Ndryshimi mes inspektimeve të "Viktor Hygo"

Jump to navigation Jump to search
1.080 bytes added ,  11 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
 
== Jeta e hershme ==
Vitet e para te jetesjetës i kaloi ne shumeshumë vende te ndryshme i detyruar me familjen perpër shkak te punespunës se babait i cili ishte njenjë gjeneral ne fushatat aktive Napoleniane pas 3 vjeteshvjetësh ne KorsikeKorsikë ; 2 ne Paris dhe disa vjet ne ItalineItalinë Jugore ai nisi shkollenshkollën ne SpanjeSpanjë dhe me vonevonë e vazhdoi ne Paris.
 
Publikimi i tij i pareparë ishte njenjë vellimvëllim i "Odet" te cilencilën e publikoi vetemvetëm kur ishte 20 vjecarvjeçar, njenjë vepervepër nennën influenceninfluencën e shkollesshkollës klasike. Ne letersineletërsinë franceze tashme kishte filluar te perhapejpërhapej romanticizmi, ku Hygoi bazaur ne ketekëtë botoi pjesenpjesën e dyte te "Odet". GjateGjatë viteve 1831 dhe 1841 ai shkroi shumeshumë vepra te cilat ia rriten shumeshumë reputacionin, dhe me pak prej ketyrekëtyre arritjeve ai u be pjesetarpjesëtar i akademiseakademisë franceze ne moshenmoshën 39 vjecarevjeçare. Romani "Notre Dame de Paris" dhe dramat "Lucrece Borgiaa", "Marie Tudor" dhe "Le roi s´amuseamusë" nga e cila Verdi mori subjektin perpër operenoperën e tij Rigo, patenpatën njenjë sukses te madh.
 
GjateGjatë viteve 1841-1851 Hygo shkroi pak, dhe u mor me politike, fillimisht si perkrahespërkrahës i monarkisemonarkisë se Lui Filipit me ide te zjarrta napoleoniane. Me vonevonë ai shfaq dhe mbeshtetmbështet Lui Napoleonin si president, por nuk perkrahupërkrahu Napoleonin III, dhe kjo i kushtoi atij debimindëbimin nga Franca. MegjithateMegjithatë vitet e mergimitmërgimit ishin shumeshumë te frytshme, gjategjatë kesajkësaj kohekohë shkroi dhe romanin "Te mjeretmjerët" e cila e beri te njohur edhe jashtjashtë francesFrancës "PunetoretPunëtoret e detit", "Njeriu qe qesh" etj.
 
Me renienrënien e perandoriseperandorisë Hygoi u kthye ne Paris dhe beri njenjë tentative pa sukses pjeserishtpjesërisht ne pjesenpjesën politike te FrancesFrancës. Vitet ne vazhdim e deri ne vdekje i kaloi ne Paris. Ne vitin 1881 u emeruaemërua senator i perhershempërhershëm. Vdiq me 22 maj 1885 dhe u varros me njenjë ceremoni madheshtoremadhështore ne Paris.
 
Viktor Hygo eshteështë konsideruar si nderi i letersiseletërsisë franceze dhe ka arritur majat e saj. Ai u vleresuavlerësua ne rradheradhe te pareparë si poet, por edhe ketukëtu ai i theu rregullat kryesore, thelbesorethelbësore ne te cilat bazohej letersialetërsia franceze e asaj kohekohë. Stili i tij epik dhe lirika e tij janejanë te paarritshme. Ai do te ngelet perherepërherë njenjë nga shkrimtaret me te ndritur e te lavdishemlavdishëm te FrancesFrancës.
 
JashteJashtë FrancesFrancës Viktor Hygo njihet kryesisht perpër prozat e tij teresishttërësisht romantike, ai dashuronte antitezenantitezën, dhe kjo e conteçonte ateatë ne ekzagjerim dhe krijon karikatura groteske. Krijimet e tij janejanë te gjalla dhe shumeshumë te goditura, shpesh hereherë romanet e tij janejanë me detaje teknike dhe me pershkrimepërshkrime te tepruara. Viktor Hygoit i mungonte sensi i masesmasës dhe kjo duket e qarte ne ideteidetë e tij te egzagjuara, si dhe mungesenmungesën e humorit ne te gjithegjithë veprat (perafersishtpërafërsisht). Ne ketekëtë aspekt ai nuk ishte kurrekurrë lider ne politike. RradhitetRadhitet ne njenjë nga shkrimtaret qe te prek shpirtin kur lexon veprat e tij.
 
Ai diti te qendronteqëndronte larg nga modelet melankolike dhe te vetmuara qe karakterizonin poetet e koheskohës, duke ditur te pranoje peripeciteperipecitë jo gjithmonegjithmonë te lumtura te jetesjetës se tije perpër ti bere eksperienca thelbesorethelbësore dhe te mbledhi vlerat dhe sfumaturat e shpirtit human.
 
Shkrimet e tij harritenharritën te mbulonin te gjitha gjinitegjinitë letrare, nga lirika, tek tragjedia, tek zakonet, tek satira politike, tek romani historik e social, duke ngjallur konsensus ne te gjithegjithë EuropenEvropën.
 
== Biografia ==
GjateGjatë riniserinisë se tij ndoqi te atin Léopold-Sigisbert Hugo, ushtarak i ushtriseushtrisë se Bonapartit, qe guxonte te merrte me vete ne spostimet e tija, te shoqenshoen Sofia Trébucher, dhe te bijtebijtë Victor, Abel dhe Eugene. I ati pati dhe njenjë rol deciziv perpër kapjen e Fra Diavolo ne Itali perpër ketekëtë u emeruaemërua Guvernator i Avellinos ; me tej u dallua esheedhe ne SpanjeSpanjë, ku Bonaparti i dha gradengradën e gjeneralit.
 
Ne periudhenperiudhën nga 1815 deri ne 1818 Viktori frekuentoi perpër njenjë periudhe, perpër te plotesuarplotësuar deshirendëshirën e atit, Politeknikun e Parisit, por shumeshumë shpejt i la studimet teknike perpër t’iu dedikuar letersiseletërsisë drejt se cilescilës e shtyu e ema. Shkroi Odet, dhe keto ishin kompozimet e para letrare. SebashkuSëbashku me vellainvëllain Abel themeloi Konservatorin Letrar (1819) ; shkroi me pas Odet dhe poezi te ndryshme (1822) dhe shumeshumë shkrime te tjera deri tek Odet dhe balada, qe i vleu njenjë rentrentë prej 1 mije franga nga ana e mretit Luigji i XVIII.
 
Ne 1823 u martua me Adele Foucher njenjë shoqe femijeriefëmijerie ; dasma u kremtua ne kishenkishën e Saint-Sulpice (ne te njejtennjëjtën kishekishë ku u pakezuanpagëzuan markezi François de Sade dhe Baudelaire). Ne te njejtennjëjtën periudhe nisi te frekuentoje rrethin e romantikeve te parisitParisit mes te cilevecilëve edhe ateatë te Charles Nodier. Nga martesa me Foucher linden katerkatër femijefëmijë : LeopoldineLeopoldinë, Charles, François-Victor e Adèle.
 
Zbulimi, mbas disa vjeteshvjetësh, e trdhetisetradhtisë se te shoqes me mikun e familjes Sainte-Beauve, do ta cojeçojë te bejebëjë njenjë jetejetë te lire ; e dashura e tij perpër gati 50 vjet u be Juliette Drouet, njenjë aktore teatri te cilencilën e njohu gjategjatë provave te Lucrezia Borgia (1833). Drouet i qendroiqëndroi gjithmonegjithmonë pranepranë pavaresishtepavarësisht tradhetivee tradhtive te shumta te Viktorit.
 
== Babai i Romanticizmit ==
Ne 1827 shkruan dramendramën historike perpër teatrin Kromuell, ai qe u konsiderua si manifestimi i teorive te reja romantike, ndersa ne 1830 u prezantue Hernani ne KomedineKomedinë Franceze ; prenzantimi u nderpre nga perplasjetpërplasjet mes mbeshtetesve te Hygos me disa horra. Puna megjithatemegjithatë iu njohe nga shefi i shkolles se re romantike. Vete Hernani u kompozua me muzike dhe u prezantua edhe nga Giuseppe Verdi (Ernani, 1844). Ne 1841, Hygo bente pjesepjesë ne AkademineAkademinë Franceze, ndersa ne 1831 u publikua Notre-Dame de Paris, i cili pati njenjë sukses te menjehershem dhe te gjere.
 
Ne 1843 mbytet e bija LeopoldineLeopoldinë dhe dhendri ; Viktori e mori lajmin kur po kthehej nga pushimet duke e lexuar ne gazeten Siecle (shekulli). Tragjedia, e bashkuar me mos suksesin e punespunës teatrale “I Burgravi” ne 1845, i shkaktoi njenjë depresion te madh qe do ta mbaje large botesbotës letrare perpër 10 vjet. Ne te njejtin vit emerohet Par i Frances nga mbreti Lui Filipi i Orleansit.
 
Ne 1848 Hygo benebenë pjesepjesë si deputet ne AsambleneAsamblenë Konstitutive, por grushti i shtetit i 1851 sjell ne pushtet Napoleonin e III. Fillimisht, e mbeshtet, por pastaj – kur vete nisi te sillet ne menyremënyre antiliberale – vendos distancimin dhe e sulmon me shkrime dhe diskutime kunder varferisevarferisë dhe shtypjes qe behen nderkohenderkohë gjithnjegjithnjë e me pak te tolerueshme.
 
== MergimiMërgimi ==
Keto kontraste e cuan Hygoin te arratiset ne ishullin Guernsey, duke e shtrenguar keshtu te jetoje ne mergimmërgim perpër 15 vjet. Por, Hygo, gjategjatë mergimitmërgimit nuk pushoi kurre se konsideruar nga francezet si Babai i atdheut ne mergimmërgim.
 
Mbyllet keshtu perpër te njenjë periudhe e lumtur, edhe pse me kntraste te forta, dhe po hapej njenjë tjetertjetër ne te cilencilën do te merrte forem figura mitike e tij ne poetike qe duhej me pas ti dorezohej tradites historike letrare. Shkruan,duke shprehur ndjenjat e tij me personale, satira “Napoleone on i pettit” (Napoleoni i vogel) 1852 dhe vargjet “Chatimente” (Ndeshkimet) 1853 qe evidentuan ne menyremënyre te shenjuar dhe polemike veprimet e Napoleonit III.
 
Me inspirim humanitar ishin veprat Les contemplations (“Mendimet”) (1856) dhe me “ Legjenda e shekujve” Hygo pershkoipërshkoi historinehistorinë e njerezimit nga Gjeneza ne shekullin e XIX, vepervepër qe u publiku ne tre pjesepjesë : pjesa e pareparë ne 1859, e dyta ne 1877 dhe e treta ne 1883.
 
Shkroi ne te njejtennjëjten periudhe veprat e tij me te njohura qe do perconin famen e tij ne te gjithegjithë Europen si “Te mjeret” (1862), “Punetoret“Punëtoret e detit” (1866), dhe “Njeriu qe qesh” (1863).
 
GjateGjatë kesaj periudhe nuk iu kursyen fatekeqesite : ne 1855 vdes vellai i tij Abel, ne 1863 vajza e tij Adele cmendet dhe arratiset ne Kanada, ne 1868 vdes edhe e shoqja dhe disa nipernipër, por ne te gjitha keto fatkeqesi do te ketekëtë gjithmonegjithmonë pranepranë besniken Zhuliet.
 
Impenjimi anti-monarkik e coi ne njenjë publikim te ri dhe shumeshumë me te mbyllur publicistik ne favor te ideve demokratike. Me mergiminmërgimin impenjimi i tij anti-napoleon (Napoleoni i III) nuk pushoi. Ai talli perandorin e ri ne vepren e tij Napolé on le petit (Napoleoni i vogel), 1852. Ne librin Les châ timents (ndeshkimet), 1853 dhunesdhunës verbale i pergjigjetpërgjigjet dhuna e diktatorit ; ajo ishte e vazhdueshme ne Les contemplations (“Mendimet”), 1856 ne te cilencilën shkrimi behet kozmologji morale qe vesh cdo fat njerezor, shprehje e jetesjetës se brendeshme dhe e rikuperimit te memories ne njenjë dimension mitik.
 
Te vitit 1862 janejanë romanet “Te mjeret”. Ne 1866 i pason “Punetoret“Punëtoret e detit”, vepervepër e pasur me figura fantastike dhe sureale. Kushtet proletare behen gjithnjegjithnjë e me shumeshumë kusht romantesk, shkrimtari gjendet gjithnjegjithnjë e me shumeshumë ne prove me fatalitetet e gjerave (deti, natyra) dhe me fatalitetin e gjithepranishemgjithëpranishem te zemres njerezore.
 
== Rikthimi ne atdhe ==
Rikthimi i tij ne atdhe ndodh ne 5 shtator 1870, pas mposhtjes se Napoleonit te III. U prit nga njenjë turme brohoritese dhe entuziaste qe kishte ardhur perpër te pershendeturpërshendetur rikthimin e tij ne Paris. Shtepia e tij behet serishtsërisht vend pritjesh mes shkrimtaresh dhe ai rifitoi qetesineqetesinë duke rinisur prodhimin letrar me “Viti ‘93” (1873) ; shkroi poezi tetjera, disa ne lidhje me jetenjetën e tij familjare si “Femijet e mi” (1874), dhe poezi te tjera satiro – politike si “Babai” (1887). U rikthye serishtsërisht te beje pjesepjesë ne Senat ne 1876.
 
Ne 1878 goditet nga njenjë kongjestion celebral por kjo nuk e pengoi – pavaresisht se semundjasëmundja e detyroi te pakesonte aktivitetin e tij – te coje deri ne fund “Torquemada” (1882), njenjë vepervepër mbi fanatizmin e inkuizicionit qe kishte nisur disa kohekohë me pareparë.
 
80 njetori i tij u festua nga njenjë turme festuesish qe vendoste lule perparapërpara shtepiseshtepisë se tij ; disa muaj me vonevonë do te goditej nga njenjë zi e re, me vdekjen e besnikes se tij Zhuliet. Hygo qendroiqëndroi perpër ta qare i vetemvetëm deri ne 22 mars 1885, pra deri ne vdekje ne shtepineshtepinë e tij ne Paris. Trupi i tij u vendos perpër njenjë natenatë nennën Harkun e Triumfit dhe u shoqeruashoqërua nga 12 poet. Ne ceremonineceremoninë e tij te varrimit moren pjesepjesë persona te ardhur nga cdo cep i Frances.
 
Tashme Viktor Hygo (1802-1885), ne romanticizem te ploteplotë, kisht filluar te fiksonte prototipin e kllounit tragjik me personazhet e Tribuletit dhe te Guinpleinit, respektivisht protagonista te veprave Le roi s’amuse (Mbreti defrehet) dhe L’homme qui rit (Njeriu qe qesh).
 
Ky roman i fundit (1869), ne vecanti, eshteështë njenjë vepervepër pak e njohur e Viktor Hygos, ne te cilencilën shfaqenshfaqën opinionet dhe angazhimi i tij politik. Ne ketekëtë vepervepër Hygo e vendos njeriun perkundrejtpërkundrejt shoqeriseshoqërisë shfrytezuese, dhe zhvillon pikepamjet e tij demokratike mbi te kaluaren dhe mbi epoken e tij.
 
Ne pjesenpjesën e pareparë te romanit qe perbenpërben njenjë te treten e te gjithegjithë vepres, fabula nuk e kapercen pikelidhjen : Guinpleni i braktisur shpeton vogelushen Dea dhe se bashku me te gjen strehe tektëk endacaku filizof, Ursusi.
 
Personazhi i pareparë i denje perpër tu permendurpërmendur qe hasim eshteështë njenjë shites ambulant me emrin Ursus. Shoku i tij i vetemvetëm eshteështë Homo, njenjë ujk i zbutur. Ursus jeton ne njenjë karvan, me te cilencilën spostohet nga panairi ne panair perpër ti shitur njerezve kurat e tij popullore.
 
Ngjarja zhvillohet ne njenjë breg deti diku ne kontinentin europian : eshteështë nata e 29 janarit 1690. Nje grup njerezish, identiteti i te cilevecilëve nuk na tregohet, pergatitetpërgatitet perpër tu nisur me anije. Para se te nisen, ata braktisin ne breg njenjë femije 10 vjec
Femija, i deshperuardeshpëruar, i uritur dhe kembezbathur, endet nepernëpër stuhi derisa harrin njenjë forca, ku gjen kufomen e njenjë te varuri. Me tutje, zbulon te mbuluar me bore njenjë grua te vdekur nga i ftohti, qe mban ne krahe njenjë te porsalindur akoma te gjallegjallë. Me ne fund strehoet ne njenjë karvan, qe zbulohet qe eshteështë ajo e Ursusit. Aty mesonmëson qe vogelushja eshteështë e verber.
 
Ne pjesenpjesën e dyte, pjesa me e gjere e romanit, paraqitet Anglia aristokratike e fillimit te shek. XVIII–te, perkundrejtpërkundrejt se cilescilës qendronqëndron si misherim i njenjë parimi moral me te vertet fisnik qe rrojnerrojnë mes njerezve te mjere, heronjte kryesore : Guinpleni, Dea dhe Ursusi.
 
Njgjarja spostohet perparapërpara me 15 vjetevjetë. Takojme dukeshen XhozianeXhozianë, qe, e merzitur nga jeta e oborrit, mesonmëson se i vetmi sherim nga cdo merzitjemërzitje eshteështë “Guinplein”, edhe pse nuk e di se cfare apo kush eshteështë ky Guinpleini.
 
Femija i mesipermmesipërm, tashme, eshtebereështëbere njenjë burre 25 vjecar. Emri i tij zbulohet te jetejetë tamam Guinplein. Nga femijeria e tij, na thote naratori, ka fytyren dhe buzet e shperfytyruarashpërfytyruara – gati sa formon njenjë ngerdheshje te frikshme. Jetimja e verber, me emrin Dea, eshteështë tashme 15 vjece. Ursus dhe cifti i te rinjeve jetojnejetojnë me spektakole te vogla qe i prezantojneprezantojnë ne dite festash. Dukesha Xhoziane, duke marre pjesepjesë ne njenjë prezantim teatral, dashurohet me Guinplenin.
 
Zhvillimi i subjektit kushtezohet, nga njenjë aneanë, dashurisedashurisë se dlire te Guinplenit perpër Dean dhe pasionit te ulet qe ushqen ndaj Guinplenit bukuroshja demoniake, aristokratia XhozianeXhozianë, dhe nga ana tjetertjetër, prej zbulimit te sekretit te origjinesorigjinës se Guinplenit, hyrjes se tij ne dhomen e Lordeve dhe fjalimin demaskues qe ai mban ne parlament.
 
GjeteGjetë njenjë performance, njenjë nenpunesnënpunës i shtetit e urdheron Guinplenin ta ndjeki ne njenjë burg ku po torturohet perpër vdekje njenjë burre me emrin Hardkuanoni. Ai e njohu aktorin, qe ai vete, 23 vjetevjetë me pareparë, e kishte shperfytyruarshpërfytyruar perpër ta bere njenjë palaco.
 
Ne vitin 1682, gjategjatë mbreterimit te Jakut te II, njenjë nga armiqt e mbretit ishte Lord Klencarli. Mbreti urdheroi vrasjen e fisnikut. Me vdekjen e tij, biri i tij, Fermen, trashegimtar i tokave te tij, iu dorezua, me ndihmen e Hardkuanoni, bandes se Kompracikos, tregetareve te femijeve. I malavitosi, ne 1690, me ne fund e kishin braktisur femijen, Fermen/Guinplein, gjategjatë njenjë stuhie.
 
I shperfytyruarishpërfytyruari rifitoi titullin e tij fisnik, por, mbasi beri njenjë fjalim ne Dhomen e Lordeve ne te cilencilën denoncon indiferencen e qeveriseqëverisë mbi kushtet ne te cilat jeton populli anglez, perqeshetpërqeshet perpër shkak te ngerdheshjes se tij te pavullnetshme. Heroi romantik qe ka sfiduar ne emer te popullit turmen e aristokrateve qe gajasengajasën se qeshuriqëshuri, mbetet i vetmuar. Ne bresherinebresherinë e talljeve dhe fyerjeve, ai ndien prapa shpinesshpinës se vet mbeshtetjen e miliona njerezve, dhe kjo i jep force qe te vazhdoje. Por, vetemvetëm demaskimi me fjale del i pamjaftueshem perpër te ndrequr rendin shoqerorshoqëror, dhe Guinpleni deshton ne orvajtjen e tij perpër ti bere aristokratet te kuptojnekuptojnë te verteten. MegjithateMegjithatë, fjalimi i tij pershkohetpërshkohet nga njenjë optimizem social, i dreitohet te ardhmes. Vendos te kthehet tek Ursus dhe Dea.
 
Guinpleini u bashkua me te dashurit e tij nderkohenderkohë qe keta gjenden mbi njenjë varke, ne pritje perpër tu nisur perpër ne kontinent. Kur Dea ndjen prezencen e te dashurit, vdes. I riu e “harrin”, duke u hedhur nga anija perpër tu mbytur ne det.
 
“Ursus, ankohej, oh i mjeri uneunë !, qe nuk kam qare kurre. Serbatori i i loteve ishte ploteplotë. Nje rezerve e tille, i cili eshteështë mbledhur, pike perpër pike, dhimbje mbas dhimbjeje, gjategjatë gjithegjithë egzistences se gjategjatë, nuk boshatiset ne njenjë cast. Ursus Renkoi gjategjatë. Loti i pareparë eshteështë njenjë shpim. Qau mbi Guinplenin, mbi Dean, mbi veten e tij, Ursusi, mbi Homon. Qau perpër te gjithegjithë ateatë perpër te cilencilën kishte qeshur. Pagoi edhe perpër te prapambeturit. E drejta e njenjë njeriu perpër te derdhur lote nuk jepet me recete”.
 
Finalja tragjike e romanit nuk e pakeson besimin ne clirimin e ardhshem te njerezve te shtypur, sepse ne anene e heronjeve mbetet forca e pathyeshme e drejtesisedrejtesisë morale.
 
Demokratizimi i flaket i Hygoit qe shihte tek populli burimin e te gjitha forcave te gjalla dhe krijuesekrijuesë te kombit, urrejtja e tij perpër te gjithegjithë shtypesit e popullit, - te gjitha keto percaktojnepërcaktojnë pathosin ideologjik dhe vleren artistike te romanit “Njeriu qe qesh”.
 
== Personazhet ==
Secili nga heronjte e romanit eshteështë njenjë figure, rendesia dhe kuptimi i se cilescilës del ne pah jo vetemvetëm nga fjalet dhe veprimet e veta por, edhe nga pershkrimetpërshkrimet e autorit qe i prijneprijnë ose i shoqerojneshoqërojnë veprimet. Figurat e paraqitura ne roman, kanekanë pak vecanti konkrete te shek XVIII. Forcen bindesebindesë artistike ua jep atyre jo aq perputhjapërputhja me epoken e dhene sesa vertetesia e pergjithshmepërgjithshme sociale e psikologjike. Moria e personazheve te dhene ndihmojnendihmojnë ne zhvillimin e veprimit dhe e nderlikojnenderlikojnë intrigen e romanit. Ata i nevojitennëvojiten autorit perpër te venevenë ne dukje edhe me tepertepër me aneanë te kontrastit mes tyre fisnikerinefisnikerinë e shpirterore, pastertinepastertinë morale dhe humanizmin e lartelartë te heronjeveheronjëve te tij pozitive.
 
== Portreti i Deas ==
Dea tashme ishte 16 vjece. Ajo ishte e zbehte, me floke te zeza, me shtat te hedhur, te hajthet dhe aq te hollehollë, sa dukej sikur po keputej ne mes, e bukur si hyjneshe, me syte ploteplotë drite por, e verber.
 
Verbesia i kishte bere te palevizshem pergjithmonepërgjithmonë bebezat e asaj femije, e cila tani ishte grua. Ne fytyren e saj, qe nuk mund te pershkrohejpërshkrohej nga drita, kendet e buzeve te varura me trishtim shprehnin njenjë deluzion te hidhur. Syte e saj, te medhenje e te shkelqyer, kishin njenjë veti te cuditeshme : ishin te shuar perpër te por, shndrinin perpër te tjeret. Pishtare te mistershem, te ndezur, qe ndriconin vetemvetëm boten e jashtme! Leshonte drite ajo qe s’kish perpër vete. Syte e saj vezullonin. Ajo roberesh e erresires kthjellonte ambjentin e ngrysur ku jetonte. Nga fundi i terit te saj te pasherueshem, qe prapa atij muri te zi qe quhej verberi, ajo shndrinte. Nuk e shihte diellin tonetonë, por tek ajo shihej shpirti i saj.
 
Veshtrimi i saj i vdekur kishte njenjë palevizshmeri qiellore. Ajo ishte misherim i natesnatës dhe ndrinte si yll, ndrinte ne ateatë erresire te dendur qe e rrethonte nga cdo aneanë.
 
Ursusi e kishte pakezuar me emrin dea dhe ajo padyshim qe shembellente me njenjë perendeshe. Ajo vogelushe perfaqesontepërfaqësonte boten qiellore. Ligeshtia e saj eshteështë ne te vertet plotefuqiplotëfuqi.
 
== Ngjashmeria dhe uniteti i te dy figuarave ==
Te dy keta personazhe edhe pse ne dukje te kundert ne thelbet e tyre ishin te njejtenjëjte. Ne te dy ishte misheruar mjerimi njerezor. Dukej sikur kishin ardhur ne ketekëtë dhe nga bota e hijeve : ai nga pjesa ku mbreteron tmerri, dhe ajo nga pjesa ku mbreteron erresira. KeteKëtë terr Dea e kishte brenda ne veten e saj, kurse Guinpeni ne fytyren e tij. Dea kishte dicka si fantazem, kurse Guinpleni dicka si hije. Dea rrethohej nga njenjë hon i zi, Guinpleni dicka edhe me te tmerrshme. PerPër Guinplenin qe kishte sy ekzistonte edhe mundesia perpër tu krahasuar me te tjeret.
Te kesh sy ne te ciletcilët nuk pasqyrohet bota e jashtme, eshteështë njenjë fatekeqesifatekeqësi shumeshumë e rende, por jo aq e madhe sa te jesh enigma e vetvetes. Dea kish njenjë tis mbi syte e saj, Guinpleni kish njenjë maske : fytyren e tij.
 
Te dy ishin te vetmuar. Vetmia e Deas ishte e trishtuar : ajo nuk shihte asgje. Vetmia e Guinplenit ishte ogurzeze : ai shihte gjithcka.
 
Mbi ta rendonte denimi i kobshem i fatit, dhe fati nuk e kish shnderruar kurre me aq mjeshteri jetenjetën e dy qenieve njerezore te pafajshme ne njenjë vuajteje te paprere, ne njenjë torture te sketershme.
 
Dhe, megjithatemegjithatë, ata ishin ne parajse : duheshin.
 
I endur me kontraste, figura e Guinplenit vihet perkundrejtpërkundrejt figures se Deas dhe njekohesishtnjëkohësisht eshteështë i lidhur me te ne menyremënyre te pazgjidhshme. Nga njeranjëra aneanë kemi njenjë shemtim te dukshem, nga ana tjetertjetër njenjë bukuri te natyrshme dhe te verber.
 
Te dy janejanë misherim i vetive pozitive qe karakterizojnekarakterizojnë njerezit e popullit : pasterti morale, pasuri shpirterore, dliresi ndnjenjash, aftesi perpër te dashuruar dhe vetemohim.
 
FatetFatët e tyre janejanë te pandashem nga njeri – tjetri. Ai eshteështë syte e saj, dhe ajo fytyre e tije.
== Romantizmi ne vepren e Hygoit ==
Romanticizmi ishte njenjë levizje komplekse shpirterore dhe kulturore qe prodhoi njenjë rinovim te thelle ne letersi, ne art dhe ne mendim, ne politike dhe ne zakone. Romanticizmi u zhvillua nga ai mutacion i shijeve dhe i ndjeshmerisendjeshmerisë qe u verifikua ne Europe ne fund te shekullit te XVII.
 
Mes poeteve te rinje te perfshirepërfshire ne rrymen e Romanticizmit ishte edhe Viktor Hygo, qe atehereatëherë ishte 25 vjec. Ne publikimet e tija lirike, dicka rreth 50 mije vargje, manifestohet Hygoi i riniserinisë dhe i theksimit te romanticizmit, idhull i gjeneratesgjeneratës se re ne vargjet e tij shpreh brendesinebrendesinë e shpirtit.
 
“Njeriu qe qesh” : njenjë nder librat me te bukur qe kam lexuar. Ne vepervepër munda te vihet re pastertia ne pershkriminpërshkrimin e atyre qe janejanë sjelljet dhe karakteristikat tipike e races njerezore, ato janejanë realiteti qe Hygoi harrin ti beje te pavdekshme me fjale te thjeshta. Ne “Njeriu qe qesh” autori ka venevenë ne dukje kontradiktat e forta te botesbotës qe ka pasionepasionë qe shpesh shkojneshkojnë ne kahe te kunderta dhe kurre paralelisht. Dashuria e paster dhe e dlire, lakmia perpër prestigj, luksi si hobi : te gjitha keto pasione janejanë mbledhur ne te njejtennjëjten shoqerishoqëri qe diferencon perpër dukje dhe qe nuk harrin te shikoj me tutje, por vetemvetëm te qeshe me fatekeqesinfatekeqësin. Ne ketekëtë liber kuptova qe njeriu fshihet o mbas se keqeskeqës, ose vdes perpër dashurinedashurinë.
 
Kur e lexova librin mbeta e mahnitur nga embelsia dhe ndjeshmeria e personazheve qendrore qe me lidhin drejt perpër drejt me autorin. Romanticizmi dhe dliresia i vesh personazhet kryesore ne cdo veprim, mendim dhe fjale.
 
Sociologjia romantike e Hygoit shihet vazhdimisht ne trajtimin metafizik te rendit shoqerorshoqëror anglez si ne te kaluaren ashtu edhe ne te tashmen. Romantizmi i Hygoit shfaqet ne menyrenmënyren e trajtimit te materialit historik konkret. Ai behet mbrojtes i madh i te drejtave te njerzve dhe shpreh “revolten e shpirtit” perpër shtypjen e padurueshme te popullit te thjeshte.
 
Hygoi shumeshumë mire mund te prezantoje vete esencen e Romantizmit, duke u bere metafora e gjallegjallë. Viktor Hygo, vepra e tij kaq e shumellojteshumëllojte dhe kaq komplekse, prezenca e tij kaq e shndritshme dhe luftarake, pervecsepërvecse domethenese, “perfaqeson“përfaqëson njenjë sinteze fatesh te ketij shekulli, mbi te gjitha te kontrdiktave te tij dhe te ambivalencave te tij, dhe te problemeve qe perbenepërbenë dhe ndertuan ketekëtë pasuri te cmuar. Hygo radhitet ne radhet e “romantiques militants” (militantet romantike), qe mblidhen perpër ti dhene jetejetë perqendrimevepërqendrimeve te rendesishme te njenjë shpirti revolucionar qe do te shfaqet thelbesor perpër te kanalizuar dhe perpër te bere efikase dhe ndertuese forcen e pabesueshme dhe te jashtezakonshme shtytese te R.
 
[[Category:Shkrimtarë francezë]
10.357

edits

Menyja e navigimit