Gjuha Karuk

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Gjuha Karuk
Flitët në Kalifornia (SHBA)
Filogjeneza
Karuk lang.png

Karuk ose Karok është një gjuhë e rrezikuar e Kalifornisë veriperëndimore. Është gjuha tradicionale e popullit Karuk, shumica e të cilëve tani flasin anglisht. Emri rrjedh nga fjala Káruk, që do të thotë 'upriver' në anglisht ndersa në shqip 'mbi lum' .[1]

Historia dhe përdorimi[redakto | përpunoni burim]

Gjuha Karuk filloi rreth lumit Klamath midis Seiad Valley dhe Bluff Creek. Para kontaktit evropian, vlerësohet se mund të ketë qenë deri në 1,500 folës.[2] Linguisti William Bright ka dokumentuar gjuhën Karuk dhe kur Bright filloi studimet e tij në vitin 1949 kishte "disa qindra folës të rrjedhshëm", por deri në vitin 2011, kishte më pak se një duzinë pleqsh që flisnin rrjedhshëm.[3] Një sistem i standardizuar për shkrimin e gjuhëve u miratua në vitet 1980.[4]

Klasifikimi[redakto | përpunoni burim]

Karuk është një gjuhë e izoluar, duke ndarë disa, nëse ka ngjashmëri me gjuhët e tjera aty pranë. Historikisht, gjuhëtari amerikan Edward Sapir propozoi që ajo të klasifikohet si pjesë e familjes Hokan, të cilën ai e ka hipotezuar edhe pse shumë pak dëshmi e mbështesin këtë propozim. Si Bright shkroi, "Gjuha Karok nuk është e lidhur ngushtë ose qartë me ndonjë tjetër (në zonë), por është klasifikuar si një anëtar i grupit verior të gjuhëve Hokan, në një nëngrup që përfshin Chimariko dhe gjuhët Shasta, në të njëjtën pjesë të përgjithshme të Kalifornisë si Karok vetë. "[5]

Burimet[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Lyle Campbell.  Gjuhët Indian Amerikane.  Univerziteti i Oksfordit Konff. ISBN 978-0-19-534983-2.
  2. ^ "Karuk - Hulumtimi i Kalifornisë dhe gjuhëve të tjera indiane"linguistics.berkeley.edu. Marrë 2017-04-29.
  3. ^ Walters, Heidi (Tetor 27, 2011). "Në Karuk: Një familje lufton për të sjellë gjuhën e tij stërgjyshore në jetë". North Coast Journal. Marrë 4 tetor 2013.
  4. ^ Karuk ne Ethnologue (18th ed., 2015)
  5. ^ William Bright (1957). Gjuha Karok, nga William Bright. Universiteti i Kalifornisë Shtypi.