Historia e Bashkortostanit
Historia e Bashkortostanit ose Bashkirisë mbulon rajonin në dhe rreth Uraleve jugore, të banuara historikisht nga Bashkirë. Rajoni ka qenë i njohur me disa emra, duke përfshirë al-Bashgird, Bashgirdia, Bascardia, Fiyafi Bashqyrt (Bashqyrt steppes), Pascatir dhe variante të ngjashme. Ashtu si me emrat e mëparshëm, subjekti federal modern i Bashkortostanit u emërua pas popullit amtar të Bashkir.
Historia e hershme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Vendbanimet e para në territorin e Bashkortostanit modern u krijuan në periudhën e hershme paleolitike. Zgjerimi i madh, megjithatë, ndodhi gjatë Epokës së Bronzit me ardhjen e njerëzve nga kultura Abashevo. Ata zotëronin aftësi në prodhimin e mjeteve prej bronzi, armë dhe dekorime dhe ata ishin të parët që vendosën vendbanime të përhershme në rajon.
Etnoni Bashkirs u bë i njohur fillimisht në shekullin e 7-të. Sipas Ibn Ruste, Bashkirs ishin "një popull i pavarur, duke zënë territore në të dy anët e malit të Uralit midis Volga, Kama, Tobol dhe në rrjedhën e sipërme të lumit Yaik"
Burimi më i hershëm për të dhënë një përshkrim gjeografik të territorit është Divanu Lugat'it Turk (1072-1074) i Mahmud al-Kashgarit, i cili përfshin një hartë me një rajon të skicuar të quajtur Fiyafi Bashqyrt (The Bashkir Steppes). [1]Megjithë mungesën e detajeve shumë gjeografike, harta e skemës tregon se Bashkiri banonte një territor që kufizohej me Detin Kaspik dhe Luginën e Vollgës në Perëndim, Malet Ural në Veri-Perëndim dhe lugina Irtysh në Lindje, kështu duke dhënë një vlerësim të përafërt të zonës. Edhe më herët, në shekullin e 10-të, Ahmed ibn Fadlan përmend "vendin al-Bashgird" në itinerarin e tij dhe rendit lumenjtë që ai kishte për të kaluar gjatë udhëtimit të tij.[2]
Shtetësia e hershme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nuk ka të dhëna të besueshme që vërtetojnë shtetësinë e hershme të Bashkir në Uralin e Jugut.
Megjithatë, veprat e Ibn Fadlanit, Giovanni del Carpine,[3]William i Rubruck,[4] si dhe i poezisë dhe gjenealogjive epike të Bashkirit (shejere) sugjerojnë se një qeveri lokale e pavarur kishte ekzistuar në rajon para shekullit të 13-të.
Kur flasim për këtë periudhë, Sergei Rudenko [5]citon Ebu Zayd al-Balkhi[6] për të deklaruar se pjesët perëndimore të Bashkirisë ishin pjesë dhe administrohen nga Volga Bullgaria. Z.I. Referimet e Enikeev R.G. Kuzeev[7]dhe thotë se "... Bashkirs e fiseve bülär, yjëy, meñ dhe äyle shkruan në gjenealogjitë e tyre se Bulgar khans Aidar, Säit, Ämir, Sälim, Ilham dhe Abadulla ishin sundimtarët e tyre. Enikeev gjithashtu mbështetet në një punë tjetër nga RG Kuzeev [8] Z.I. Enikeev also relies upon another work by R.G. Kuzeev<ref>Кузеев Р. Г. Происхождение башкирского народа. С. 261—265</ref për të ruajtur se Tabyn Khanate, një shtet i fortë Bashkir kishte ekzistuar brenda Dasht-i Qipchaq, konfederata e shteteve turke, përpara pushtimit mongol.
Murgu hungarez Julian tregon në itinerarin e tij se Bashkirs kishte sundimtarin e vet (khan) në 1235-1236.
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Умняков И. И. Самая старая турецкая карта мира. Труды Самаркандского государственного педагогического института. 1940. Т.1, вып.1. с. 103—131
- ↑ Путешествие Ибн-Фадлана на Волгу. М.; Л., 1939. С. 66.; Ибн-Фадлан Ibn-Fadlan’s Volga trip report
- ↑ Giovanni da Pian del Carpine. History of the Mongols Whom We Call the Tartars (1247).
- ↑ The Journey of William of Rubruk to the Eastern Parts (London, 1900, ISBN 0-8115-0327-5)
- ↑ Руденко С. И. Башкиры: Историко-этнографические очерки. — Уфа:Китап, 2006.
- ↑ Abu Zayd al-Balkhi. Kitab-ul-Masalik-ul-Mumalik. Vol. I. Leiden, 1870. p. 123.
- ↑ Башкирские шежере/ Сост. Р. Г. Кузеев. Уфа, 1960. С. 50-63, 166—173, 175—223
- ↑ Еникеев З. И. Правовой статус Башкортостана в составе России: историко-правовое исследование. — Уфа: Гилем, 2002. 371 с. С.35.