Bullgaria

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Republika Bullgari
Република България
Republika Balgariya
Flamuri i Bullgarisë Stema e Bullgarisë
Flamuri Stema
Moto: Съединението прави силата
Himni kombëtar: Mila Rodino
 
Situata e Bullgarisë
 
Kryeqyteti [[Sofja]]
Qyteti më i madh Sofja
Gjuha zyrtare bullgarishtja
Forma e qeverisë Republikë
President Kryetari
Kryeministër Kryeministri
Pavarësia
22 shtator 1881
Sipërfaqja Vëndi i 102-të
110.910 km²
ZEE km²
Popullsia
 • totale
 • dendësia
Vëndi i 88-të
7 537 929 (2003)
Gabim shprehjeje: Karakater pikësimi i panjohur "," banorë/km²
Zona kohore
 • në verë
UTC+2
Kodi i internetit .bg
Prefiksi telefonik +359

Republika e Bullgarisë (bullgarisht: Република България) (shk. Bullgaria) është shtet në jug-lindje të Evropës, në veri-perëndim të Gadishullit Ballkanik. Në lindje të kufirit të saj, Bullgaria ka dalje në Detin e Zi, ndërsa përgjatë pjesës jugore të kufirit të saj ndodhen Turqia dhe Greqia, pas të cilave vijnë Maqedonia në perëndim dhe Rumania në veri-perëndim përgjatë rrjedhës së lumit Danub. Përndryshe Bullgaria nga vendet perëndimore cilësohet si vend i Ballkanit lindor.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Bullgaria në vitin 1915.
Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Historia e Bullgarisë.

Fitoret e korrura të trupave ushtarake bullgare të ndihmuara nga Rusia në Luftën e Parë Ballkanike, siç ishte pushtimi i Adrianopolit nuk u përsëriten në Luftën e Dytë Ballkanike. Përderisa trupat bullgare ishin përqendruar në vijën e frontit me Serbinë dhe Greqinë, ushtritë rumune ja arritën të depërtojnë gjerë në Sofje, ndërsa trupat turke depërtuan në Adrianipol.

Gjatë Luftës së parë dhe të dytë botërore Bullgaria ishte në anën "Fuqive të boshtit". Fitorja e turqve në betejën e zhvilluar në Gallipol shtyri Bullgarinë që të anëtarësohej në paktn e "Fuqive të Boshtit".

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Sistemi shtetëror në Bullgari.

Njësit administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Rajonet e Bullgarisë.
Rajonet e Bullgarisë

Që nga 1999 territori i Bullgarisë administrohet në 28 rajone (oblasti, njëjës - oblast). Me sistemin e 1987-ës ka qenë e ndarë në 9 njësi të tilla administrative. Rajonet janë të emërtuara sipas qendrës së vetë provincës dhe kryeqyteti formon edhe një provincë. Njësit administrative janë : Rajoni-

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Gjeografia e Bullgarisë.

Sipërfaqja e përgjithshme e Bullgarisë është 110,910 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 43° 00' V, 25° 00' L dhe 110.550 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 360 2 ujë. Vija bregdetare e Bullgarisë në detin e zi është 354 km e gjatë.

Klima e Bullgarisë ndryshon varësisht nga viset e sajë, në pjesët bregdetare është një klimë mesdhetare me dimër të lehtë dhe verë të nxehë ndërsa në brendi të vendit një klimë kontinentale e ngjashme me të Kosovës me dimër të fortë dhe verë të ngrohtë deri të nxehtë.

Relievi i Bullgarisë përbëhet kryesisht nga një teren i malor-shkëmborë me rrafshnalta të cilat zënë sipërfaqen më të madhe në pjesën veriore dhe juglindore të vendit. Pika më e ultë e relievit gjendet nën brigjet e detit të zi (0m) dhe ajo më e lara në lartësi mbidetare prej 2,925 metrave në vendin e quajtur Musala në pjesën jugperëndimore të vendit.

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Ekonomia e Bullgarisë.

Me fitimin e pavarësisë në Kongresin e Berlinit Bullgaria ballafaqohet me varfërinë në kapital, me probleme të shumta politike dhe ekonomik edhe së shpejti bëhet sferë ndikuese e kapitalit të huaj. Importi i kapitalit të jashtëm nuk soli vendin në pozitë më të mirë. Shkalla e ulët e fuqive prodhuese solli atë që bujqësia që sigurojë 2/3 e të ardhurave kombëtare dhe 90% të eksportit të vendit. Industria ka dhënë rreth1/3 e të ardhurave nacionale dhe gjithsej 5 % të eksportit të vendit. Relacionet e tilla e kanë përcaktuar bujqësinë degë kryesore të ekonomisë. Irno, edhe pse kushtet e favorshme natyrore, fragmentimi i pronave ishte problem për zbatimin e mjeteve agroteknike. Kësaj t’i shtojmë edhe bazën e ulët të mekanizmit dhe të kimikizimit në bujqësi. Ajo pak industri ka qenë orientuar në përpunimin e lëndëve të para nga bujqësia.

Ndërrimet e mëdha në ekonomi që kanë ndodhur pas Luftës së Dytë Botërore ishin bazë e mira e një ritmi më të shpejtuar.

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Demografia e Bullgarisë.
Piramida e popullsisë

Sipas regjistrimit të popullsisë së vitit 2001, Bulgaria ka pasur 7.932.984 banorë. Numri i popullsisë tregon rrënje për arsye të natalitetit të ulët dhe emigrimit, kështu pra para 16 viteve, 1975 Bullgaria ka pasur numër më të madh të popullsisë 8.729.666. Sa i përket strukturës fetare shumica e popullsisë i takon religjionit ortodoks.

Përbërja etnike ka qenë me sa vijon : Bullgar 83,9 %, Turq 9,4 %, Rom 4,7 % të tjerë.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Kultura e Bullgarisë.

Kultura shqiptare në Bullgari mund të gjendet në fshatin e pastër shqiptarë të quajtur Mandrica ku flitet një e folme e toskërishtes.[1]

  • Telekomunikacioni
  • Transporti
  • Ushtria
  • Pushime

Burimi i të dhënave[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Μαϊκίδης, Απόστολος (1972). Μανδρίτσα. Η κωμόπολις που έσβησε (në greqishtja). Θεσσαλονίκη: Σημειώσεις — Αναμνήσεις — Παράδοσις
 Commons: Bullgaria – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
 Commons: Bullgaria – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]


Koordinatat:42°41′ Veri 23°19′ Lindje 42.683333° Veri 23.316667° Lindje