Gjuha llioneze
| Gjuga Llioneze | |
|---|---|
| Native to |  Spanja Llion, Zamora, Salamanca Portugalia Bragança |
Native speakers | 55.000 (2025) |
Indogermane, romane, latine | |
| Language codes | |
| ISO 639-1 | roa |
| ISO 639-2 | roa |
| ISO 639-3 | roa |
Gjuha Llioneze (Llingua Llïonesa) është gjuhë që i takon familjes të gjuhëve romane. Përkrah gjuhës Spanjollishte, gjuha llionese është dhe flitet në Llion, Zamora, Salamanca dhe Bragança (Portugalia). Gjuha leonese bën pjesë në grupin e gjuhëve romane dhe ibero-romane dhe rrjedh nga latinishtja.
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Llionishtja është një gjuhë që lind në Mesjetë në Mbretërinë e Lliónit. Deri në shekullin XIV ajo përdoret në dokumentet zyrtare, por më pas zëvendësohet nga kastiljanishtja. Gjuha leonese kalon atëherë të jetë një gjuhë popullore, e larguar nga administrata.
Në ditët e sotme, leonishtja flitet në provincat spanjolle të Lliónit, Zamorës dhe Salamankës, si edhe në Distriktin e Bragançës në Portugali. Ajo ka më shumë se 55.000 folës, megjithëse shumica e tyre janë popullsi e moshuar që jeton në zona rurale.
Llionishtja është e njohur zyrtarisht në statutin e autonomisë dhe për këtë arsye është një gjuhë e njohur edhe nga shteti spanjoll. Në shekullin XIX kanë qenë të shumtë studiuesit e leonishtes. Ndër ta ishin gjermani Hansen[1], suedezi Staaf[2], kinezi Gessner dhe spanjolli Menéndez Pidal[3].
Shekulli XX
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në shekullin XX, asturianishtja dhe mirandishtja, dy degëzime të llionishtes, kanë zhvilluar një gramatikë të tyre dhe norma ortografike, kështu që sot grupi llionishtes[4] përbëhet nga tre gjuhë: leonishtja, mirandishtja dhe asturianishtja. Aktualisht, gjuha Llionezegëzon një shkallë mbrojtjeje nga Bashkimi Evropian.
Notes
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1896). Estudios sobre la conjugación Leonesa. Impr. Cervantes.
- ↑ Staff, E. : "Étude sur l'ancien dialecte léonnais d'après les chartes du XIIIÈ siècle", Uppsala. 1907.
- ↑ Menéndez Pidal, R.: "El dialecto Leonés". Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos, 14. 1906.
- ↑
- Galmés de Fuentes, Álvaro; Catalán, Diego (1960). Trabajos sobre el dominio románico leonés. Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-3436-1.
Biblio
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Linguasphere Register. 1999/2000 Edition. pp. 392. 1999.
- López-Morales, H.: “Elementos leoneses en la lengua del teatro pastoril de los siglos XV y XVI”. Actas del II Congreso Internacional de Hispanistas. Instituto Español de la Universidad de Nimega. Holanda. 1967.
- Gessner, Emil. «Das Altleonesische: Ein Beitrag zur Kenntnis des Altspanischen».
- Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1910). "Los infinitivos leoneses del Poema de Alexandre". Bulletin Hispanique (12).
- Krüger, Fritz. El dialecto de San Ciprián de Sanabria. Anejo IV de la RFE. Madrid.