Kisha e Shën Kollit së Arbëreshëve

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Kisha e Shën Kollit së Arbëreshëve në Martoranën, kisha shqiptare e Palermos

Kisha e Shën Kollit së Arbëreshëve (Italisht: San Nicolò dei Greci), e quajtur edhe Martorana, ndodhet në sheshin Bellini të Palermos. Kisha është Bashkë-Katedralja e Eparkisë së Horës të Arbëreshëvet, dioqezë shqiptare e ritit bizantinSiçili.

Ndër kishat më interesante bizantineMesjetësItali, është dëshmi për kulturën fetare dhe artistike ortodokse edhe të pranishëm në Itali, bërë më tej nga arbëreshët mërgimtarët ikur në Sicili nën presionin e përndjekjeve turke në Ballkan. Ky ndikim ka lënë shenjën e tyre në pikturë e ikonave në ritit fetar, në gjuhën, në kostumet e tyre tradicionale të disa kolonive shqiptare në krahinën e Palermos[1]. Komuniteti i përket Kishës Katolike sot, por ndjek traditat rituale dhe shpirtërore që janë të zakonshme në shumicën e Kishës Ortodokse Lindore.

Kisha është e karakterizuar nga shumësia e stileve që plotësojnë, sepse, me suksesion e shekujve, ajo u pasurua me shije të ndryshme të tjera artistike, të trashëgimisë arkitektonike dhe kulturore. Sot kjo është, në fakt, si një kish-monument historik, rezultat i transformimeve të shumta, subjekt edhe për të mbrojtur[2].

Kisha e Shën Kollit së Arbëreshëve, pllakë mermeri në kujtim të Skënderbeut

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Ikonë e madhe e Shën Nikollës, shekulli XVI, nderohet shumë nga arbëreshët

Kisha e Shën Kollit së Arbëreshëve ishte themeluar në vitin 1547, nga shqiptarin Andrea Skramilja me ndihmën e grekut Mateut Menkzo, afër Seminarit ShqiptarPalermos ndërtuar nga At Gjergji Guxeta, që ishte në rrugë Seminar Italo-Shqiptar. Vetmja kishë të ritit bizantin, për shqiptarëve të Sicilisë, në Palermo, u shkatërrua në Luftën e Dytë Botërore, dhe nga viti 1945 ka selinë e saj te kisha e tanishme, që kish shkuar në 1937 nën Eparkisë e Horës së Arbëreshëvet.

Sot kisha nuk ka një territor të vërtetë famullisë, por është pikë referimi për më shumë se 15.000 arbëreshë[3] të ritit bizantin të Siçilisë, që jetojnë në qytetin e Palermos.

Priftërinjtë e Kishës së Shën Kollit në Martoranën[redakto | redakto tekstin burimor]

Itinerari i artit[redakto | redakto tekstin burimor]

Këtu krye të mureve dhe kube, në të cilën është mozaiku i Krishtit Pantokratorit, janë të mbuluara plotësisht me mozaikë të kohës bizantine, ata më të vjetra në të gjitha Sicili dhe me rëndësi të madhe[4]. Mozaikët i kupolës në qendër përfaqësojnë Krishtin, pastaj poshtë shihen katër kryeengjëj (tre origjinalet plus një apokrife) dhe patrikët, dhe në niches janë pritur katër ungjilltarë, dhe më në fund apostujt mbetura. Apsidës u shkatërrua në fund të shekullit të shtatëmbëdhjetë, u zëvendësua me kapelës aktuale baroke, zbukurime mermeri. Kisha ka ikona, më e rëndësishme është ajo e Shën Nikollës të shekullit XVI-XVII.

Galeria[redakto | redakto tekstin burimor]

Burime[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Kisha e Shën Kollit së Arbëreshëve, Eparkisë e Horës së Arbëreshëvet (italisht)
  2. ^ Është mes Monumenteve italiane mbrojtur, sipas ligjit r.d. të 15/08/1869
  3. ^ Numri i besimtarëve
  4. ^ Revista "Focus Bell'italia" mbi Kishën e Shën Kollit së Arbëreshëve

Shih edhe këtu[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjëra të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Commons-logo.svg         Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Kisha e Shën Kollit së Arbëreshëve

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]