Shqiptarët e Trakës
Shqiptarët e Trakës janë një minoritet gjuhësor në Maqedoninë greke dhe ne Trakinë Perëndimore përgjatë kufirit me Turqinë. Ata flasin toskërishten veriore qe është nën degë e dialektit tosk te gjuhës shqipe, dhe janë pasardhës të popullsisë shqiptare të Trakës Lindore që kanë emigruar gjatë shkëmbimit të popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë në vitet 1920-të.[1][2] Ata janë njohur në Greqi si Arvanites, një emër qe aplikohet për të gjitha grupet me origjinë Shqiptare në Greqi, por që kryesisht i referohet grupit jugore dialektor të Arbëreshëve. Populli Shqipofolësit e Trakës Perëndimore dhe në Maqedonia Greke përdorin fjalën të vetë emërtimit për vetën e tyre si: Shqiptar/Shqiptarë dhe jo Arbëreshë ose Arvanite.[2]
Përmbajtja |
Historia [redakto]
Gjatë Perandorisë Osmane, komunitetet shqiptare emigruan drejt Turqisë Evropiane sot (Trakës Lindore), sidomos në afërsi të Stambollit.[3] Shumë Shqiptarë myslimanë arriten poste te larta në shoqërinë osmane dhe shumë prej tyre, më së shumti familja Qyprilliu, u bënë vezirë të Perandorisë Osmane. Shumica e emigracionit shqiptar ishte nga veriu i Kosovës dhe të rajonit e Korçës dhe Kolonjës të Shqipërisë. Pasardhësit e këtyre emigrantëve më vonë do të luajë një rol të rëndësishëm në Rilindjen Kombëtare të Shqipërisë[3] si Fan Noli. Numri i Shqiptarëve që jetonin në rajon është i panjohur, të dhënat statistikore të Perandorisë Osmane ishin bazuar në identifikimin fetar, quajtur millet. Kështu, Ortodoksë Shqiptarët ishin pjesë e milletit rum ose krishter, ndërsa muslimanët ishin kategorizuar së bashku me Turqit.[4]
Në mesin e kësaj popullsie, shqiptarët ortodoksë në Trakës Lindore ishin banuar në komunitetet pjesërisht homogjene, ose fshatrat apo lagjet, dhe kanë qenë kryesisht pasardhës të emigrantëve nga rajoni Korçës dhe Kolonjës.[3] Në përfundim të Luftës Greko-Turke të vitëve 1919-1922, Greqia dhe Turqia nënshkruan Traktatin e Lozanës, e cila përfshinte një shkëmbim të popullsisë në mes të dy vendeve. Kështu, Traktati i Lozanës kishte përdorur fenë si tregues i përkatësisë kombëtare, duke përfshirë popullsive pa dispozitave etnike, madje edhe Shqiptarët, në këmbim të popullsisë. Sipas këtij traktati Muslimanët e Greqisë u këmbyen me të krishterët e Turqisë, me një përjashtim të myslimanëve e Trakës Perëndimore dhe Krishterëve të Stambollit.[5]
Sipas kësaj dispozite, komuniteti shqiptar Ortodokse i Trakës Lindore, u ri-vendos në Trakë Perëndimore, ku ata u vendosën kryesisht në fshatra të reja dhe etnikisht homogjene, ndërtuar në mënyrë për të strehuar refugjatët.[2] Sot, kjo popullsi jeton në fshatra të njëjta, por një pjesë emigruan në qytetet e mëdha të tilla si Selanik dhe Athinë, duke bërë gjuhën Shqip më pak e folur.[1]
Përhapja [redakto]
Populli Shqipofolësit banojnë 15 fshatra homogjene dhe 14 fshatra të përziera:[2]
| Prefektura | Nr. i fshatrave |
|---|---|
| Maricë(Evros) | 4 fshatra homogjene dhe 14 fshatra të përziera. |
| Rodop(Rodhopi) | 1 |
| Ksanti(Ksanthi) | 3 |
| Seres(Serrai) | 5 |
| Selanik(Thesaloniki) | 1 |
| Kukush(Kilkis) | 1 |
Shih edhe [redakto]
- Fan Noli - (1882-1965) burrë shteti, dijetar, poet, përkthyes, historian dhe patriot Shqiptar.
Referenca [redakto]
- ^ a b Greek Helsinki Monitor (1995): "Report: The Arvanites".
- ^ a b c d Euromosaic (1996): "L'arvanite / albanais en Grèce". Report published by the Institut de Sociolingüística Catalana.
- ^ a b c Berisha, Mal (2000), [[w:Diaspora Shqiptare në Turqi:|]], New York: ACCL Publishing, pp. 13
- ^ Psomiades, Harry J. (2000), [[w:The Eastern question: the last phase : a study in Greek-Turkish diplomacy:|]] (2 ed.), Michigan: Pella Pub. Co., pp. 138, ISBN 0-918618-79-7
- ^ Haddad, Emma (2008), http://books.google.com/?id=htrDOkSpWh0C&printsec=frontcover&dq=, Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press, p. 121, ISBN 0-521-86888-2, <http://books.google.com/?id=htrDOkSpWh0C&printsec=frontcover&dq=>
