Gjeorgjia

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Gjendeni te artikulli Gjeorgjia. Për shprehjet e ngjashme në shkrim, kuptim apo tingëllim, shikoni këtu.
საქართველო
Sakartvelo
Flag of Georgia.svg Emblema - Gjeorgjia
Gjeorgjia Gjeorgjia
Moto Kombëtare: ძალა ერთობაშია
Gjeorgj.: Fuqia është në bashkim
Vendndodhja - Gjeorgjia


Gjeorgjia lat. Georgia shtrihet në perëndim të Regjionit të Kaukazit, midis Kaukazit të Madh, Kaukazit të Vogël dhe Detit të Zi. Në veri kufizohet me Rusinë, në jug me Azerbajxhanin, Armeninë dhe Turqinë. Kufirin verior me Rusinë e përbënë kurora e Kaukazit të Madh me majën më të lartë të Gjorgjisë, Sharom, të lartë 5.068 m.

Në kuadër të Gjeorgjisë gjendet Republika Autonome Abhazia (8600km 2) Numri saktë i popullsisë është i paqartë[1] . Sipas regjistrimit të popullsisë të kryera në vitin 2003 ajo ka 215.972 banorë, në të cilën jetojnë gruzianët (gjeorgjian) (rreth 46%), abhazët (rreth 15%) muslimanë, armenët (rreth 15%), rusët (2414%), grekët, ukrainasët etj. Kryeqyteti quhet Suhuni me mbi 120 mij banorë. Republika Autonome Axharia (3000km2) ka 360 mij banortë, prej të cilëve 83% janë axharë(mysliman), rusë (rreth 8%), armenë (rreth 4%), pastaj grekë, ukrainas etj. Kryeqytet është Batumi me rreth 140 mijë banorë. Krahina Autonome Osetia Jugore (3900 km2) ka 70 mijë banorë, prej tyre 66% janë osetët (mysliman), 29% gruzianë, 2% rusë, Kryeqytet është Zhinvali me 43 mijë banorë

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjeorgjia ka qenë shtet i pavarur prej shek. të IV para Krishtit dhe zhvillimin më të hovshëm kulturor dhe ekonomik e arrin në shekullin XII. Në vitin 1555 Gjeorgjia ndahet në dy pjesë në perëndim nën ndikimin e Persisë dhe në lindje nën ndikimin e Turqisë. Në shekullin XIX përjeton pushtimin rus.

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Historia e Gjeorgjisë.

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Sistemi shtetëror në Gjeorgji.

Njësitë administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjeorgjia ndahet në 9 regjione, 2 njësi Republika Autonome (avtonomiuri respublika) dhe një njësi qyteti të veçantë (k'alak'i). Njësitë përbërëse të Gjeorgjisë ndahen në 69 njësi të niveleve më të ulëta të quajtur (raioni).

Republikat Autonome janë Abkhazia and Ajaria.

Momentalisht statuti i Osetis Jugore, një njësi administrative autonome i njohur si regjioni Tskhinvali është duke u biseduar me separatistët r mbështetur nga qeveria ruse (Putini). E vetmja pjesë e këtij regjioni që kontrollohet nga Gjeorgjia është pjesa e quajtur Kodori Gorge.

Ndër qytet kryesore hyjnë : Batumi, Chiatura, Gagra, Gori, Kutaisi, Poti, Rustavi, Sokhumi, Tbilisi, Tkibuli, Tskaltubo, Tskhinvali.

Për nga numri i banorëve dallohen :

Regjionet në Gjeorgji
Regions of Georgia.png
shih tabelën
nr regjioni qendra
1 Abkhazia Sukhumi (Sokhumi)
2 Samegrelo-Zemo Svaneti Zugdidi
3 Guria Ozurgeti
4 Adjara Batumi
5 Racha-Lechkhumi
and Kvemo Svaneti
Ambrolauri
6 Imereti Kutaisi
7 Samtskhe-Javakheti Akhaltsikhe
8 Shida Kartli Gori
9 Mtskheta-Mtianeti Mtskheta
10 Kvemo Kartli Rustavi
11 Kakheti Telavi
12 Tbilisi Tbilisi


Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Gjeografia e Gjeorgjisë.

Gjeorgjia shtrihet në veriperëndim të regjionit të Kaukazit, midis Kaukazit të Madh, Kaukazit të Vogël dhe Detit të Zi. Ka një territor prej 70.000 km².

Në relievin e sajë zotërojnë malet e Kaukazit që me vargmalet e shumta e të larta të ndara me lugina të thella, me kresha të mprehta të prera nga cirqet, luginat akullnajore, përkujtojnë fizionominë e Alpeve.

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Ekonomia e Gjeorgjisë.

Pasuritë natyrore janë të rëndësishme për ekonominë e Gjeorgjisë. Në radhë të parë përmenden burimet e manganit në Çitaurë. Në sipërfaqen prej 140 km katrorë janë vlerësuar rezervat në 250 milion tonë. Në Tkibuli dhe Tkvarçeli ëhit zbuluar thëngjilli. Rezervat në lokalitetin e parë llogariten në 80 milion tonë, e në të dytin 250 milion tonë. Në sasi të vogël shfrytëzohet edhe nafta (100 000 tonë) dhe gazi natyror (45 milion m³).

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Demografia e Gjeorgjisë.

Gjeorgjia ka qenë shtet i pavarur prej shek. Të IV para Krishtit dhe zhvillimin më të hovshëm kulturor dhe ekonomik e arrin në shekullin XII. Në vitin 1555 Gjeorgjia ndahet në dy pjesë në perëndim nën ndikimin e Persaisë dhe në lindje nën ndikimin e Turqisë. Në shekullin XIX përjeton pushtimin rus.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Kultura në Gjeorgji.
Vaja Pşavela (Vazha Pshavela) 1914

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Gjeorgjia – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
 Commons: Gjeorgjia – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale

---

---

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

[1]






  1. ^ население абхазии