Tivari

Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirë

Tivari është vendbanim dhe qendër e njësisë administrative në Mal të Zi.

Tabela e përmbajtjeve 1 Pak histori 2 Ekonomia 3 Demografia 4 Kultura 5 Politika 6 Shih edhe 7 Lidhje të jashtme

[redakto] Pak histori

Ekspedita të ndryshme të arkeologëve kanë vërtetuar se sipërfaqja e qytetit dhe rrethinës së tij kanë qenë të populluara që në parahistori. Materialet e gjetura tregojnë prezencën e Ilirëve. Mendohet se qyteti është ndërtuar mbi apo në afërsi të qytetit të lashtë të njohur si Antipargal në shekullin e VI. Emrin Antibarium (Përballë Barit në Itali) duket të jetë përmendur rreth shek. X.

Duket se shumë sundues të Dioklesë kanë përdorur këtë qytet si seli të tyre. Kështu sunduesi i parë i Dioklesë Mihali e ka konfirmuar kurorëzimin në këtë qytet sikurse më vonë Bodini.

Nga 1166 deri më 1183 qyteti ishte në duar të bizantinëve nga të cilët Stefan Nemanja e kishte marr dhe bashkangjitur së bashku me Zetën sundimit të tij në Rashkë. Nga viti 1443 deri 1571 qyteti administrohej kryesisht nga Venedikasit. Gjatë mesjetës ishte qendër e bregdeti jugorë dhe kishte një status qytet-shteti deri sa më 1571 bie nën sundimin otoman i cili sundim zgjatë deri më 1878.

Shkencëtari njohur italian Gjuliem Marqoni vendosi lidhjen e par telegrafike në mes ë Tivarit dhe Antibarit më 30 gusht 1904 dhe më 1908 për herë të parë futet në përdorim linja hekurudhore cila e bënte këtë qytet ndër qytet e para të lidhura me hekurudhë në Ballkan (1913).

Tivari ishte po ashtu ndër qytete e para (13 qershor 1941) në Mal të Zi ku shkrepi pushka për të luftuar fashistët.

Që nga lufta e dytë botërore e deri në ditët e sotshme qyteti është në përbërje të Republikës së Malit të Zi dhe është qendër komunale.

[redakto] Ekonomia

[redakto] Demografia

Sipas regjistrimit të populsisë së vitit 2003 , komuna e Tivarit ka pasur 40.037 banorë, të vendosur në 83 vendbanime.

Përbërja nacionale:

• Malazez - 18.919 (47,25)
• Serbë - 11.084 (27,68)
• Shqiptarë - 3.046 (7,60)
• Myslimanë - 2.575 (6,43)
• Boshnjak - 919 (2,29)
• Kroat - 259 (0,64)
• të pa përcaktuar - 1.584 (3,95)
• tjerë - 1.651 (4,16)

Përbërja fetare:

• ortodoks - 23.855 (59,58)
• mysliman - 11.036 (27,56)
• katolik - 3.101 (7,74)
• të tjerë - 192 - (0,47)
• të pa përcaktuar - 789 (1,97)
• nuk besojnë - 417 (1,04)
• të panjohur - 647 (1,64)

Gjuhët:

• serbisht - 24.138 (60,28)
• malazezisht - 10.235 (25,56)
• shqip - 3.505 (8,75)
• boshnjakisht - 286 (0,71)
• kroatisht - 161 (0,40)
• boshnjake - 110 (0,27)
• tjera dhe të panjohura - 1.602 (4,03)

[redakto] Kultura

[redakto] Politika

[redakto] Shih edhe

• Masakra e Tivarit
• Tivari i Vjetër

[redakto] Lidhje të jashtme

• harta satelitore (-{Maplandia}-)
• Planet dhe vendbanimet në hartë (-{Mapquest}-)