë , ndonjëherë cikloalkanet janë quajtur alkane ciklike , i cili mund të jetë konfuze sepse në të vërtetë alkanet quhen alkane aciklike .

Alkani më kryesor është metani , CH4. Nuk ka asnjë kufizim për numrin e atomeve të karbonit që mund të jenë të lidhura së bashku , i vetmi kufizim qenë se është molekulë aciklike , është i ngopur , dhe është një hidrokarbur . Hidrokarbur i ngopur dhe vajrat më të mëdha janë shembuj të alkanes ku numri i atomeve të karbonit ka mund të jetë më e madhe se 10 . Alkanët nuk janë shumë aktive për reaksione dhe kanë pak aktivitet biologjike .


Izomeria[redakto | redakto tekstin burimor]

Izomeria e Alkanëve dhe hidrokarburëve në përgjithësi ka të bëjë me strukturë dhe veti (kimike, fizike) të ndryshme në krahasim me alkanin përkatës.

Butani
|
Izobutani - izomeria e butanit
Figura : Ndryshimi i strukturës së butanit.

Emërtimi-Nomenklatura[redakto | redakto tekstin burimor]

Emërtimi bëhet në bazë të numrave greko-latin duke u shtuar prapashtesën AN për alkanet dhe IL për alkanët radikal.

Nr Emri greko-latin Alkanët n = Formula CnH2n + 2 Radikalët e alkanëve n = Formula CnH2n + 1
1 Meta Metan n = 1 CH4 Metil - radikal n = 1 CH3
2 Eta Etan n = 2 C2H6 Etil - radikal n = 2 C2H5
3 Propa Propan n = 3 C3H8 Propil - radikal n = 3 C3H7
4 Buta Butan n = 4 C4H10 Butil - radikal n = 4 C4H9
4 Penta Pentan n = 5 C5H12 Pentil - raikal n = 5 C5H11
6 Heksa Heksan n = 6 C6H14 Heksil - radikal n = 6 C6H13
7 Hepta Heptan n = 7 C7H16 Heptil - radikal n = 7 C7H15
8 Okta Oktan n = 8 C8H18 Oktil - radikal n = 8 C8H17
9 Nona Nonan n = 9 C9H20 Nonil - radikal n = 9 C9H19
10 Deka Dekan n = 10 C10H22 Dekil - radikal n = 10 C10H21


Emërtimi trivial[redakto | redakto tekstin burimor]

Dukuritë të alkanëve[redakto | redakto tekstin burimor]

Dukuritë në univers[redakto | redakto tekstin burimor]

Dukuritë në tokë[redakto | redakto tekstin burimor]

Dukuritë biologjike[redakto | redakto tekstin burimor]

Dukuritë ekologjike[redakto | redakto tekstin burimor]

Produktet[redakto | redakto tekstin burimor]

Barton-McCombie Deoxygenation Scheme.png
Clemmensen Reduction Scheme.png

Përdorimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Vetitë fizike[redakto | redakto tekstin burimor]

EMRI Formula B.P./oC M.P./oC Dendësia/g cm -3(20oC)
Metan CH4 -162 -183 gas
Etan C2H6 -89 -172 gas
Propan C3H8 -42 -188 gas
Butan C4H10 -0.5 -135 gas
Pentan C5H12 36 -130 0.626
Heksan C6H14 69 -95 0.659
Heptan C7H16 98 -91 0.684
Octan C8H18 126 -57 0.703
Nonan C9H20 151 -54 0.718
Decan C10H22 174 -30 0.730
Undecane C11H24 196 -26 0.740
Dodecane C12H26 216 -10 0.749
Triacontane C30H62 343 37 solid

Vetitë kimike[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Alkinët
Alkenët
Hidrokarburet