Ndryshimi mes inspektimeve të "Përdoruesi:Tiimiii/I ftohti i zakonshem"

Jump to navigation Jump to search
Faqja u zëvendësua me '{{grise}}'
(Faqja u zëvendësua me '{{grise}}')
Etiketa: Zëvendësuar
 
{{grise}}
{{Infobox medical condition
| name = Common cold
| image = Rhinovirus.PNG
| alt =
| caption = Një përfaqësim i sipërfaqes molekulare të një varianti të rinovirusit njerëzor
| image_size =
| field = Semundje infektive
| synonym = I ftofti, nazofaringiti akut viral, nazofaringiti, riniti viral, rinofaringjiti, coryza akute, koka e ftohtë<ref>{{cite book|title=Textbook of Oral Medicine|year=2008|publisher=Jaypee Brothers Publishers|isbn=978-81-8061-562-7|page=336|url=https://books.google.com/books?id=8_jWY8wOGEsC&pg=PA336|author=John, Pramod R. John|language=anglisht|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160529132044/https://books.google.com/books?id=8_jWY8wOGEsC&pg=PA336|archivedate=29 May 2016}}</ref>
| symptoms = Kollë, dhimbje të fytit, hundë me erë të fortë, ethe
| complications = [[Otitis media]], [[Sinuziti]]<ref name=Ben2014>{{cite book|last1=Bennett|first1=John E.|last2=Dolin|first2=Raphael|last3=Blaser|first3=Martin J.|title=Principles and Practice of Infectious Diseases|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4557-4801-3|page=750|url=https://books.google.com/books?id=BseNCgAAQBAJ&pg=PA750|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170908184148/https://books.google.com/books?id=BseNCgAAQBAJ&pg=PA750|archivedate=8 September 2017}}</ref>
| onset = ~2 ditë nga ekspozimi
| duration = 1–3 javë
| causes = [[virus|Viral]]
| risks =
| diagnosis =
| types =
| prognosis =
| differential = [[Rinitit alergjik]], [[Bronkiti]], [[Kolla e mirë]], [[Sinuziti]]
| prevention = Larja e duarve, shmangia e njerëzve të sëmurë
| treatment = [[Trajtimi simptomatik]], [[Zinku]]
| medication = [[Ilaç jo-inflamator anti-inflamator]]
| frequency = 2-4 në vit (të rritur); 6-8 në vit (fëmijë të vegjël)
| deaths =
}}
 
I '''ftohti i zakonshëm''', i njohur gjithashtu thjesht si i '''ftohuri''', është një [[ Semundje infektive|sëmundje infektive]] [[Virusi|virale]] e [[ Semundje infektive|traktit]] të sipërm respirator që prek kryesisht [[ Hunda e njeriut|hundën]]. <ref name="CE11">{{cite journal|last=Arroll|first=B|date=March 2011|title=Common cold|url=|journal=Clinical Evidence|language=en|volume=2011|issue=3|page=1510|pages=|doi=|pmc=3275147|pmid=21406124|quote=Common colds are defined as upper respiratory tract infections that affect the predominantly nasal part of the respiratory mucosa|via=}} </ref> Mund të preken edhe [[ fyt|fyti]], [[Sinusi|sinuset]] dhe [[laringu]]. <ref name=CMAJ2014/> Shenjat dhe simptomat mund të shfaqen më pak se dy ditë pas ekspozimit ndaj virusit. <ref name="CMAJ2014">{{cite journal|last1=Allan|first1=GM|last2=Arroll|first2=B|date=18 February 2014|title=Prevention and treatment of the common cold: making sense of the evidence|url=|journal=CMAJ : Canadian Medical Association Journal|language=en|volume=186|issue=3|pages=190–99|doi=10.1503/cmaj.121442|pmc=3928210|pmid=24468694|via=}}</ref> Këto mund të përfshijnë [[Kollitja|kollitje]], [[Dhimbja e fytit|dhimbje të fytit]], [[ rinorea|hundë rrufë]], [[Teshtima|teshtitje]], [[ dhimbje koke|dhimbje koke]] dhe [[Ethet|ethe]] . <ref name=CDC2015/><ref name="Eccles2005">{{cite journal|author=Eccles R|first=|date=November 2005|title=Understanding the symptoms of the common cold and influenza|url=|journal=Lancet Infect Dis|language=en|volume=5|issue=11|pages=718–25|doi=10.1016/S1473-3099(05)70270-X|pmid=16253889|via=}}</ref> Njerëzit zakonisht shërohen në shtatë deri në dhjetë ditë, <ref name=CDC2015/> por disa simptoma mund të zgjasin deri në tre javë.<ref name="Heik2003">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Heikkinen T, Järvinen A|date=January 2003|title=The common cold|url=|journal=Lancet|language=en|volume=361|issue=9351|pages=51–59|doi=10.1016/S0140-6736(03)12162-9|pmc=7112468|pmid=12517470|via=}}</ref> Ndonjëherë ata me probleme të tjera [[Sëmundja|shëndetësore]] mund të zhvillojnë [[Pneumonia|pneumoni]] . <ref name=CDC2015/>
 
Mbi 200 [[ Lloj virusi|shtame viruse]] janë të implikuara në shkaktimin e ftohjes së zakonshme, me [[ Rhinovirusi|rinovirusët]] më të zakonshëm. <ref name="CDC2015Full">{{cite web|title=Common Cold and Runny Nose|url=https://www.cdc.gov/getsmart/community/for-patients/common-illnesses/colds.html|website=CDC|accessdate=4 February 2016|format=17 April 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201101449/http://www.cdc.gov/getsmart/community/for-patients/common-illnesses/colds.html|archivedate=1 February 2016|language=en}}</ref> Ata përhapen përmes ajrit gjatë kontaktit të ngushtë me personat e infektuar ose indirekt përmes kontaktit me objektet në mjedis, pasuar nga transferimi në gojë ose hundë. <ref name="CDC2015" /> Faktorët e rrezikut përfshijnë të shkojnë në institucionet e [[Çerdhe fëmijësh|kujdesit]] për [[Çerdhe fëmijësh|fëmijë]], [[ pagjumësi|pagjumësia]] dhe [[ Stresi psikologjik|stresi psikologjik]] . <ref name="CMAJ2014" /> Simptomat janë kryesisht për shkak të përgjigjes [[ Imune|imune të]] trupit ndaj infeksionit sesa [[Indi (organ)|shkatërrimit të indeve]] nga vetë viruset. <ref name="E112">Eccles p. 112</ref> Simptomat e [[Gripi|gripit]] janë të ngjashme me ato të një ftohjeje, megjithëse zakonisht më të rënda dhe me më pak të ngjarë të përfshijnë një [[ Humbje e hundës|hundë me erë të keqe]] . <ref name="CMAJ2014" /><ref>{{cite web|title=Cold Versus Flu|date=11 August 2016|url=https://www.cdc.gov/flu/about/qa/coldflu.htm|accessdate=5 January 2017|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170106173600/https://www.cdc.gov/flu/about/qa/coldflu.htm|archivedate=6 January 2017|df=dmy-all|language=en}}</ref>
Nuk ka [[Vaksina|vaksinë]] për ftohjen e zakonshme. <ref name="CDC2015" /> Metodat parësore të parandalimit janë [[larja e duarve]] ; mos prekja e syve, hundës apo gojës me duar të palara; dhe [[Distancimi social|duke qëndruar larg nga njerëzit e sëmurë]]. <ref name="CDC2015" /> Disa prova mbështesin përdorimin e [[Maska mjekësore|maskave për fytyrën]] . <ref name="E209">Eccles p. 209</ref> Gjithashtu nuk ka [[ kurë|kurë]], por simptomat mund të trajtohen. <ref name="CDC2015" /> [[Zinku]] mund të zvogëlojë kohëzgjatjen dhe ashpërsinë e simptomave nëse fillohet menjëherë pas fillimit të simptomave. <ref name="NIH2016Zinc">{{cite web|title=Zinc – Fact Sheet for Health Professionals|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional|publisher=Office of Dietary Supplements, US National Institutes of Health|date=10 July 2019|accessdate=27 December 2019|quote=Although studies examining the effect of zinc treatment on cold symptoms have had somewhat conflicting results, overall zinc appears to be beneficial under certain circumstances.... In September of 2007, Caruso and colleagues published a structured review of the effects of zinc lozenges, nasal sprays, and nasal gels on the common cold [69]. Of the 14 randomized, placebo-controlled studies included, 7 (5 using zinc lozenges, 2 using a nasal gel) showed that the zinc treatment had a beneficial effect and 7 (5 using zinc lozenges, 1 using a nasal spray, and 1 using lozenges and a nasal spray) showed no effect. More recently, a Cochrane review concluded that “zinc (lozenges or syrup) is beneficial in reducing the duration and severity of the common cold in healthy people, when taken within 24 hours of onset of symptoms” [73]. The author of another review completed in 2004 also concluded that zinc can reduce the duration and severity of cold symptoms [68]. However, more research is needed to determine the optimal dosage, zinc formulation and duration of treatment before a general recommendation for zinc in the treatment of the common cold can be made [73]. As previously noted, the safety of intranasal zinc has been called into question because of numerous reports of anosmia (loss of smell), in some cases long-lasting or permanent, from the use of zinc-containing nasal gels or sprays [17–19].|language=en}}</ref> [[ Ilaç jo-inflamator anti-inflamator|Ilaçet jo-inflamatore anti-inflamatore]] (NSAID) si [[ibuprofen]] mund të ndihmojnë me dhimbjen. <ref name="Kim2015">{{cite journal|last1=Kim|first1=SY|last2=Chang|first2=YJ|last3=Cho|first3=HM|last4=Hwang|first4=YW|last5=Moon|first5=YS|date=21 September 2015|title=Non-steroidal anti-inflammatory drugs for the common cold|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=9|issue=9|pages=CD006362|doi=10.1002/14651858.CD006362.pub4|pmid=26387658|via=}}</ref> Sidoqoftë, [[Antibiotiku|antibiotikët]] nuk duhet të përdoren <ref>{{cite journal|last1=Harris|first1=AM|last2=Hicks|first2=LA|last3=Qaseem|first3=A|last4=High Value Care Task Force of the American College of Physicians and for the Centers for Disease Control and|first4=Prevention|date=19 January 2016|title=Appropriate Antibiotic Use for Acute Respiratory Tract Infection in Adults: Advice for High-Value Care From the American College of Physicians and the Centers for Disease Control and Prevention|url=|journal=Annals of Internal Medicine|language=en|volume=164|issue=6|pages=425–34|doi=10.7326/M15-1840|pmid=26785402|via=|doi-access=free}}</ref> dhe nuk ka prova të mira që [[ Ilaç për kollën|ilaçet për kollë]] janë efektive. <ref name="CMAJ2014" /><ref name="Mal2017">{{cite journal|last1=Malesker|first1=MA|last2=Callahan-Lyon|first2=P|last3=Ireland|first3=B|last4=Irwin|first4=RS|last5=CHEST Expert Cough|first5=Panel.|date=November 2017|title=Pharmacologic and Nonpharmacologic Treatment for Acute Cough Associated With the Common Cold: CHEST Expert Panel Report|url=|journal=Chest|language=en|volume=152|issue=5|pages=1021–37|doi=10.1016/j.chest.2017.08.009|pmc=6026258|pmid=28837801|quote=A suggestion for the use of zinc lozenges in healthy adults with cough due to common cold was considered by the expert panel. However, due to weak evidence, the potential side effects of zinc, and the relatively benign and common nature of the condition being treated, the panel did not approve inclusion of this suggestion.|via=}}</ref>
 
I ftohti i zakonshëm është sëmundja më e shpeshtë infektive te njerëzit. <ref name="E1">Eccles p. 1</ref> I rrituri mesatar merr dy deri në tre ftohje në vit, ndërsa fëmija mesatar mund të marrë gjashtë deri në tetë.<ref name="CE11" /><ref name="AFP07">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Simasek M, Blandino DA|date=|year=2007|title=Treatment of the common cold|url=http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html|journal=American Family Physician|language=en|volume=75|issue=4|pages=515–20|doi=|pmid=17323712|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926230125/http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html|archivedate=26 September 2007|via=|url-status=live|df=dmy-all}} </ref> Infeksionet ndodhin më shpesh gjatë dimrit. <ref name="CDC2015">{{cite web|title=Common Colds: Protect Yourself and Others|url=https://www.cdc.gov/features/rhinoviruses/|website=CDC|accessdate=4 February 2016|date=6 October 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205062000/http://www.cdc.gov/features/rhinoviruses/|archivedate=5 February 2016|language=en}}</ref> Këto infeksione kanë ekzistuar gjatë gjithë historisë njerëzore. <ref name="Eccles p. 3">{{cite book|first1=Ronald|isbn=978-3-7643-9894-1|pages=|year=|archivedate=8 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160508020931/https://books.google.com/books?id=rRIdiGE42IEC&pg=PA3|url-status=live|page=3|location=Basel|last1=Eccles|publisher=Birkhäuser|url=https://books.google.com/books?id=rRIdiGE42IEC&pg=PA3|date=2009|title=Common cold|last2=Weber|first2=Olaf|language=en}}</ref>
 
== Shenjat dhe simptomat ==
[[File:A lady suffering from the Common Cold.png|thumb|upright=1.2|Grua me simptoma të ftohjes së zakonshme]]
 
Simptomat tipike të një ftohjeje përfshijnë [[kolla|kollën]], hundën e ndezur, [[Teshtima|teshtitjen]], [[ Kongjestioni i hundës|kongjestionin e hundës]] dhe [[Dhimbja e fytit|dhimbjen e fytit]], të shoqëruar ndonjëherë me [[ dhimbje në muskul|dhimbje të muskujve]], [[Lodhja (trupore)|lodhje]], [[ dhimbje koke|dhimbje koke]] dhe [[ Anoreksia (simptomë)|humbje të oreksit]]  <ref name=E24>Eccles p. 24</ref> Një dhimbje e fytit është e pranishme në rreth 40% të rasteve dhe një kollë në rreth 50%, <ref name=CE11/> ndërsa dhimbja e muskujve ndodh në rreth gjysmën. <ref name=Eccles2005/> Në të rriturit, [[ethet]] në përgjithësi nuk janë të pranishme, por janë të zakonshme tek foshnjat dhe fëmijët e vegjël. <ref name=Eccles2005/> Kolla është zakonisht e butë në krahasim me [[Gripi|gripin]] shoqërues. <ref name=Eccles2005/> Ndërsa një kollë dhe ethet tregojnë një gjasë më të lartë të gripit tek të rriturit, një ngjashmëri e madhe ekziston midis këtyre dy gjendjeve. <ref>Eccles p. 26</ref> Një numër i viruseve që shkaktojnë ftohjen e zakonshme gjithashtu mund të rezultojnë në infeksione asimptomatike . <ref>Eccles p. 129</ref><ref>Eccles p. 50</ref>
 
Ngjyra e [[Mukoza|mukusit]] ose sekretimit të hundës mund të ndryshojë nga e qartë në të verdhë në të gjelbër dhe nuk tregon klasën e agjentit që shkakton infeksionin. <ref>Eccles p. 30</ref>
 
===Progresioni===
Një i ftohtë zakonisht fillon me lodhje, ndjenjën e të qenit të ftohur, teshtitjes dhe dhimbjes së kokës, e përcjellur brenda disa ditësh nga një hundë e lagur dhe kollë.<ref name=E24/> Simptomat mund të fillojnë brenda gjashtëmbëdhjetë orëve të ekspozimit <ref>{{cite book|editor=Richard A. Helms|title=Textbook of therapeutics: drug and disease management|year=2006|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|location=Philadelphia, Pa. [u.a.]|isbn=978-0-7817-5734-8|page=1882|url=https://books.google.com/books?id=aVmRWrknaWgC&pg=PA1882|edition=8.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430175008/https://books.google.com/books?id=aVmRWrknaWgC&pg=PA1882|archivedate=30 April 2016|last=|first=|pages=|language=en}}</ref> dhe zakonisht kulmojnë dy deri në katër ditë pas fillimit.<ref name=Eccles2005/><ref>{{cite book|last=Turner|location=New York|pages=|df=dmy-all|archivedate=4 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160504193824/https://books.google.com/books?id=AltZnmbIhbwC&pg=PA111|url-status=live|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AltZnmbIhbwC&pg=PA111|page=111|isbn=978-0-8247-4247-8|publisher=CRC Press|first=Ronald B.|year=2003|chapter=Rhinovirus|title=Viral Infections and Treatment|display-editors=etal|editor-first=Helga|editor-last=Rübsamen-Waigmann|first2=Frederick G.|last2=Hayden|language=en}}</ref> Ato zakonisht zgjidhen në shtatë deri në dhjetë ditë, por disa mund të zgjasin deri në tre javë. <ref name=Heik2003/> Kohëzgjatja mesatare e kollës është tetëmbëdhjetë ditë <ref name="pmid23319500">{{cite journal|last1=Ebell|first1=M.H.|last2=Lundgren|first2=J.|last3=Youngpairoj|first3=S.|date=January–February 2013|title=How long does a cough last? Comparing patients' expectations with data from a systematic review of the literature|url=|journal=Annals of Family Medicine|language=en|volume=11|issue=1|pages=5–13|doi=10.1370/afm.1430|pmc=3596033|pmid=23319500|via=}} </ref> dhe në disa raste njerëzit zhvillojnë një [[Kolla post-virale|kollë post-virale e]] cila mund të zgjasë pasi infeksioni të jetë zhdukur. <ref name="pmid21198555">{{cite journal|author=Dicpinigaitis PV|first=|date=May 2011|title=Cough: an unmet clinical need|url=|journal=Br. J. Pharmacol.|language=en|volume=163|issue=1|pages=116–24|doi=10.1111/j.1476-5381.2010.01198.x|pmc=3085873|pmid=21198555|via=}} </ref> Tek fëmijët, kolla zgjat më shumë se dhjetë ditë në 35-40% të rasteve dhe vazhdon për më shumë se 25 ditë në 10%. <ref>{{cite journal|last=|first=|vauthors=Goldsobel AB, Chipps BE|date=March 2010|title=Cough in the pediatric population|url=|journal=J. Pediatr.|language=en|volume=156|issue=3|pages=352–58|doi=10.1016/j.jpeds.2009.12.004|pmid=20176183|via=}}</ref>
 
==Shaqet==
===Viruset===
[[File:Coronaviruses 004 lores.jpg|thumb|upright=1.2|[[Koronavirusi|Koronaviruset]] janë një grup i viruseve të njohur për shkaktimin e ftohjes së zakonshme. Ata kanë një pamje halo ose kurorë (korona) kur shikohen nën një mikroskop elektronik.]]
I ftohti i zakonshëm është një infeksion viral i traktit të sipërm [[ Trakti respirator|respirator]] . Virusi i implikuar më shpesh është një [[Rinovirusi|rinovirus]] (30-80%), një lloj [[ pikornavirusi|picornavirus]] me 99 [[Serotipi|serotipe të]] njohura. <ref>{{cite journal|last=|first=|vauthors=Palmenberg AC, Spiro D, Kuzmickas R, Wang S, Djikeng A, Rathe JA, Fraser-Liggett CM, Liggett SB|date=|year=2009|title=Sequencing and Analyses of All Known Human Rhinovirus Genomes Reveals Structure and Evolution|url=|journal=Science|language=en|volume=324|issue=5923|pages=55–59|bibcode=2009Sci...324...55P|doi=10.1126/science.1165557|pmc=3923423|pmid=19213880|via=}}</ref><ref>Eccles p. 77</ref> Viruse të tjerë të implikuar zakonisht përfshijnë [[Koronavirusi|koronaviruset njerëzore]] (≈15%),<ref>{{cite book|last=Pelczar|title=Microbiology: Application Based Approach|year=2010|isbn=978-0-07-015147-5|page=656|url=https://books.google.com/books?id=xnClBCuo71IC&pg=PA656|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160516134615/https://books.google.com/books?id=xnClBCuo71IC&pg=PA656|archivedate=16 May 2016|first=|publisher=|location=|pages=|language=en}}</ref><ref name="CecilGoldman2012">{{citation|author1=Russell La Fayette Cecil|author2=Lee Goldman|author3=Andrew I. Schafer|title=Goldman's Cecil Medicine, Expert Consult Premium Edition|url=https://books.google.com/books?id=Qd-vvNh0ee0C&pg=PA2103|edition=24|year=2012|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4377-1604-7|pages=2103–|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160504202334/https://books.google.com/books?id=Qd-vvNh0ee0C&pg=PA2103|archivedate=4 May 2016|language=en}}</ref> [[ Orthomyxoviridae|viruse të influencës]] (10–15%),<ref name="Medscape">{{cite web|title=Rhinovirus Infection|url=http://emedicine.medscape.com/article/227820-overview#a0101|publisher=Medscape Reference|accessdate=19 March 2013|author1=Michael Rajnik|author2=Robert W Tolan|date=13 September 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130308010315/http://emedicine.medscape.com/article/227820-overview#a0101|archivedate=8 March 2013|language=en}} </ref> [[Adenoviridae|adenoviruses]] (5%),<ref name=Medscape /> [[ Virusi sinkytial i frymëmarrjes njerëzore|virusi]] sinkytial i [[ Virusi sinkytial i frymëmarrjes njerëzore|frymëmarrjes njerëzore]] (orthopneumovirus), [[ enterovirus|enteroviruse]] të tjera nga rinoviruset, [[ Viruse të parainfluenzës njerëzore|viruset parainfluenza]] [[ Metapneumovirus njerëzor|njerëzore]] dhe [[ Metapneumovirus njerëzor|metapneumoviruset njerzore]]. <ref name="NIAID2006">{{cite web|title=Common Cold|publisher=[[en:National Institute of Allergy and Infectious Diseases]]|date=27 November 2006|url=http://www3.niaid.nih.gov/healthscience/healthtopics/colds/|accessdate=11 June 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080906193939/http://www3.niaid.nih.gov/healthscience/healthtopics/colds/|archivedate=6 September 2008|language=en}} </ref> Shpesh më shumë se një virus është i pranishëm. <ref>Eccles p. 107</ref> Në total, më shumë se 200 lloje virale shoqërohen me ftohjet. <ref name=Eccles2005 />
 
=== Transmetimi ===
Virusi i zakonshëm i ftohjes transmetohet në mënyrë tipike përmes pikave të ajrit (aerosoleve), kontaktit të drejtpërdrejtë me sekrecionet e infektuara të hundës ose [[ Objekte të infektuara|fomitëve]] (objekte të kontaminuara). <ref name=CE11/><ref name="Cold197">{{cite book|first1=Ronald|page=197|pages=|archivedate=2 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160502212944/https://books.google.com/books?id=rRIdiGE42IEC&pg=PA197|url-status=live|edition=Online-Ausg.|url=https://books.google.com/books?id=rRIdiGE42IEC&pg=PA197|isbn=978-3-7643-9894-1|last1=Eccles|location=Basel|publisher=Birkhäuser|year=2009|title=Common cold|last2=Weber|first2=Olaf|language=en}}</ref> Cila nga këto rrugë ka rëndësi parësore nuk është përcaktuar. <ref name=E211>Eccles pp. 211, 215</ref> Viruset mund të mbijetojnë për periudha të zgjatura në mjedis (mbi 18 orë për rinovirusin) dhe mund të merren nga duart e njerëzve dhe më pas të barten në sytë ose hundën e tyre, ku ndodh infeksioni. <ref name=Cold197/> Transmetimi është i zakonshëm në kujdesin ditor dhe në shkollë për shkak të afërsisë së shumë fëmijëve me imunitet të vogël dhe higjienë shpesh të dobët.<ref name=Text2007/> Këto infeksione më pas sillen në shtëpi tek anëtarët e tjerë të familjes.<ref name="Text2007">{{citation|author1=Nikolaos G. Papadopoulos|isbn=978-0-470-74139-9|archivedate=3 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160603221154/https://books.google.com/books?id=OgbcUWpUCXsC&pg=PA496|url-status=live|edition=6th|chapter=Rhinoviruses|page=496|publisher=John Wiley & Sons|author2=Maria Xatzipsaltis|year=2009|chapter-url=https://books.google.com/books?id=4il2mF7JG1sC&pg=PR3|title=Principles and Practice of Clinical Virology|display-editors=etal|editor=Arie J. Zuckerman|author3=Sebastian L. Johnston|language=en}}</ref> Nuk ka prova që ajri i ricikluar gjatë fluturimit tregtar është një metodë e transmetimit. <ref name=Cold197/> Njerëzit të ulur në afër duket se janë në rrezik më të madh të infeksionit. <ref name=E211/>
 
Ftohjet e shkaktuara nga rinovirusi janë më infektues gjatë tre ditëve të para të simptomave; ata janë shumë më pak infektues më pas. <ref name="contagiousness">{{cite journal|author1=Gwaltney JM Jr|first=|author2=Halstead SB|date=|title=Contagiousness of the common cold|url=|journal=|language=en|volume=|pages=|via=}} Invited letter in {{cite journal|last=|first=|date=16 July 1997|title=Questions and answers|url=|journal=Journal of the American Medical Association|language=en|volume=278|issue=3|pages=256–57|doi=10.1001/jama.1997.03550030096050|via=}} {{closed access}}</ref>
 
===Moti===
Teoria tradicionale është se i ftohtë mund të "kapet" nga ekspozimi i zgjatur ndaj motit të ftohtë siç është shiu apo kushtet e dimrit, që është mënyra se si sëmundja mori emrin e saj.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/03/04/science/you-ll-catch-your-death-an-old-wives-tale-well.html|title='You'll Catch Your Death!' An Old Wives' Tale? Well..|author=Zuger, Abigail|first=|date=4 March 2003|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170322034343/http://www.nytimes.com/2003/03/04/science/you-ll-catch-your-death-an-old-wives-tale-well.html|archivedate=22 March 2017|language=en|url-status=live}}</ref> Disa nga viruset që shkaktojnë ftohjen e zakonshme janë sezonale, që ndodhin më shpesh gjatë motit të ftohtë ose të lagësht. <ref>Eccles p. 79</ref> Arsyeja e sezonalitetit nuk është përcaktuar përfundimisht. <ref name="nhs">{{cite web|title=Common cold – Background information|url=http://www.cks.nhs.uk/common_cold/background_information/prevalence|publisher=National Institute for Health and Clinical Excellence|accessdate=19 March 2013|url-status=dead|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121115105310/http%3A//www.cks.nhs.uk/common_cold/background_information/prevalence|archivedate=15 November 2012|language=en}}</ref> Shpjegimet e mundshme mund të përfshijnë ndryshime të shkaktuara nga temperaturat e ftohta në sistemin e frymëmarrjes, <ref name="EcclesPg" /> ul reagimin imunitar, <ref name="Mourtzoukou"/> dhe lagështinë e ulët duke shkaktuar një rritje të shkallës së transmetimit viral, ndoshta për shkak të ajrit të thatë që lejon pikat e vogla virale të shpërndahen më larg dhe të qëndrojnë në ajër më gjatë. <ref>Eccles p. 157</ref>
 
Sezonaliteti i dukshëm gjithashtu mund të jetë për shkak të faktorëve shoqërorë, siç janë njerëzit që kalojnë më shumë kohë brenda, afër personave të infektuar, <ref name="EcclesPg">Eccles p. 80</ref> dhe konkretisht fëmijëve në shkollë.<ref name=Text2007/><ref name=nhs/> Ekzistojnë disa polemika për rolin e [[Hipotermia|temperaturës]] së [[Hipotermia|ulët të trupit]] si faktor rreziku për ftohjen e zakonshme; shumica e provave sugjerojnë se mund të rezultojë në një ndjeshmëri më të madhe ndaj infeksionit.<ref name="Mourtzoukou">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Mourtzoukou EG, Falagas ME|date=September 2007|title=Exposure to cold and respiratory tract infections|url=|journal=The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease|language=en|volume=11|issue=9|pages=938–43|doi=|pmid=17705968|via=}}</ref>
 
===Tjetër===
[[ Imuniteti i tufës|Imuniteti i tufës]], i krijuar nga ekspozimi i mëparshëm ndaj viruseve të ftohta, luan një rol të rëndësishëm në kufizimin e përhapjes së viruseve, siç shihet me popullatat më të reja që kanë shkallë më të madhe të infeksioneve të frymëmarrjes.<ref name=E78/> Funksioni i dobët imunitar është një faktor rreziku për sëmundje. <ref name=E78/><ref>Eccles p. 166</ref> [[Gjumi i pamjaftueshëm]] dhe [[kequshqyerja]] janë shoqëruar me një rrezik më të madh të zhvillimit të infeksionit pas ekspozimit të rinovirusit; kjo besohet të jetë për shkak të efekteve të tyre në funksionin imunitar. <ref>{{cite journal|last=|first=|vauthors=Cohen S, Doyle WJ, Alper CM, Janicki-Deverts D, Turner RB|date=January 2009|title=Sleep habits and susceptibility to the common cold|url=|journal=Arch. Intern. Med.|language=en|volume=169|issue=1|pages=62–67|doi=10.1001/archinternmed.2008.505|pmc=2629403|pmid=19139325|via=}} </ref><ref>Eccles pp. 160–65</ref> Ushqyerja me gji zvogëlon rrezikun e [[ Mediat akute të otitit|mediave akute të otitit]] dhe infeksioneve të traktit të poshtëm të frymëmarrjes midis sëmundjeve të tjera, <ref>{{cite journal|last1=McNiel|first1=ME|last2=Labbok|first2=MH|last3=Abrahams|first3=SW|date=July 2010|title=What are the risks associated with formula feeding? A re-analysis and review|url=|journal=Breastfeeding Review|language=en|volume=18|issue=2|pages=25–32|pmid=20879657|via=}}</ref> dhe rekomandohet që ushqyerja me gji të vazhdojë kur një foshnjë ka të ftohtë. <ref>{{cite book|last=Lawrence|url=https://books.google.com/books?id=c4BnozBW3EMC&pg=PA478|pages=|archivedate=17 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160617002059/https://books.google.com/books?id=c4BnozBW3EMC&pg=PA478|url-status=live|year=2010|edition=7th|page=478|first=Ruth A.|isbn=978-1-4377-3590-1|location=Maryland Heights, Mo.|publisher=Mosby/Elsevier|title=Breastfeeding: A guide for the medical profession|first2=Robert M.|last2=Lawrence|language=en}}</ref> Në botën e zhvilluar, ushqyerja me gji mund të mos jetë mbrojtës ndaj të ftohtit të zakonshëm në vetvete. <ref name="NelsonWilliams2007">{{citation|author1=Kenrad E. Nelson|author2=Carolyn Masters Williams|title=Infectious Disease Epidemiology: Theory and Practice|url=https://books.google.com/books?id=o_j-G4zJ4cQC&pg=PA724|year=2007|publisher=Jones & Bartlett Learning|isbn=978-0-7637-2879-3|pages=724–|edition=2nd|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160520134003/https://books.google.com/books?id=o_j-G4zJ4cQC&pg=PA724|archivedate=20 May 2016|language=en}}</ref>
 
== Patofiziologjia ==
[[File:Illu conducting passages.svg|thumb|upright=1.3|I ftohti i zakonshëm është një sëmundje e [[ Trakti i sipërm respirator|traktit të sipërm respirator]] .]]
Simptomat e ftohjes së zakonshme besohet se kanë të bëjnë kryesisht me reagimin [[Imuniteti|imunitar]] ndaj virusit. <ref name=E112/> Mekanizmi i kësaj përgjigjeje imune është specifik për virusin. Për shembull, rinovimi zakonisht fitohet nga kontakti i drejtpërdrejtë; ajo lidhet me njerëzit përmes [[ ICAM-1|receptorëve ICAM-1]] dhe [[ Anëtar i familjes lidhur me Cadherin 3|receptorit CDHR3]] përmes mekanizmave të panjohur për të shkaktuar lëshimin e [[ Ndërmjetësit inflamatorë|ndërmjetësve inflamator]] .<ref name="E112" /> Këta ndërmjetësues inflamatorë më pas prodhojnë simptoma. <ref name="E112" /> Në përgjithësi nuk shkakton dëme në [[ epiteli|epitelin]] e hundës. <ref name="Eccles2005" /> Virusi sinkytial i frymëmarrjes ( [[ Virusi sinkytial i frymëmarrjes njerëzore|RSV]] ), nga ana tjetër, kontraktohet nga kontakti i drejtpërdrejtë dhe pikat e ajrit. Pastaj përsëritet në hundë dhe fyt para se të përhapet shpesh në [[ Trakti i poshtëm i frymëmarrjes|traktin]] e [[ Trakti i poshtëm i frymëmarrjes|poshtëm të frymëmarrjes]].<ref name=E116>Eccles p. 116</ref> RSV shkakton dëmtim të epitelit. <ref name=E116/> Virusi i [[ parainfluenza|parainfluenzës]] njerëzore zakonisht rezulton në inflamacion të hundës, fytit dhe [[Bronket|bronkeve]] . <ref name=E122>Eccles p. 122</ref> Tek fëmijët e vegjël kur prek [[ Trake vertebrore|traket]] mund të prodhojë simptoma të lakërimit për shkak të madhësisë së vogël të rrugëve të tyre ajrore. <ref name=E122/>
 
== Diagnoza ==
Dallimi midis [[ Infeksione të traktit të sipërm respirator|infeksioneve]] virale të [[ Infeksione të traktit të sipërm respirator|traktit të sipërm respirator]] bazohet lirshëm në vendndodhjen e simptomave, me ftohjen e zakonshme që prek kryesisht hundën (rinitin), fytin (faringjit) dhe mushkëritë (bronkitin). <ref name=CE11/> Mund të ketë mbivendosje të konsiderueshme, dhe më shumë se një zonë mund të preket. <ref name=CE11/> I ftohti i zakonshëm shpesh përcaktohet si [[Riniti|pezmatim i hundës]] me sasi të ndryshme të inflamacionit në fyt. <ref name=E51>Eccles pp. 51–52</ref> Vetë-diagnostikimi është i shpeshtë. <ref name=Eccles2005/> Izolimi i agjentit viral të përfshirë është kryer rrallë, <ref name=E51/> dhe në përgjithësi nuk është e mundur të identifikohet lloji i virusit përmes simptomave. <ref name=Eccles2005/>
 
== Parandalimi ==
Mënyrat e vetme të dobishme për të zvogëluar përhapjen e viruseve të ftohtë janë masat fizike <ref name=E209/> siç është përdorimi i [[Larja e duarve|teknikës së saktë të larjes së duarve]] dhe maskave të fytyrës; në mjedisin e kujdesit shëndetësor përdoren gjithashtu fustanet dhe dorezat e disponueshme. <ref name=E209/> Izolimi ose [[karantina]] nuk përdoret pasi sëmundja është aq e përhapur dhe simptomat janë jo specifike. [[Vaksinimi]] është vërtet i vështirë pasi ka shumë viruse të përfshira dhe ato [[ Evolucioni viral|ndryshojnë]] me shpejtësi. <ref name=E209/> Krijimi i një vaksine gjerësisht të efektshme është, pra, shumë e pamundur. <ref>{{cite journal|author=Lawrence DM|first=|date=May 2009|title=Gene studies shed light on rhinovirus diversity|url=|journal=Lancet Infect Dis|language=en|volume=9|issue=5|page=278|pages=|doi=10.1016/S1473-3099(09)70123-9|pmid=|via=}}</ref>
 
Larja e rregullt e duarve duket të jetë efektive në zvogëlimin e transmetimit të viruseve të ftohtë, veçanërisht në mesin e fëmijëve. <ref name="CochP11">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Jefferson T, Del Mar CB, Dooley L, Ferroni E, Al-Ansary LA, Bawazeer GA, van Driel ML, Nair S, Jones MA, Thorning S, Conly JM|date=July 2011|editor1-last=Jefferson|editor1-first=Tom|title=Physical interventions to interrupt or reduce the spread of respiratory viruses|url=https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:245459/UQ245459_OA.pdf|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=|issue=7|page=CD006207|pages=|doi=10.1002/14651858.CD006207.pub4|pmc=6993921|pmid=21735402|via=}}</ref> Nëse shtimi i [[Ilaçi antiviral|antiviraleve]] ose [[Antibiotiku|antibakterialëve]] në larjen normale të duarve jep përfitim më të madh, nuk dihet. <ref name=CochP11/> Veshja e maskave për fytyrën kur rreth personave të infektuar mund të jenë të dobishëm; megjithatë, nuk ka prova të mjaftueshme për të mbajtur një [[Distancimi social|distancë]] më të madhe [[ Distancim social|shoqërore]] . <ref name=CochP11/>
 
Eshtë e paqartë nëse shtesat e [[Zinku|zinkut]] ndikojnë në mundësinë e kontraktimit të ftohjes. <ref name="Cochrane2013">{{cite journal|last1=Singh|first1=M|last2=Das|first2=RR|date=18 June 2013|editor1-last=Singh|editor1-first=Meenu|title=Zinc for the common cold|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=|issue=6|pages=CD001364|doi=10.1002/14651858.CD001364.pub4|pmid=23775705|via=}}</ref> Shtesat rutinore të [[Vitamina C|vitaminës C]] nuk zvogëlojnë rrezikun ose ashpërsinë e ftohjes së zakonshme, megjithëse ato mund të zvogëlojnë kohëzgjatjen e saj. <ref name="Hem2013"/> Gargëzimi me ujë u gjet i dobishëm në një provë të vogël. <ref>{{cite journal|last1=Moyad|first1=MA|date=2009|title=Conventional and alternative medical advice for cold and flu prevention: what should be recommended and what should be avoided?|url=|journal=Urologic Nursing|language=en|volume=29|issue=6|pages=455–58|pmid=20088240|via=}}</ref>
 
==Manaxhimi==
[[File:Pneumonia strikes like a man eating shark.jpg|upright=1.0|thumb|Poster nga viti 1937 duke inkurajuar qytetarët të "konsultohen me mjekun tuaj" për trajtimin e ftohjes së zakonshme]]
Trajtimet e ftohjes së zakonshme përfshijnë kryesisht [[ Trajtimi simptomatik|medikamente dhe terapi të tjera për lehtësimin simptomatik]]. <ref name="AFP07" /> Marrja e shumë pushimeve, pirja e lëngjeve për të mbajtur hidratimin dhe gargarët me ujë të ngrohtë me kripë janë masa të arsyeshme konservatore. <ref name="NIAID2006" /> Sidoqoftë, një pjesë e madhe e përfitimit nga trajtimi simptomatik i atribuohet [[Placebo|efektit të placebo]].<ref>Eccles p. 261</ref> Që nga viti 2010 asnjë medikament apo mjete bimore nuk ishte demonstruar përfundimisht për të shkurtuar kohëzgjatjen e infeksionit.<ref>{{cite web|title=Common Cold: Treatments and Drugs|publisher=Mayo Clinic|url=http://www.mayoclinic.com/health/common-cold/DS00056/DSECTION=treatments-and-drugs|accessdate=9 January 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100212105512/http://www.mayoclinic.com/health/common-cold/DS00056/DSECTION%3Dtreatments-and-drugs|archivedate=12 February 2010|df=dmy-all|language=en}}</ref>
 
===Simtomatika===
Trajtimet që mund të ndihmojnë me simptoma përfshijnë ilaçe të thjeshta për dhimbje dhe ilaçe për ethe të tilla si [[Ibuprofeni|ibuprofen]] <ref name="Kim2015" /> dhe [[Paracetamoli|acetaminophen (paracetamol)]]. <ref>{{cite journal|author=Eccles R|first=|date=|year=2006|title=Efficacy and safety of over-the-counter analgesics in the treatment of common cold and flu|url=|journal=Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics|language=en|volume=31|issue=4|pages=309–19|doi=10.1111/j.1365-2710.2006.00754.x|pmid=16882099|via=}}</ref> Sidoqoftë, nuk është e qartë nëse acetaminofeni ndihmon me simptoma. <ref>{{Cite journal|last=Li|first=Siyuan|last2=Yue|first2=Jirong|last3=Dong|first3=Bi Rong|last4=Yang|first4=Ming|last5=Lin|first5=Xiufang|last6=Wu|first6=Taixiang|date=1 July 2013|title=Acetaminophen (paracetamol) for the common cold in adults|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=|issue=7|pages=CD008800|doi=10.1002/14651858.CD008800.pub2|issn=1469-493X|pmid=23818046|via=}}</ref> Nuk dihet nëse ilaçet kundër kollës së kundër janë efektive për trajtimin e një kollë [[ Akute (ilaçe)|akute]] . <ref>{{cite journal|last1=Smith|first1=SM|last2=Schroeder|first2=K|last3=Fahey|first3=T|date=24 November 2014|title=Over-the-counter (OTC) medications for acute cough in children and adults in community settings|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=11|issue=11|pages=CD001831|doi=10.1002/14651858.CD001831.pub5|pmc=7061814|pmid=25420096|via=}}</ref> Ilaçet për kollë nuk rekomandohen për përdorim tek fëmijët për shkak të mungesës së provave që mbështesin efektivitetin dhe potencialin e dëmtimit. <ref name="CFP09">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Shefrin AE, Goldman RD|date=November 2009|title=Use of over-the-counter cough and cold medications in children|url=http://www.cfp.ca/content/55/11/1081.full.pdf|journal=Can Fam Physician|language=en|volume=55|issue=11|pages=1081–83|doi=|pmc=2776795|pmid=19910592|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923202113/http://www.cfp.ca/content/55/11/1081.full.pdf|archivedate=23 September 2015|via=|url-status=live|df=dmy-all}} </ref><ref>{{cite journal|last=|first=|vauthors=Vassilev ZP, Kabadi S, Villa R|date=March 2010|title=Safety and efficacy of over-the-counter cough and cold medicines for use in children|url=|journal=Expert Opinion on Drug Safety|language=en|volume=9|issue=2|pages=233–42|doi=10.1517/14740330903496410|pmid=20001764|via=}}</ref> Në vitin 2009, Canada kufizoi përdorimin e mbi-counter- kollë dhe ilaçeve të ftohtë në fëmijët gjashtë vjet dhe në bazë për shkak të shqetësimeve në lidhje me rreziqet dhe përfitimet paprovuara <ref name=CFP09/> Keqpërdorimi i [[ Dextromethorphan|dextromethorphan]] (një ilaç kundër-kollës) ka çuar në ndalimin e tij në një numër vendesh. <ref>Eccles p. 246</ref> Kortikosteroidet intranazale nuk janë gjetur të dobishme. <ref>{{Cite journal|issue = 10|pages = CD008116|last=Hayward|first=Gail|last2=Thompson|first2=Matthew J|last3=Perera|first3=Rafael|last4=Del Mar|first4=Chris B|last5=Glasziou|first5=Paul P|last6=Heneghan|first6=Carl J|date=13 October 2015|language=en|doi=10.1002/14651858.cd008116.pub3|pmid = 26461493|url-status=live|title = Corticosteroids for the common cold|journal = Cochrane Database of Systematic Reviews|url = https://pure.bond.edu.au/ws/files/32879677/Corticosteroids_for_the_common_cold.pdf}}</ref>
 
Tek të rriturit përdorimi afatshkurtër i [[ Decongestantët e hundës|dekongestantëve të hundës]] mund të ketë një përfitim të vogël. <ref name="Deckx2016" /> [[ antihistamine|Antihistamina]] mund të përmirësojë simptomat në ditën ose dy ditët e para; megjithatë, nuk ka përfitim afatgjatë dhe ato kanë efekte të pafavorshme siç është përgjumja. <ref>{{cite journal|last1=De Sutter|first1=AI|last2=Saraswat|first2=A|last3=van Driel|first3=ML|date=29 November 2015|title=Antihistamines for the common cold|url=https://biblio.ugent.be/publication/7237869|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=11|issue=11|pages=CD009345|doi=10.1002/14651858.CD009345.pub2|pmid=26615034|via=}}</ref> Decongestantë të tjerë si pseudoephedrina shfaqen efektive tek të rriturit.<ref>{{cite journal|author=Taverner D, Latte GJ|first=|date=|year=2007|editor1-last=Latte|editor1-first=G. Jenny|title=Nasal decongestants for the common cold|url=|journal=Cochrane Database Syst Rev|language=en|volume=|issue=1|page=CD001953|pages=|doi=10.1002/14651858.CD001953.pub3|pmid=17253470|via=}}</ref><ref name="Deckx2016">{{cite journal|last1=Deckx|first1=Laura|last2=De Sutter|first2=An Im|last3=Guo|first3=Linda|last4=Mir|first4=Nabiel A.|last5=van Driel|first5=Mieke L.|date=17 October 2016|title=Nasal decongestants in monotherapy for the common cold|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=10|pages=CD009612|doi=10.1002/14651858.CD009612.pub2|pmc=6461189|pmid=27748955|via=}}</ref> Analgjezikë të kombinuar oral, antihistaminikë dhe dekongestantë janë përgjithësisht efektiv për fëmijët më të rritur dhe të rriturit. <ref>{{cite journal|last1=De Sutter|first1=An IM|last2=van Driel|first2=Mieke L|last3=Kumar|first3=Anna A|last4=Lesslar|first4=Olivia|last5=Skrt|first5=Alja|date=15 February 2012|title=Oral antihistamine-decongestant-analgesic combinations for the common cold|url=https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:272429/UQ272429_OA.pdf|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=|issue=2|pages=CD004976|doi=10.1002/14651858.CD004976.pub3|pmid=22336807|via=}}</ref> Llak i hundës Ipratropium mund të zvogëlojë simptomat e një hunde me erë të fortë, por ka pak ndikim në mbushje. <ref>{{Cite journal|last=AlBalawi|first=Zaina H.|last2=Othman|first2=Sahar S.|last3=Alfaleh|first3=Khalid|date=19 June 2013|title=Intranasal ipratropium bromide for the common cold|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=|issue=6|pages=CD008231|doi=10.1002/14651858.CD008231.pub3|issn=1469-493X|pmc=6492479|pmid=23784858|via=}}</ref> Ipratropiumi gjithashtu mund të ndihmojë në kollën tek të rriturit. <ref>{{cite journal|last1=DeGeorge|first1=KC|last2=Ring|first2=DJ|last3=Dalrymple|first3=SN|date=1 September 2019|title=Treatment of the Common Cold.|url=|journal=American Family Physician|language=en|volume=100|issue=5|pages=281–289|pmid=31478634|via=}}</ref> Siguria dhe efektiviteti i përdorimit decongestant të hundës tek fëmijët është i paqartë. <ref name=Deckx2016 />
 
Për shkak të mungesës së studimeve, nuk dihet nëse rritja e marrjes së lëngjeve përmirëson simptomat apo shkurton sëmundjen e frymëmarrjes. <ref>{{cite journal|last=|first=|vauthors=Guppy MP, Mickan SM, Del Mar CB, Thorning S, Rack A|date=February 2011|editor1-last=Guppy|editor1-first=Michelle PB|title=Advising patients to increase fluid intake for treating acute respiratory infections|url=|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=|issue=2|page=CD004419|pages=|doi=10.1002/14651858.CD004419.pub3|pmid=21328268|via=}}</ref> Që nga viti 2017 ajri i ndezur dhe i lagështuar, siç është përmes RhinoTherm, ka një përfitim të paqartë. <ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Meenu|last2=Singh|first2=Manvi|last3=Jaiswal|first3=Nishant|last4=Chauhan|first4=Anil|date=August 2017|title=Heated, humidified air for the common cold|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=8|pages=CD001728|doi=10.1002/14651858.CD001728.pub6|issn=1469-493X|pmc=6483632|pmid=28849871|via=}}</ref> Një studim ka zbuluar që fërkimi i avullit të gjoksit për të siguruar një lehtësim të kollës së natës, bllokimeve dhe vështirësive në gjumë. <ref name="pmid21059712">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Paul IM, Beiler JS, King TS, Clapp ER, Vallati J, Berlin CM|date=December 2010|title=Vapor rub, petrolatum, and no treatment for children with nocturnal cough and cold symptoms|url=|journal=Pediatrics|language=en|volume=126|issue=6|pages=1092–99|doi=10.1542/peds.2010-1601|pmc=3600823|pmid=21059712|via=}} </ref>
 
Disa këshillojnë të shmangin [[ Ushtrime fizike|ushtrimet fizike]] nëse ka simptoma të tilla si ethe, dhimbje të përhapura të [[ dhimbje në muskul|muskujve]] ose [[Lodhja (trupore)|lodhje]]  <ref name="mayo">{{cite web|url=http://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/expert-answers/exercise/faq-20058494|title=Is it OK to exercise if I have a cold?|website=[[Mayo Clinic]]|author=Edward R. Laskowski|date=9 February 2017|accessdate=4 July 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170719092604/http://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/expert-answers/exercise/faq-20058494|archivedate=19 July 2017|language=en}}</ref><ref name="acsm">{{cite web|url=http://www.acsm.org/about-acsm/media-room/acsm-in-the-news/2011/08/01/clearing-the-air-on-exercise-and-the-common-cold|title=Clearing the Air on Exercise and the Common Cold|website=[[American College of Sports Medicine]]|accessdate=4 July 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170722112319/http://acsm.org/about-acsm/media-room/acsm-in-the-news/2011/08/01/clearing-the-air-on-exercise-and-the-common-cold|archivedate=22 July 2017|language=en}}</ref> Konsiderohet si e sigurt për të kryer ushtrime të moderuara nëse simptomat kufizohen në [[Koka|kokë]], duke përfshirë hundën e errësimit, [[ Kongjestioni i hundës|kongjestionin e hundës]], [[Teshtima|teshtitjen]] ose një [[ Dhimbje të fytit|dhimbje të]] lehtë në [[ Dhimbje të fytit|fyt]] . <ref name=mayo/><ref name=acsm/> Ekziston një histori e vjetër e grave që pirja e një pije të nxehtë mund të ndihmojë me simptomat e ftohjes, por provat për ta mbështetur këtë janë shumë të kufizuara. <ref name="owt">{{cite web|publisher=National Health Service|title=Hot drinks ease cold and flu|date=10 December 2008|url=https://www.nhs.uk/news/food-and-diet/hot-drinks-ease-cold-and-flu/|accessdate=17 February 2019|language=en}}</ref>
 
=== Antibiotikët dhe antiviralët ===
[[Antibiotiku|Antibiotikët]] nuk kanë efekt kundër infeksioneve virale ose kundër viruseve që shkaktojnë ftohjen e zakonshme. <ref name="CochraneAR20132">{{Cite journal|last=Kenealy|first=T|last2=Arroll|first2=B|date=4 June 2013|title=Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=6|issue=6|pages=CD000247|doi=10.1002/14651858.CD000247.pub3|pmc=7044720|pmid=23733381|via=}}</ref> Për shkak të efekteve të tyre anësore, antibiotikët shkaktojnë dëm të përgjithshëm, por ende janë të përshkruara shpesh.<ref name="CochraneAR2013">{{cite journal|last1=Kenealy|first1=T|last2=Arroll|first2=B|date=4 June 2013|title=Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=6|issue=6|pages=CD000247|doi=10.1002/14651858.CD000247.pub3|pmc=7044720|pmid=23733381|via=}}</ref> Disa nga arsyet që antibiotikët përshkruhen kaq shpesh përfshijnë pritjet e njerëzve për ta, dëshirën e mjekëve për të ndihmuar dhe vështirësinë për të përjashtuar komplikimet që mund të jenë të prekshme nga antibiotikët. <ref name=CochraneAR2013/><ref>Eccles p. 238</ref> Nuk ka ilaçe efektive [[ Ilaç antiviral|antivirale]] për ftohjen e zakonshme edhe pse disa hulumtime paraprake kanë treguar përfitime. <ref name=AFP07/><ref name="EcclesPg_b">Eccles p. 218</ref>
 
===Zinku===
[[Zinku|Shtojcat e zinkut]] mund të shkurtojnë kohëzgjatjen e ftohjes deri në 33% dhe të zvogëlojnë ashpërsinë e simptomave nëse fillimi i plotësimit brenda 24 orët e fillimit të simptomave. <ref name=NIH2016Zinc/><ref name=Cochrane2013/><ref name="Zinc CC 2018 SystRev">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Rondanelli M, Miccono A, Lamburghini S, Avanzato I, Riva A, Allegrini P, Faliva MA, Peroni G, Nichetti M, Perna S|date=2018|title=Self-Care for Common Colds: The Pivotal Role of Vitamin D, Vitamin C, Zinc, and Echinacea in Three Main Immune Interactive Clusters (Physical Barriers, Innate and Adaptive Immunity) Involved during an Episode of Common Colds-Practical Advice on Dosages and on the Time to Take These Nutrients/Botanicals in order to Prevent or Treat Common Colds|url=|journal=Evidence-based Complementary and Alternative Medicine|language=en|volume=2018|issue=|pages=5813095|doi=10.1155/2018/5813095|pmc=5949172|pmid=29853961|quote=Considering zinc, the supplementation may shorten the duration of colds by approximately 33%. CC patients may be instructed to try zinc within 24 hours of onset of symptoms.|via=}}</ref><ref name="Hemila_2017a">{{cite journal|last1=Hemila|first1=H.|last2=Fitzgerald|first2=J.|last3=Petrus|first3=E.|last4=Prasad|first4=A.|date=2017|title=Zinc Acetate Lozenges May Improve the Recovery Rate of Common Cold Patients: An Individual Patient Data Meta-Analysis|url=|journal=Open Forum Infect Diseases|language=en|volume=4|issue=2|pages=ofx059|doi=10.1093/ofid/ofx059|pmc=5410113|pmid=28480298|quote=The 3-fold increase in the rate of recovery from the common cold is a clinically important effect. The optimal formulation of zinc lozenges and an ideal frequency of their administration should be examined. Given the evidence of efficacy, common cold patients may be instructed to try zinc acetate lozenges within 24 hours of onset of symptoms.|via=}}</ref><ref name="Hemila_2016">{{cite journal|last1=Hemila|first1=H.|last2=Petrus|first2=E.|last3=Fitzgerald|first3=J.|last4=Prasad|first4=A.|date=2016|title=Zinc acetate lozenges for treating the common cold: an individual patient data meta-analysis|url=|journal=British Journal of Clinical Pharmacology|language=en|volume=82|issue=5|pages=1393–98|doi=10.1111/bcp.13057|pmc=5061795|pmid=27378206|via=}}</ref> Disa ilaçe të zinkut të aplikuara drejtpërdrejt në pjesën e brendshme të hundës kanë çuar në [[Mungesa e nuhatjes|humbjen e ndjenjës së erës]]. <ref name=NIH2016Zinc/><ref>{{cite web|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/DrugSafetyPodcasts/ucm167282.htm|title=Loss of Sense of Smell with Intranasal Cold Remedies Containing Zinc|year=2009|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150604024153/https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/DrugSafetyPodcasts/ucm167282.htm|archivedate=4 June 2015|df=dmy-all|language=en}}</ref> Një përmbledhje për vitin 2017 nuk rekomandoi përdorimin e zinkut për ftohjen e zakonshme për arsye të ndryshme; <ref name=Mal2017/> ndërsa një përmbledhje e vitit 2017 dhe 2018 rekomandoi përdorimin e zinkut, por gjithashtu mbrojti studime të mëtejshme në lidhje me këtë temë. <ref name="Zinc CC 2018 SystRev" /><ref name="Hemila_2017a" />
 
=== Mjekësia alternative ===
Ndërsa ka shumë trajtime alternative të përdorura për ftohjen e zakonshme, nuk ka prova të mjaftueshme shkencore për të mbështetur përdorimin e shumicës. <ref name=AFP07/> Që nga viti 2018 nuk ka prova të mjaftueshme për të rekomanduar për apo kundër [[Mjalti|mjaltit]]. <ref>{{Cite journal|last=Oduwole|first=Olabisi|last2=Udoh|first2=Ekong E.|last3=Oyo-Ita|first3=Angela|last4=Meremikwu|first4=Martin M.|date=April 2018|title=Honey for acute cough in children|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=4|pages=CD007094|doi=10.1002/14651858.CD007094.pub5|issn=1469-493X|pmc=6513626|pmid=29633783|via=}}</ref> Që nga viti 2015, ka prova provuese për të mbështetur ujitjen e hundës. <ref>{{cite journal|last1=King|first1=D|last2=Mitchell|first2=B|last3=Williams|first3=CP|last4=Spurling|first4=GK|date=20 April 2015|title=Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections|url=http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:363301/UQ363301_OA.pdf|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=4|issue=4|pages=CD006821|doi=10.1002/14651858.CD006821.pub3|pmid=25892369|via=}}</ref>
 
[[Vitamina C|Efektet e vitaminës C]] në ftohjen e zakonshme, ndërsa hulumtohen gjerësisht, është zhgënjyese, përveç në rrethana të kufizuara: posaçërisht, individët që ushtrojnë fuqishëm në ambiente të ftohta. <ref name="Hem2013">{{cite journal|last1=Hemilä|first1=H|last2=Chalker|first2=E|date=31 January 2013|title=Vitamin C for preventing and treating the common cold|url=|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=1|issue=1|pages=CD000980|doi=10.1002/14651858.CD000980.pub4|pmc=1160577|pmid=23440782|via=}}</ref><ref name="Heimer2009">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Heiner KA, Hart AM, Martin LG, Rubio-Wallace S|date=|year=2009|title=Examining the evidence for the use of vitamin C in the prophylaxis and treatment of the common cold|url=|journal=Journal of the American Academy of Nurse Practitioners|language=en|volume=21|issue=5|pages=295–300|doi=10.1111/j.1745-7599.2009.00409.x|pmc=7166744|pmid=19432914|via=}}</ref> Nuk ka asnjë provë të fortë që produktet e [[ Echinacea|Echinacea]] japin ndonjë përfitim domethënës në trajtimin ose parandalimin e ftohjes. <ref>{{cite journal|last=|first=|vauthors=Karsch-Völk M, Barrett B, Kiefer D, Bauer R, Ardjomand-Woelkart K, Linde K|date=|year=2014|title=Echinacea for preventing and treating the common cold|url=|journal=Cochrane Database Syst Rev|type=Systematic review|language=en|volume=2|issue=2|pages=CD000530|doi=10.1002/14651858.CD000530.pub3|pmc=4068831|pmid=24554461|via=}}</ref> Nuk dihet nëse [[hudhra]] është e efektshme. <ref>{{cite journal|last=|first=|vauthors=Lissiman E, Bhasale AL, Cohen M|date=|year=2014|editor1-last=Lissiman|editor1-first=Elizabeth|title=Garlic for the common cold|url=|journal=Cochrane Database Syst Rev|language=en|volume=11|issue=11|page=CD006206|pages=|doi=10.1002/14651858.CD006206.pub4|pmc=6465033|pmid=25386977|via=}}</ref> Një provë e vetme e [[Vitamina D|vitaminës D]] nuk gjeti përfitim. <ref>{{cite journal|last=Murdoch|first=David R.|date=3 October 2012|title=Effect of Vitamin D<sub>3</sub> Supplementation on Upper Respiratory Tract Infections in Healthy Adults: The VIDARIS Randomized Controlled Trial</subtitle>|url=|journal=JAMA: The Journal of the American Medical Association|language=en|volume=308|issue=13|pages=1333–39|doi=10.1001/jama.2012.12505|pmid=23032549|via=|doi-access=free}}</ref> Provat për [[Mjekësia tradicionale kineze|ilaçet bimore kineze]] janë të pamjaftueshme për të mbështetur përdorimin e tyre. <ref>{{cite journal|last1=Zhang|first1=Xiaoge|last2=Wu|first2=Taixiang|last3=Zhang|first3=Jing|last4=Yan|first4=Qiu|last5=Xie|first5=Lingxia|last6=Liu|first6=Guan J|date=24 January 2007|title=Chinese medicinal herbs for the common cold|url=|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=|issue=1|pages=CD004782|doi=10.1002/14651858.CD004782.pub2|pmid=17253524|via=}}</ref>
 
== Prognoza ==
I ftohti i zakonshëm është përgjithësisht i butë dhe vetë-kufizues me shumicën e simptomave që zakonisht përmirësohen në një javë. <ref name=CE11/> Tek fëmijët, gjysma e rasteve largohen në 10 ditë dhe 90% në 15 ditë. <ref>{{cite journal|last=Thompson|first=M|author2=Vodicka, TA|author3=Blair, PS|author4=Buckley, DI|author5=Heneghan, C|author6=Hay, AD|author7=TARGET Programme, Team|date=11 December 2013|title=Duration of symptoms of respiratory tract infections in children: systematic review|url=|journal=BMJ (Clinical Research Ed.)|language=en|volume=347|page=f7027|pages=|doi=10.1136/bmj.f7027|pmc=3898587|pmid=24335668|via=}}</ref> Komplikime të rënda, nëse ato ndodhin, zakonisht janë në moshën shumë të vjetër, shumë të re, ose tek ata që janë të imunizuar.<ref name=E1/> Infeksione dytësore bakteriale mund të ndodhin duke rezultuar në [[Sinuziti|sinusit]], [[ faringjit|faringjit]] ose [[ Mediat akute të otitit|infeksion në vesh]]. <ref>Eccles p. 76</ref> Vlerësohet që sinusiti shfaqet në 8% dhe infeksionin e veshit në 30% të rasteve.<ref name="EcclesPg_a">Eccles p. 90</ref>
 
== Epidemiologjia ==
I ftohti i zakonshëm është [[sëmundja]] më e zakonshme e njeriut <ref name=E1/> dhe prek njerëzit në të gjithë globin. <ref name=Text2007/> Të rriturit zakonisht kanë nga dy deri tre infeksione në vit,<ref name=CE11/> dhe fëmijët mund të kenë gjashtë deri në dhjetë ftohje në vit (dhe deri në dymbëdhjetë ftohje në vit për fëmijët e shkollës). <ref name="AFP07"/> Normat e infeksioneve simptomatike rriten tek të moshuarit për shkak të imunitetit në rënie. <ref name="E78">Eccles p. 78</ref>
 
Amerikanët vendas dhe [[ Inuit|Inuit]] ka më shumë të ngjarë të infektohen nga ftohja dhe të zhvillojnë komplikime të tilla si [[ Otitis media|otiti media]] sesa Kaukazianët. <ref name="Medscape" /> Kjo mund të shpjegohet po aq me çështje të tilla si varfëria dhe mbipopullimi sikurse etnia. <ref name="Medscape" />
 
==Historia==
[[File:The Cost Of The Common Cold & Influenza.jpg|upright=1.3|thumb|Një poster britanik nga [[Lufta e Dytë Botërore]] që përshkruan koston e ftohjes së zakonshme<ref>{{cite web|title=The Cost of the Common Cold and Influenza|website=Imperial War Museum: Posters of Conflict|publisher=vads|url=http://vads.bath.ac.uk/flarge.php?uid=33443&sos=0|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727091037/http://vads.bath.ac.uk/flarge.php?uid=33443&sos=0|archivedate=27 July 2011|df=|language=en}}</ref>]]
Ndërsa shkaku i ftohjes së zakonshme është identifikuar vetëm që nga vitet ’50, sëmundja ka qenë me njerëzimin gjatë gjithë historisë. <ref name="Eccles p. 3"/> Simptomat dhe trajtimi i tij përshkruhen në [[ Papirusi Ebers|papirusin Ebers]] egjiptian, teksti mjekësor më i vjetër ekzistues, shkruar para shekullit të 16 pes. <ref>Eccles p. 6</ref> Emri "i ftohtë" hyri në përdorim në shekullin e 16-të, për shkak të ngjashmërisë midis simptomave të saj dhe atyre të ekspozimit ndaj motit të ftohtë.
 
Në Mbretërinë e Bashkuar, [[ Njësia e Përbashkët e Ftohtë|Njësia e Ftohtë e Përbashkët]] u krijua nga [[ Këshilli i Kërkimeve Mjekësore (MB)|Këshilli i Kërkimeve Mjekësore]] në 1946 dhe ishte aty ku u zbulua rinovirusi në 1956. <ref>Eccles p. 20</ref> Në vitet 1970, CCU demonstroi se trajtimi me [[ interferon|interferon]] gjatë fazës së inkubacionit të infeksionit të rinovirusit mbron disi kundër sëmundjes,<ref name="pmid2438740">{{cite journal | author = Tyrrell DA | title = Interferons and their clinical value | journal = Rev. Infect. Dis. | volume = 9 | issue = 2 | pages = 243–49 | year = 1987 | pmid = 2438740 | doi = 10.1093/clinids/9.2.243 }}</ref> por asnjë trajtim praktik nuk mund të zhvillohej. Njësia u mbyll në 1989, dy vjet pasi përfundoi studimin e [[ Glukonati i zinkut|lëpirjeve të glukonatit të zinkut]] në [[ profilaksi|profilaksinë]] dhe trajtimin e ftohjeve me rinovirus, i vetmi trajtim i suksesshëm në historinë e njësisë. <ref>{{cite journal|author=Al-Nakib W|first=|last2=Higgins|first2=P.G.|last3=Barrow|first3=I.|last4=Batstone|first4=G.|last5=Tyrrell|first5=D.A.J.|date=December 1987|title=Prophylaxis and treatment of rhinovirus colds with zinc gluconate lozenges|url=|journal=J Antimicrob Chemother|language=en|volume=20|issue=6|pages=893–901|doi=10.1093/jac/20.6.893|pmc=7110079|pmid=3440773|via=}}</ref>
 
== Shoqëria dhe kultura ==
Ndikimi ekonomik i ftohjes së zakonshme nuk është kuptuar mirë në pjesën më të madhe të botës. <ref name="EcclesPg_a" /> Në Shtetet e Bashkuara, ftohja e zakonshme çon në 75-100 milion vizita mjekësh në vit me një vlerësim konservativ të kostos prej 7.7 miliardë dollarë në vit. Amerikanët shpenzojnë 2.9 miliardë dollarë për ilaçe pa recetë dhe 400 milion dollarë të tjerë për ilaçe pa recetë për lehtësimin e simptomave. <ref name="Frend03">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Fendrick AM, Monto AS, Nightengale B, Sarnes M|date=|year=2003|title=The economic burden of non-influenza-related viral respiratory tract infection in the United States|url=|journal=Arch. Intern. Med.|language=en|volume=163|issue=4|pages=487–94|doi=10.1001/archinte.163.4.487|pmid=12588210|via=|doi-access=free}}</ref> Më shumë se një e treta e njerëzve që panë një mjek morën një recetë antibiotiku, i cili ka implikime në [[ Rezistenca antibiotike|rezistencën e antibiotikëve]].<ref name=Frend03/> Rreth 22-189 milion ditë shkollore mungojnë çdo vit për shkak të një ftohjeje. Si rezultat, prindërit humbën 126 milion ditë pune për të qëndruar në shtëpi për t'u kujdesur për fëmijët e tyre. Kur i shtohen 150 milion ditëve të punës të humbura nga punonjësit që vuajnë nga një ftohje, ndikimi i përgjithshëm ekonomik i humbjes së punës të lidhura me të ftohtët tejkalon 20 miliardë dollarë në vit. <ref name="NIAID2006"/><ref name=Frend03/> Kjo përbën 40% të kohës së humbur nga puna në Shtetet e Bashkuara. <ref>{{cite journal|author=Kirkpatrick GL|first=|date=December 1996|title=The common cold|url=|journal=Prim. Care|language=en|volume=23|issue=4|pages=657–75|doi=10.1016/S0095-4543(05)70355-9|pmc=7125839|pmid=8890137|via=}}</ref>
 
== Drejtimet e kërkimit ==
[[ Ilaç antiviral|Antiviralët]] janë testuar për efektivitetin në ftohjen e zakonshme; Që nga viti 2009, asnjëra nuk ishte gjetur e efektshme dhe e licencuar për përdorim. <ref name="EcclesPg_b" /> Ka prova të vazhdueshme të ilaçit [[ Pleconaril|pleconaril]] anti-viral i cili tregon premtime kundër [[ pikornavirusi|picornaviruses]] si dhe gjykime të BTA-798. <ref name=E226>Eccles p. 226</ref> Forma orale e plekonarilit kishte çështje të sigurisë dhe një studim i një aerosoli. <ref name=E226/> [[ DRACO (antiviral)|Oligomerizuesi i kazapës së aktivizuar me dy nivele]] (DRACO), një terapi antivirale me spektër të gjerë, ka treguar efektivitetin paraprak në trajtimin e rinovirusit, si dhe viruseve të tjerë infektivë. <ref name="pmid21818340">{{cite journal|last=|first=|vauthors=Rider TH, Zook CE, Boettcher TL, Wick ST, Pancoast JS, Zusman BD|date=|year=2011|editor1-last=Sambhara|editor1-first=Suryaprakash|title=Broad-spectrum antiviral therapeutics|url=|journal=[[PLoS ONE]]|language=en|volume=6|issue=7|page=e22572|pages=|bibcode=2011PLoSO...622572R|doi=10.1371/journal.pone.0022572|pmc=3144912|pmid=21818340|via=}} </ref>
 
[[Gjenomi|Gjenomet]] e të gjitha llojeve të njohura të rhinovirusit njerëzor janë sekuencuar. <ref name="CTgov">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2009/HEALTH/02/12/cold.genome/|title=Genetic map of cold virus a step toward cure, scientists say|author=Val Willingham|first=|date=12 February 2009|work=|accessdate=28 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090426044933/http://www.cnn.com/2009/HEALTH/02/12/cold.genome/|archivedate=26 April 2009|publisher=CNN|language=en|url-status=live|df=dmy-all}}</ref>
{{clear}}
 
== References ==
{{Reflist}}
;Works cited
* {{cite book|editor1-last=Eccles |editor1-first=Ronald |editor2-last=Weber |editor2-first=Olaf |year=2009 |title=Common Cold |location=Basel |publisher=Birkhäuser |isbn=978-3-7643-9894-1 }}
 
==External links==
{{offline|med}}
{{Commons category|Common cold}}
* {{curlie|Health/Conditions_and_Diseases/Respiratory_Disorders/Common_Cold/}}
 
{{Medical condition classification and resources
| ICD10 = {{ICD10|J|00}}
| ICD9 = {{ICD9|460}}
| DiseasesDB = 31088
| MedlinePlus = 000678
| eMedicineSubj =
| eMedicineTopic =
| eMedicine_mult = {{EMedicine2|med|2339}}
| MeshID = D003139
}}
{{Portalbar|Medicine|Viruses}}
{{Common Cold}}
{{Viral diseases}}
{{Respiratory pathology}}
{{Authority control}}

Menyja e navigimit