Gjyqësori i Shqipërisë
Gjyqësori i Shqipërisë interpreton dhe zbaton ligjin e Shqipërisë. Sistemi gjyqësor i Shqipërisë është një sistem ligji civil i ndarë mes gjykatave me juridiksion të rregullt civil dhe penal dhe gjykatave administrative. Ligji shqiptar është i kodifikuar dhe bazuar në ligjin francez. Ai drejtohet nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë, dhe menaxhimi i tij ndihmohet nga zyra e Presidentit të Shqipërisë, Ministria e Drejtësisë, dhe kryetarët e ndryshëm të gjykatave.
Gjyqësori përcaktohet sipas Kushtetutës dhe Ligjit me një strukturë hierarkike, me Gjykatën Kushtetuese dhe Gjykatën e Lartë (Gjykata e Lartë) në majë. Gjykatat e Rrethit janë gjykatat kryesore të shkallës së parë, dhe Gjykatat e Apelit janë gjykatat kryesore të apelit.
Gjyqësori përballet me shumë probleme dhe një mungesë të gjerë besimi, por po bën përparim kohët e fundit. Ka pasur shkelje të rënda të doktrinës së pranuar të ndarjes së pushteteve, përpjekje sistematike për të minuar gjyqet, probleme me qasjen në drejtësi, probleme me infrastrukturën e gjykatave dhe mbështetjen financiare, si dhe korrupsion.[1] Por Reforma e Sistemit Gjyqësor e vitit 2016 synon të reformojë sistemin dhe të sjellë një administrim më të drejtë dhe më efikas, forcimin e sundimit të ligjit, verifikimin dhe pastrimin e sistemit nga gjyqtarët e korruptuar, etj.[2]
Hierarkia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Nenet 135 - 145 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë ofrojnë kornizën bazë për organizimin e Sistemit të Gjykatave. Këto dispozita, së bashku me ligjet e zbatueshme, kanë krijuar sistemin e mëposhtëm:
Gjykatat e Shkallës së Parë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Gjykatat e Rrethit, të cilat kanë juridiksion fillestar për çështjet penale (përveç krimeve të rënda) dhe civile (përveç mosmarrëveshjeve administrative). Juridiksioni i tyre territorial shtrihet në Rrethet përkatëse.
- Gjykata e Shkallës së Parë për Krime të Rënda, merret me Krimet e Rënda dhe ka juridiksion territorial mbi të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë.
- Gjykata Administrative e Shkallës së Parë, ka 6 Gjykata që merren me mosmarrëveshjet e ligjit administrativ, secila përgjegjëse për Rrethin përkatës.[4]
Gjykatat e Mesme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Gjykatat e Apelit, të cilat mund të rishikojnë vendimet e gjykatave më të ulëta për çështjet penale (përveç krimeve të rënda) dhe civile (përveç mosmarrëveshjeve administrative). Juridiksioni i tyre territorial shtrihet në zona të caktuara siç përcaktohet nga Presidenti i Shqipërisë.[5]
- Gjykata e Apelit për Krime të Rënda, e cila dëgjon apelet për Krimet e Rënda dhe ka juridiksion territorial mbi të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë.
- Gjykata Administrative e Apelit, e cila dëgjon apelet për mosmarrëveshjet e ligjit administrativ dhe ka juridiksion territorial mbi të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë.[6]
Gjykatat më të Larta
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Gjykata e Lartë e Shqipërisë, e cila dëgjon apelet përmes Dhomës Civile, Dhomës Penale dhe Dhomës Administrative. Në raste me kompleksitet të madh ose kur jep një vendim unifikues për t’u ndjekur nga të gjitha gjykatat më të ulëta, gjyqtarët e Gjykatës së Lartë mbajnë gjyqin si pjesë e një Dhome të Unifikuar.[7]
- Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë, interpreton Kushtetutën dhe dëgjon çështje që lidhen me pretendimet për shkelje të të Drejtave të Njeriut.
Shih gjithashtu
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Raport i Këshillit të Evropës për Vizitën në Shqipëri
- ↑ Rekomandimet e Komisionit të Venecias[lidhje e vdekur]
- ↑ "Shpjegim për Gjykatat". Arkivuar nga origjinali më 20 maj 2017. Marrë më 28 shkurt 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑
"Gjykatat Administrative". Arkivuar nga origjinali më 2017-08-13. Marrë më 2016-03-07.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Shpjegim për Gjykatat". Arkivuar nga origjinali më 20 maj 2017. Marrë më 28 shkurt 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑
"Gjykatat Administrative". Arkivuar nga origjinali më 2017-08-13. Marrë më 2016-03-07.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Gjykata e Lartë". Arkivuar nga origjinali më 18 gusht 2019. Marrë më 28 shkurt 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)