Diella
| Zhvillues | AKSHI |
|---|---|
| Versioni i parë | janar 19, 2025 |
| Sistemi operativ | Uebfaqe |
| Platforma | eAlbania |
| Përdoret për | Asistente virtuale |
| Faqja zyrtare | e-albania.al |
Diella është një sistem inteligjence artificiale (IA) i zhvilluar nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI). Prezantuar në janar 2025 si një asistente virtuale e integruar në platformën eAlbania, Diella ndihmon qytetarët me shërbimet publike online dhe lëshimin e dokumenteve digjitale. Në shtator 2025, pas një dekreti presidencial që autorizonte Kryeministrin Edi Rama për krijimin e një ministri virtual të bazuar në IA, Diella u emërua zyrtarisht "Ministre e Prokurimeve Publike" e Shqipërisë, duke u bërë sistemi i parë i IA-së në botë që mban një rol në nivel kabineti qeveritar.[1][2][3][4]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Diella u zhvillua nga Laboratori i Inteligjencës Artificiale i AKSHI-t për të ofruar mbështetje interaktive me shkrim dhe me zë për qytetarët. Paraqitur me një pamje të animuar me veshje tradicionale shqiptare, sistemi mund të lëshojë dokumente me vulë digjitale. Deri në shtator 2025, ka ndihmuar në përgatitjen e më shumë se 36,600 dokumenteve dhe pothuajse 1,000 shërbimeve.[5]
Diella operon si pjesë e portalit eAlbania, platformës zyrtare të shërbimeve digjitale të Qeverisë së Shqipërisë, e cila ofron qytetarëve dhe bizneseve akses në një gamë të gjerë shërbimesh administrative online.[6]
Roli ministerial
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 11 shtator 2025, Diella u emërua zyrtarisht "Ministre e Prokurimeve Publike". Emërimi pasoi një dekret presidencial që autorizonte Kryeministrin të mbikëqyrë krijimin dhe funksionimin e një ministri virtual të bazuar në IA. Përgjegjësitë e prokurimit pritet të transferohen gradualisht te sistemi për të reduktuar ndikimin politik në proçedurat e tenderimeve. Ky emërim është pjesë e reformave dhe masave më të gjera anti-korrupsion, të synuara për të përputhur Shqipërinë me kërkesat për anëtarësim në Bashkimin Evropian.[7][8]
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- E-Albania – platforma zyrtare e shërbimeve digjitale të qeverisë shqiptare
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Albania appoints world's first virtual minister". Politico Europe (në anglisht). Marrë më 2025-09-12.
- ↑ Henley, Jon (11 shtator 2025). "Albania puts AI-created 'minister' in charge of public procurement". The Guardian (në anglisht). Marrë më 11 shtator 2025.
- ↑ "Albania appoints AI bot as minister to tackle corruption". Reuters (në anglisht). 11 shtator 2025. Marrë më 11 shtator 2025.
- ↑ "Albania appoints AI bot 'minister' to fight corruption in world first". Al Jazeera (në anglisht). 12 shtator 2025. Marrë më 12 shtator 2025.
- ↑ "Albania appoints AI 'virtual minister' to fight corruption". The Indian Express (në anglisht). 11 shtator 2025. Marrë më 12 shtator 2025.
- ↑ ""Diella", Rama prezanton asistenten e re virtuale me zë dhe figurë të e-Albania". A2 News. Marrë më 2025-09-12.
- ↑ "Albania names AI bot 'Diella' as procurement minister". EU Today (në anglisht). 12 shtator 2025. Marrë më 12 shtator 2025.
- ↑ "Presidenti i Republikës së Shqipërisë Dekret Nr. 114933". Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Marrë më 2025-09-11.