Turqit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Turqit vinë nga familja e popujve me të njëjtin emër. Si duket paraardhësit e tyre duhet të kenë jetuar diku në Azinë e mesme. Tani ata janë të njohur si popull shtet-formues dhe si anëtarë të këtij populli merren shtetasit e Turqisë, diaspora e banorëve të këtij shteti si dhe pjesëtarë të mbetur nga Perandoria Osmane në pjesët e Ballkanit.

Turqit si racë[redakto | redakto tekstin burimor]

Si racë turke, tuqit përbëjnë një familje të popujve që jetojnë në Azinë qendrore përgjatë kufirit me Rusin dhe në brendi të Rusisë deri në thellësi të saj në Siberi dhe në jug kufizohen me popujt mongol, persë, arabë. Kryesisht ky popull merrej me para te fituara leht dmth parat qe ata i merrenin nuk i fitonin me djerse . ata duke ardhur drejt perendimit kishin tubuar shum para dhe pasi nuk kishin pasur ku ti lenin ata i mbrojten duke ndertuar kulla dhe keshtu merrnin roje e me pas krijuan nje ushtri te tere i cila hap pas hapi u kthye ne nje perandori.Kjo perandori ne histori njihet me emrin si perandoria osmane .Kjo perandori priri nje frym te re ne europ dhe ne bot ate te fese islame dhe traditave turke.

Turqit e Perandoris Osmane[redakto | redakto tekstin burimor]

Osmanët ishin një popull turk të cilët me pushtimet e tyre ja arritën që sundojnë një pjesë të madhe të teritoreve të ish-Perandoris Bizantine. Lëshimi i popujve turk në hapësirat Bizantine kishte ndodhur edhe më parë në Anatoli. Mirëpo pasi që ata për nga feja nuk dallonin, merreshin për banorë të rregullt të Biantit. Me pranimin e fesë myslimane nga disa udhëheqës të popujve turq, fillon edhe ndarja ndërmjet banorve të vjetër dhe ardhacakëve. Kështu me krijimin dhe zgjerimin e fedudalëve turq në anatoli vije deri tek krijimi i një lloj pavarrsie të osmanlive nga Bizanti, të cilët për një kohë të shkurt ja arrin të fusin nën sundimin e tyre rajone e provinca të tëra të Bizantit dhe në fund edhe të shkatrrojnë atë. Në histori këto suksese shkojnë në adresë të feudalëve të parë osmanli me prejardhje turke dhe popujt që jetonin në viset e pushtuara filluan të thirren osmanli. Nga fundi i shpërbërjes së Perandoris Osmane, popujt e Evropës fillojnë që pjesen më të madhe të popujve nën Perandorin Osmane ta thërrasin popuj turk edhe përkundër faktit që kjo perandori ishte shumë racore dhe nga ana e saj populli i saj dallohej kryesisht vetëm për nga feja. Kishte aty këtu raca të cilat dalloheshin, mirëpo dallimi i tyre në fund të shkatrrimit u bë më i qartë sipas përkrahjes që këto raca merrnin nga ana e popujve të Evropës. Në këtë drejtim dallohet mbështetja e Rusisë dhënë racës serbe, bullgare, sllavo-greke dhe ortodoksve shqiptar, mbështetja e Austro-hungaris dhe klerit katolik racës shqiptare (të fesë katolike). Racat tjera me përkatësi fetare myslimane fillojnë të quhen turq edhe pse për nga raca nuk kishin asgjë të përbashkët me ta. Këto zhvillime shkaktojnë zhdukjen emrave të racave të vjetra si tharake, maqedone etj dhe në faktë shkrirjen e një pjesë të tyre në racat tashmë të përkufizuara si kombe fetare, Serbë, Bullgar dhe Grekë. Kësaj dukurie i shpëtonë raca shqiptare e cila e formon kombin shqiptar në bazë të gjakut dhe gjuhes, kultures e historisë së përbashkët pa dalim përkatësin fetare.

Shtetasit e Turqisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Sot, gjithë banorët, shtetas të Turqis merren si turq. Këtu nuk bëhen dallime edhe përkundër faktit që pjesa Ballkanike deri në Anatoli është e banuar kryesisht nga popujt e racës Ballkanike, kryesisht të fesë myslimane.

Turqit dhe Osmanet në gjuhen shqipe[redakto | redakto tekstin burimor]

Edhe tek disa shkrues e folës të gjuhes shqipe, sikurse tek shumica e botës perindimore dhe lindore krishtere nuk bëhen dallime në mes të turqve dhe shtetasve të Perandoris osmane. Kjo ndodhë me gjasë pasi që trashëgimtare e Perandoris Osmane ka mbetur shteti i ri i krijuar nga Atatuku i quajtur Turqia. Si do që të jetë në gjuhen shqipe turqit janë turq dhe osmanlinjët janë osmalinjë. Pak më e komplikuar është qështja tek termi "grekë", "maqedon" dhe "serb" ku është vështirë të dallohet se kemi të bëjmë me racë apo me anëtarë të kishave ortodokse autoçefale.