Anastas Dodi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Anastas Dodi.jpg

Anastas Dodi lindi më 23 Korrik 1933 në lagjen Skelë të Vlores. Ishte fëmija i parë i Kozma dhe Marika Dodit, që patën katër fëmijë, tre djem dhe një vajzë. Ishte ende fëmijë kur mbeti jetim nga babai. Nënë e baba për ta u bë "Nënë Marika", një grua e dashur, e zgjuar dhe me kulturë, që kishte mbaruar "Zoisimean" e famshme në Greqi. Qëllimi i saj në jetë ishte të rriste dhe të shkollonte fëmijët. Shqipëria sa kishte dalë nga lufta kur Anastasi mbaroi shkollën 7–vjeçare në Skelë të Vlorës. Në vitin 1951 përfundoi shkollën e mesme me diplomën "Shkëlqyeshëm". Dhe përsëri "Shkëlqyeshëm" përfundoi studimet në Fakultetin e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Tiranë, në vitin 1955. Gjatë viteve të universitetit, u dashurua me gjuhën shqipe, për t’u thelluar në studimin e saj, në gjurmët e më të mëdhenjve të kësaj fushe si Aleksandër Xhuvani, Eqrem Çabej, Idriz Ajeti, Shaban Demiraj etj. Punon si mësimdhënës i gjuhës shqipe në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë të Universitetit të Tiranës, ku zhvillon kurset e fonetikës së gjuhës shqipe, të hyrjes në gjuhësi dhe të gramatikës historike. Janë vite pune dhe përvoje të madhe. Punon përkrah më të mëdhenjve të studimeve të gjuhësisë shqiptare, si prof. Eqrem Çabej, prof. Shaban Demiraj, etj. Krahas mësimdhënies, ai i përkushtohet punës studimore në fushë të fonetikës së shqipes. Gjatë viteve 1960-1961, ai shkon për specializim në fushën e fonetikës eksperimentale dhe të gjuhësisë së përgjithshme në Universitetin e Leningradit (sot Sankt Petërsburg). Ky ishte një hap i madh jo vetëm për Anastasin, por edhe për studimin e gjuhës shqipe në përgjithësi. Ishte një rrugë e re. Fonetika e gjuhës shqipe, kur ai ishte student, jepej jo në nivelin e duhur profesional e shkencor. Në këtë fushë nuk kishte asnjë përvojë, asnjë studim të mirëfilltë. Duhej ecur në rrugë të panjohur, boton "Fonetikën e gjuhës shqipe" për studentët e degës së gjuhës shqipe. Ishte i pari botim i këtij lloji. Për herë të parë paraqitej fonetika nyjëtimore, si formohen organikisht tingujt në gjuhën shqipe në krahasim me gjuhët e tjera. Për herë të parë ai bëri rentgenografimin e tingujve të gjuhës shqipe. Për herë të parë u realizua palatogrami (me qiellzë artificiale) e tingujve të shqipes. Duke njohur nga afër punën shkencore të prof. A. Dodit, kryetari i Akademisë së Shkencave dhe Arteve në Prishtinë, studiuesi dhe gjuhëtari i respektuar, prof. Rexhep Ismajli shkruan: "Vlera e punës ngulmuese të Anastas Dodit në fushën e fonetikës se gjuhës së sotme shqipe është e madhe. Gjurmët e punë se tij në këtë disiplinë të studimeve të shqipes janë të pashlyeshme." Këto punime që nisën në Rusi në vitet ’60, do të vazhdonin në Paris në vitet ’80 dhe në mesin e viteve ’90 në Bonn të Gjermanisë. Gjatë këtyre viteve, krahas detyrave të tjera si zëvendesdekan i Fakultetit të Historisë dhe Filologjisë (1964-1976) dhe sekretar shkencor për shkencat shoqërore të Akademisë së Shkencave (1976-1994), ai vazhdon pa ndërprerje mësimdhënien në universitetet e Tiranës, Prishtinës, Shkupit, ku studentët përdornin librin e tij të fonetikës. Mban leksione për problemet e gjuhës shqipe edhe në universitetin e Kozencës e Salernos në Itali dhe në Bonn të Gjermanisë etj. Janë vite të mbushura me punë shkencore dhe organizative që do të linin gjurmë në historinë e gjuhës shqipe në veçanti dhe të kulturës kombëtare në përgjithësi. Ka qenë anëtar i redaksisë së revistave "Studime filologjike", anëtar i kolegjiumit të revistës "Studia Albanica", redaktor dhe kryeredaktor i revistës "Gjuha jonë". Merr pjesë me kumtesa në Konferencat e Studimeve Albanologjike në Tiranë si dhe në kongreset ndërkombëtare të studimeve ballkanike dhe Evropës Juglindore në Sofje, Athinë, Bukuresht, etj. Fusha e botimeve të prof. Anastas Dodit përfshin rreth 100 studime, kumtesa dhe artikuj për probleme të fonetikës dhe fushave të tjera të gjuhësisë. Në këto përfshihen artikuj studimorë, tekste për shkollën e lartë dhe gramatika për shkollën tetëvjeçare. Është bashkautor i "Fjalorit të termave gjuhësorë", bashkautor dhe anëtar i redaksisë se përgjithshme të "Fjalorit enciklopedik shqiptar", vepra me e madhe e botuar në shqip deri më sot. Është gjithashtu bashkautor në përgatitjen e botimit të veprës së Sami Frasherit. Për prof. Anastasin, një pikë kulmore në jetën e tij shkencore dhe organizative, si gjuhëtar dhe qytetar, zë organizimi i Kongresit të Drejtshkrimit, më 1972. Ai ishte anëtar i komisionit për organizimin e këtij kongresi që do të përgjithësonte zhvillimet gjuhësore të shqipes dhe prirjen e saj të përgjithshme drejt njësimit, si shprehje e konvergjencave kulturore të mbarë shqiptarëve. Ai, së bashku me kolegët e komisionit nismëtar, kryen një veprimtari të gjerë organizative duke marre kontakt me figurat me të shquara të gjuhësisë në trevat kombëtare dhe albanologe të huaj për unifikuar pikëpamjet, e cila përbën në vetvete një aktivitet shkencor të mirëfilltë. Në nëntor të vitit 2000, ai emigron së bashku me familjen në ShBA dhe vendoset në Filadelfia, në një gjendje shëndetësore shumë të rëndë. Kalon me sukses disa operacione të rënda dhe ende pa u shëruar mirë, fillon nga puna për rishikimin e tekstit të Fonetikës së gjuhës shqipe, të cilin e plotëson dhe e zgjeron me rezultatet më të fundit të studimeve gjuhësore. Punon çdo ditë nga shumë orë. Njihet me botimet më të fundit të studimeve të fonetikës dhe të fonologjisë në planin ndërkombëtar, jep edhe përvojën e grumbulluar në gati gjysmë shekulli studimesh personale dhe përfundon me sukses librin "Fonetika dhe fonologjia e gjuhës shqipe", që u botua nga Akademia e Shkencave në Tiranë në vitin 2004. Ky libër u promovua nga Shoqata "Bijtë e shqipes" në Filadelfia, anëtar i së cilës prof. Anastasi u bë që me ardhjen e tij në këtë qytet. Herë me propozimin e tij, dhe herë të shoqatës, ai ka mbajtur biseda e leksione për figura të shquara të studimit të gjuhës shqipe, që nga Frang Bardhi e deri tek Eqrem Çabej etj. Pas botimit të "Fonetikës dhe fonologjisë së gjuhës shqipe", prof. A. Dodi i hyn punës për përgatitjen e një libri tjetër në shërbim të shkencës së gjuhës, atë të "Hyrjes në gjuhësi". Ky libër është një arritje tjetër e tij si studiues, por edhe për botimet shkencore shqiptare në lëmin e gjuhës. Me 8 Maj 2008 ne ara 5 e 45 te mengjesit në moshën 75 vjeçare, në Filadelfia te Sh.B.A.-së, larg vendit te tij që e dështë aq shumë pushoi se rahuri zemra e Prof. Anastas Dodi. Profesor Anastas Dodi ishte atdhetari, intelektuali, mësimdhënësi dhe gjuhëtari i shquar që i kushtoi gjithë jetën misionit të lartë të përparimit dhe konsolidimit të gjuhës shqipe.