Vektori

Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirë

Vektorët janë madhësi që karakterizohen me një numër skalar, me drejtimin dhe me kahun e caktuar.

Madhësitë si gjatësia, syprina, vëllimi, pesha, masa temperatura, dendësia, puna, energjia etj. karakterizohen vetëm me numër (i cili shprehë raportin ndërmjet madhsisë dhe njësisë për matjen e saj). Mirëpo, ekzistojnë edhe madhësi të tjera, si bije fjala, forca, shpejtësia, nxitimi, ranslacioni, rotacioni etj., të cilat përveç numrit karakterizohen edhe me drejtimin dhe kahun. Madhësitë që karakterizhen vetëm me numër quhen madhësi skalare ose skalarë, ndërsa madhësit[ q[ karakterizohen me numër, me drejtim dhe me kahun qhen madhësi vektoriale ose vektorë. Gjeometrikisht çdo madhësi vektoriale mund të paraqitet me një segment ë orientuar i cili ka gjatësinë, drejtimin dhe pikën e fillimit (origjinën) të caktuar. Vija e drejtë tregon drejtimin e vektorit, gjatësia e vijës tregon vlerën ose intensitetin , maja e shigjetës tregon kahun, ndërsa pika a tregon pikën e zbatimit.
Segmenti i orientuar zakonisht përkufizohet si segmenti AB skajet e të cilit merren si dyshe e renditur (A,B) të pikave A dhe B quhet segment i orientuar dhe shënohet me $\vec {AB}$ .^[1] Madhësitë vektoriale paraqiten me një shigjetë mbi shkronjën përkatëse ose duke e theksuar më shumë madhësinë vektoriale. Madhësitë fizike që karakterizohen vetëm nga vlera numerike dhe njësia e saj quhet madhësi skalare ose thjesht skalarë. Madhësi vektoriale janë forca, nxitimi, shpejtësia etj, ndërsa madhësi skalare janë masa, tempertatura, vëllimi , koha etj.