Ekonomia

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Gjendeni te artikulli Ekonomia. Për shprehjet e ngjashme në shkrim, kuptim apo tingëllim, shikoni këtu.


Lakorja e inflacionit ekonomik

Ekonomia - Ky term rrjedh nga greqishtja e vjetër nga fjala οἶκος [oikos], dhe do të thotë "shtëpi, tempull, kamp, hallë" dhe fjala νόμος [nomos], që do të thotë zakon, rregull, konventë që fjalë për fjalë don të thotë "rregull shtëpiak."

Ekonomia është një shkencë shoqërore që merret me studimin e prodhimit, shpërndarjes dhe konsumit të të mirave dhe shërbimeve. Ndryshe, ekonomia njihet si shkencë e cila studion të gjitha marrëdhëniet që zhvillohen gjatë një procesi ekonomik, qofshin ato mes qenieve njerëzore, qenieve njerëzore dhe mjeteve të prodhimit apo qenieve njerëzore dhe politikave të prodhimit.

Përkufizimi i mësipërm është një nga shumë përkufizimet e formuluara nga ana e ekonomistëve të famshëm botërorë. Tërësia e marrëdhënieve në prodhim që i përgjigjet një shkalle të caktuar të zhvillimit të forcave prodhuese në një rend shoqëror.

Një përcaktim ekonomik nga një përcaktim tjetër ndyshon në varësi të periudhës se kur është bërë apo edhe nga studiuesi (sipas qasjeve) që ka bërë atë përcaktim.

  • Ekonomia është një fushe studimore dinamike, e cila gjithnjë e më shumë zgjerohet kështu rrethi i përfshirshmërisë sa shkon e rritet. Në këtë kontekst, për studim më të lehtë dhe më të detajuar ekonomia ndahet në pjesë. Ndarja e ekonomisë si tërësi mund të bëhet duke u marr parasysh këndvështrimin nga i cili bëhet piknisja për ndaje.

Ndarja sipas përfshirshmërisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Makroekonomia si fushë e ndarë e interesit konsiderohet se i ka zanafillet në veprën e John Maynard Keynes-it "Teoria e përgjithëshme e punësimit, kamatës dhe parave", botuar në vitin 1936.

1 Varesishte nga lemia e studimit ekonomi ndahet

  • mikroekonom
  • makroekonomi

2Mikoekonomia analizon trgune ekonomik ne nivel te subjekteve ekonomike

  • Te hyrat e ndermarjeve
  • Investimet
  • Punsimi
  • Shpenzimet e prodhimite
  • Tregu
  • Qmimi etj

3 sipase teorise neoklaliike faktoret e prodhimt ndahen ne :

  • pune
  • toke
  • capital

4 faktorte e zhvillimite pa mare parasyshe vendi I varfe apo I apsure mbeshte ne kta:

  • faktori njeri
  • faktori natyre
  • faktori capital dhe
  • teknologjik

5 mundsia e prodhimit alternative prodhimi tv pc a 0 150 b 10 140 c 20 120 d 30 90 e 40 50 f 50 0

6 Mikroekonomia mirret me studimi dhe analizen e treguve ekonomike vetem ne nivel te ndrmarrjeve. 7Nderrmarjet pareqesin nje subjekte ekonomike dhe person juridike apo fizike qe kryen veprimtari te caktuare ne interese te kolektivite te vet dhe plotsimi e nevojave me te mira matriale dhe sherbimeve. 8 Mare globalishe per nga permbajtje nderrmarjet ekonomike te nje vendi mund te ndahen,

  • Ndremarjet ne pronsi private
  • ------------------------ te perzire
  • ------------------------publike

9 Ne kohen bashkohore ne vendet me ekonomike te tregute formate me te njohure jan

  • Ndermarjet e pavarura individuale
  • Ortakri
  • Shoqeri aksionare
  • Shoqeri komanditore

10 Ndermarjet e pavarura individole formon persone fizike I cili eshte edhe pronari I firmese. 11 Ortakria bashkpronsia munde te definohet si dy ose me shume firam qe bashkojen kapitalin e tyre per qellime te fitimit 12 Bashkpronsia mund te jet ne dy forma

  • Shoqeri me pergjithsi te pakufizuare
  • Shoqeria me pergjithsi te kufizuare

13 Shoqeri me pergjithsi te pakufizuare te gjtha antret e shoqerise jane te barabarte ndaje detyrave dhe detyrimeve qe rrjedhin nga afarizmi I kesaj shoqerise 14 Shoqeria me pergjithsi te kufizuare themelohet ne baze te marrveshjes mes antarve te shoqerise te cilet bashkojne pune dhe mjete me qellim te formimit te nje firmest e perbashket per kryer veprimtari ose sherbime te caktuare me pergjithsi te kufizuare 15 Shoqert aksionare paraqesin formimin organiztave te nderrmarjev te mdha qe formohnen me bashkimit e shume kapitaleve individuale ne nje capital te perbashket. 16 Llogaritaj e normese se aksioneve


17 Aksionte pjesen e fitimit mund te marrin ne dy menyra

  • Dividente dhe
  • Riinvestimet

18Ndermarjet dividente qe dmth se posedojen aksione per qdo aksion qe posedon mere nje shum te caktuare nga ndermarje ku I ka aksionet 19 Ndermarrjet riinvestime qe dmth shoqerit aksionare mund te mos u shperndaj fitimi e aksioneve po at pjese te riinvestojn ne fondet kryesore qe ne te ardhme do te shtoj fitimin 20 Llogaritja e aksioneve


21 Shoqerit komanditore jane shoqeri ku bashkohen dy e me shume persona per te kryer ndonje veprimtari ekonomike apo shyrbysve per interest te perbashkta. 22 Aksionaret e brendshme drejteperdrejt dhe ne menyre te pa kufizuare udheheqen dhe pergjigjen per detyret e kompanis me ter pasorine etyre dhe jane komplimentare. 23Aksionare e jashtem nuk marrin pjese drejteperdrejt ne udhheqjen dhe afrizem te nderrmarjes ndonse mund te japi sugjerime dhe nuk pergjigjen per detyrimet e shoqerise komanditore 24Pos formimite te siper cakture te bashkimit te nderrjeve ne faza monopoliste te kapitalizmit paqiten edhe forma me te larta te ndermarjese eme kryesor jan

  • Kartela
  • Trusti
  • Koncertent
  • Korportat dhe
  • Holdinge
25 Kartela paraqet bashkimi monopoliste pekatsishet bashkimi te ndermarjeve ku me qe raste ato formailshte mbaje pavarsin e tyre kurse kartela e kane monopoliste ne treg.

26Kartela per kufizimin e cmimeve ndermarjet te cilate hyne ne kartelen e qmimeve arrine marveshjen per niveli e qmimeve edhe me te larta sigorojn ti ardhurat me te mdha pekatsish fitmi me te madhe . 27Kartela ne kufizimi e qmimeve kota e prodhimit ndikon qe te rregollohet qeshtjen e ofertese qe duke zvogluare sain e prodhimit ndikon me rritjen e qmimit ne tregun perkatse net e lilin menyre pas ngritjes se qmimeve rrite fitimi 28Kartela per ndarje e tregjeve me marveshje paraprake pjesmarrsite e karteles bejn ndarjen e tregjeve se ku do plasojn madhrate e tyre pa u perzire njeri-tjetrit ne tregje (teritore) perkatse. 29Kartelat per shfrytzimi e partnerve dhe licenseve me qellim qe te shmangin se konkurencave dhe prefeksionimi te progresit teknollogjike pjesmarsit e karteli marren vesh deri ne qnivel te aplikojn ne arritje e teknollogjise per blerje e mundshme te license nderkomtare 30Konkorenca parqesin form me te lart te bashkimin te nderrmarjese ne ekonomin e tregut pekatsishte ne kapitalizem me rastin e bashkimit plotsishte humbi pavarsin e tyre. 31Statusin e korportave e gzojen ate nderrmarje te cilat ne kuader disa lemijeve ekonomike organizoj veprimtarin ekonomike qe kishte karkterve te ndermarjeve shtetrore dmth udheheqen nga shteti. 32 Holding shoqera paraqet ndermarjet e cila ne aktivite e vet kan vetem aksione e shoqerive tjera. 33 Kontrollim dhe sht blerja e kompanive munt te ralizohen ne dy menyra

  • Direkte-me shitjen e aksionev e vet ndermarjes holding
  • Indirakte –permes kompanive qe I kan ne kontrrole apo udhheqin me to.

34Me shpenzimet e prodhimit kuptojme te gjitha shpenzimet qe I bejn nje ndermarjen prodhuse per te prodhure sasi te caktura te te mirave matriale 35Shpenzimet e prodhimt perfshihet keto kategori

  • Shpenzimet e mjetve prodhuse (amortizimi)
  • Shpenzimet matriale dhe
  • Shpenzimet e punes se gjalle

36Ne literature ekonomike dallojem dy kategori te investimeve qe jan

  • Shpenzimet afatshkurte
  • Shpenzimet aftgjate

37 Shpenzimet aftshkurte jan shpenzime qe gjate periudhese net e cilen disa nga faktort e prodhimt jan fiks 38Shpenzimet aftagjate jan shpenzime qe gjta priudhes net e cilen interval kohor mundeson ndryshimin et gjithave faktorve te prodhimit 39Ne teorin tradicional ekonomike dallojme disa lloj te shpenzimeve

  • Shpenzim e pergjithshme (TC)
  • ----------- margjinale (MC)
  • ----------- mestare (ATC)
  • ----------- opertune(OC)

40 TC e nje subjekti ekonomike qoft person juridi apo fizike per te prodhuare nej t emir matriale duhe te krijuare edhe shpenzime te caktuare duke organizuar faktort e prodhimit 41Shpenzimet e pergjithshem nedahe ne dy grupe

  • Shpenzim fikse (FC) dhe
  • Shpenzime variabile (VC) TC=FC+VC

42Shpenzimet fikse jan ato shpenzime te cialt nuk ndryshojen ne rast e ndryshim te prodhimt(pagesa e qirase ,pagesa e puntorve etj) 43Shpenzimet variabile jane shpenzime te cilat ndryshoje varshishte nga prodhimi (energjija ,lende djegse etj) 44Ecuria dhe struktura e shpenzimeve te pergjithshme

Sasi(Q) FC VC FC=FC+VC 0 50 0 50 1 50 35 85 2 50 60 11O 3 50 80 130 4 50 110 160 5 50 160 210 6 50 220 270


45 Shpenzimt margjinale mund te themi se mc perfaqson shpenzimet e nje njesie shtes te prodhimit. 46 Lakorja e shpenzimeve margjinale Prodhimi (Q) Shpenzimet varabile (VC) Shpenzimet e prgjithshme (TC) Shpenzimet margjinale 1 2 3 4 0 0 50 35 1 35 85 25 2 60 110 20 3 80 130 30 4 110 160 50 5 160 210 60 6 220 270

 47 Shpenzimet mestare ATC paraqesi raporti ndermjet shpenzimev te pergjithshme dhe sasia se prodhimit te pergjithshem qe ne pikpamje matematikore shprehet 
          TC

ATC=-------

           Q


Q FC VC TC TC ATC=---

         Q

FC ATC=---

         Q          VC

AVC=---

          Q        MC=^TC

0 50 0 50 1 50 35 85 85 50 35 35 2 50 60 110 55 25 30 25 3 50 80 130 43,3 16,7 26.7 20 4 50 110 160 40 12,5 27.5 30 5 50 160 210 42 10 32 50 6 50 220 270 45 8,3 36.7 60 7 50 320 370 52,9 7,1 45,7 100 8 50 450 500 62,5 6,3 56,3 130

48 Siq ishte rast i shpenzimeve te pergjithshem edhe shpenzimet mestre ndahen ne

  • shpenzime mester fiks AFC
  • --------------------- variabile AVC

49 LAKORJA E SHPENZIME MESATRE TE DISA KATEGORIV TE SHPENZIMEV









50Shpenzimet mestre fikse paraqesin raportin ndermjet shpenzimeve fikse dhe sasie se prodhimit FC/Q 51Shpenzimet mesatre variabile AVC siqk kemi theksu shpenzimet varibel vc pareqesin komponet shum te rendsisgum te shpenzimev te pergjithshm shpenzimet mestre variabile parqesin raportin ndermjet shpenzimev variabile dhe sasise se prodhimit. 52 Shpenzime opertiome (OC) per te llogaritu koston e cmimit kushtuse te nje produktit perfishire te gjitha shpenzimet e faktoreve e prodhimit ,pjesmarrjen ne finalizimin e ti.



53Lakorja e kostose dhe fitimit nga aspekti kontabilisti dhe nga logjika e ekonomik

Nga kontabilisti Ekonomisti A Te hyrat e pergjithshme 100.000.000 B kostot e shfaquar 70.000.00 -puna 10.000.000 -matriale 55.000.000 -qiarja 5.000.000 A te hyrat e pergjithshme 100.000.000

1kostot e shfaqura 70.000.000 -puna 10.000.000 -matriali 55.000.000 -qiraja 5.000.000

2kostot e nenkuptura 25.000.000 -paga 22.000.000 -interesi 1.000.000 -te tjera 2.000.000 B kosto ekonomike 1+2 95.000.000 Fitimi kontabel (A-B) 30.000.000 Fitimi ekonomik(9A-B) 5.000.000

54Burime e e investimeve ten e firmes jan:

  • Te brendeshem dhe
  • Te jashteme

56Burimet e brendshme investimev firamte qe kan rezultat positive afriste dhe financiare kan mundsi qe me suksese ti mbulojne shpenzimet e prodhimit dhe nje pjese te fitimit te ndonje ne fondin e akumuluare. 57 Burimet e jashteme te investimeve ,burimet e jashtem jan me te shpeshta dhe sigurohen kryesisht me marrje e kredive . Kredit mund te jen :

  • Vendore nga banka komercale ose instucin tjera vendore
  • Te jashteme qe I akordon instucion finacre nderkomtare (banka botrore per rinderti dhe zhvillim etj)

58Ndermarjet apo firamt pa mare parsysh pronsin e saje per te kryer veprimtarine per te cile eshte themelu duhet te kete edhe fonde kryesore ku perfshin

  • ndertesat
  • paisjet
  • instalimte etj

59marre globalisht kem dy lloje kapaciteteve

  • kapacitete tekinike-maksimale ose teorike dhe
  • kapacitete prodhuse –ekonomike

60kapacite teknike parqet aftsine teknike te nje mjeti apo grupi mjetesh qe te prodhoj te mira matriale maksimale per nje periudhe te caktuare kohore ,ore dit ,jave, muja,vit etj. 61kapacite prodhuse shprehe mundsin maksimale te prodhimit duke pasure parsysh aftsine teknike te mjeti te prodhimit 62kapacitet I nje mjetit te punese grup mjetesh ,njesia punuse apo fabrikese ne tersi ne jeten praktike ,mund te percillet neprmjet ketyre llojve kapaciteteve

  • kapacite maksimal
  • --------- normal
  • ---------real dhe minimal

63kapacitet maksimal apo kapacite I instaluare ne nje nderrmarje shpreh mundsin maksimale te prodhimit te nje mjeti ne prodhimit ne baze te konstruksiont te tij teknike ne periudh te caktuare kohore 64 kapacite optimale parqet ate kapacitet I cili I mundeson nderrmarjes te prodhoj te mira matriale apo te kryej ndonje sherbim me shpenzime net e ulta per njesi te prozhimit. 65kapacitet minimale eshte ateher kur shfrytzimit I kapaciteti te mejt te punese eshte minaimal nga mundsia e tij e prodhimit . 66 kapaciteti real parqet mundsin reale te mjetiti te punes qe sipase veqorive te tij teknike te prodhojn te mira matriale.

67kapaciteti I realizushemi parqet ata kapcitet I cili ne kushte te dhenan te prodhimit eshte I realizuare  per koh te caktuare.

68mjet e kapcitet behet ne form te ndryshem qe vert se qe deshirojem ti matem .kemi disa metoda per matje e kapaciteti

  • metoda e prodhimt maksimal mujore
  • metoda e orve te ralizure mujore
  • metoda e shfrytzimit te ndrrimeve te puns

Logaritja matematikore e kapcite


69ne shfrytzimi e kapciteteve ndikoj faktort te shumta po per te dallure jan

  • mjete e punese
  • puna
  • lenda e pare dhe
  • organizim I punese

70mjete e punese niveli tekniko-teknollogjike imjetev te punese percakton edhe efikasitetin e tyre ne procesin e prodhimit 71puna njeri me aftsite e tije psiko fizike siq eshte njohur njeriu eshte factor I prodhimit 72lendes se punese-lenda e pare duhet ti pergjigjet procesit te prodhimit si nga cilsia ashtu edhe nga sasia 73organizimi I punese po ashtu ka ndikim te madhe ne shfrytzimin e kapciteteve prodhuse 74 amortizimi paraqet procesin e shpenzimit real te mjeteve te punese der tek e cila ne menyre te detyrushme vihet per shkak te perdorimt te tyre 75 amortizim mun te jet:

  • e perpjestushme qe parqet normen lineare te armtizim gjate nje vitit
  • progresive qe parqet rritjen per qdo vit te normes se armotizimit dhe
  • degresive qe paraqet percaktimin e normes se laret te armotizimit ne fillimin te perllogaritjese se vleres se armotizimit e cila me pastaj shkon duk u zvogluare.



76 norat e armotizimit sipase metodes kohore vitet Normat e amortizimit ne% E prpjestushme Progresive Degrasive 1 20 5 25 2 20 10 20 3 20 15 15 4 20 20 10 5 20 25 5





78 sipas njohorive deri tanishme dallojm dy kuptime kryesore te tregute

  • kuptimin e ngushte me te cilein kuptojen vendin ku ballafaqohet oferta dhe kerkesa perkatsish prodhuse dhe kosomatori
  • kuptimin e gjer te tregute me te ciln kuptojm raportin e caktuare te ofertes dhe kerkeseste llojte te ndryshe te mallrave ne koh te caktuare ,ku sherbimet e madhrave behen me ndermjtsim e parave

79 me para parqite dy faza

  • faza e pare qe shpre funksioni mall-para qe eshte faza ma e rend e kmbimite qe marksi e quna vdekj pruse
  • faza e dyte epraqet funksioni e malle para qe eshte faza ne e lehte sepse ai qe I ka pare eshte mbret ne treg

80 oferta rrin ne proprcion te drejt me qmimin san e I larte te jet cmin oferta eshte me e madhe dhe anasjedhte kurse rrin ne prpprcion te zhdrejt me cmimin sa me I madhe te jet cmimi aq me e vogel eshte kerkesa 81 tregu eshte nje tog I blerjev dhe I shitseve te cilin sipase veprimtrise se tyre reale apo potenciale te ndersjedhta caktojn cmimin e prodhimit apo grupin e prodhimeve 82raporti prodhuse konsumtore ne kushte ekonomike se tregute raporti ndermjet prodhusit dhe konsumatori vihet ne treg. 83distribuimi I madhrave tregu ben distribuimin e te mirave matriale qe dmth se neprmjet tregut konsumatert furnizohen me mallrat e nevojshme ne qofte kur eshte per mallra ose te mirat e prodhimit 84alokimi I faktorve te prodhimit tregu ben alokimi e faktorve te prodhimit sepse sepse neprmjet tij sobjektit ekonomike sigurojen lenden e pare gjysemfabrike paisje kapitali fuqi puntore etj 85formimi I qimimeve ne ekonomi e trgute formimi I qmimite I te mirave matriale behet me ndrmjetsimi e tregut. 86vlersimi I rezultet te tregute ne treg vlersohen rezultete e pune te te gjithave subjektev ekonomike . 87 kshtu kerkesa praqet sasine e pergjithshme te mallara dhe te sherbimev perfundimtre te dedikur tregute ,e qe konsomter jan te gatshem ti bleje per niveli edhe te qmimeve ne variabel te tjer konstan dmth pa ndryshim e kushteve tjera. 88keshtu lakorej e krkese pareq sasin e te mirave matriale te cilet kosumatret jante gatshe ta blejn me qemimte e cakturea dhe formula



89kerkesa ehste :duke u mbeshteture ne ket munde te konstatoj se se sa me I ulte te jet qmimi I ndonje te mires matriale njerzite do te blej sasi sa me te madhe .dhe sa me I laret te jet qmimi I ndonje artikullit njerzite do te blej sasi me te vogla te tije , nu kushte tjet te pa ndryshushme.

90lakorja e kerkese prodhusi Qmimi per pale Sasia e kerkure A 50 9.000 B 40 10.000 C 30 12.000 D 20 15.000 E 10 20.000

91 Egzistojn tri arsye te ndryshme per tu lidhur mes vete nga te cilat ulja eqimimeve provokon rritje te kerkeses per te mira mareriale dhe sherbime qe jan :

  • konsumatoret ndihen te paser neses stimulohen kerkesa ete mirave per konsum
  • norma eult einteresit stimulon kerkesen perte mira investive
  • zhvlersimi (inflacioni) i paras stimulon eksportin neto

92 efekti ite ardhurave. ne ket rast ne me ket rast efekti ite ardhurave do te ndikoj ne zhvendosjen elakores sekerkeses net e djathe , nese behet rritja ete ardhurave dhe zhvendosja net e majt nese te ardhurat pas ngritjes se qmimit mbesin ne nivel te njejt

93 efekti substituiv (zevendesues) .supstituiti paraqet korrelacionin edy mallrave qe tregon se ne rrjetin eqmimit te njerit mall behet rritja ekerkeses per mallin tjeter ,perkatsisht me rritjen e qmimit te nje te mire materiale nxitete rritja ekerkeses per ndonje t emir tjeter materiale .

94 ne lakoren ekerkeses , pos faktorve te siper cekur , ndikojn edhe nje ser faktoresh te tjer eme kryesore jan :

  • qmimi i mallit
  • qmimi i mallrave zevendesues dhe plotesues
  • te ardhurat mesatare
  • numri i popullsis

95 qmimi I mallit siq kemi par edhe me heret . niveli I qmimit kushtezon edhe sasin ekerkuar te mallit apo mallrave. 96qmimi I mallrave zevendesues dhe plotesues. Ne qoftese nje mall mund te zevendesohet me ndonje mall tjeter , ather konsumatoret percaktohen per mallin me qmim me te ulet. 97te ardhurat mesatre . pa dyshim niveli I te ardhurave mesatare paraqet faktor shum rendesishem dhe perkufizues tr kerkeses . 98 numri I popullsis. Siq edim ne pozicionin ekonsumatorit eshte eter popullsia ne nje vend pa dallim nga ajo prodhuse .andaj nje numer me I madh I popullsis rrit edhe kerkesen per te mira materiale dhe sherbime. 99shijet dhe preferencat. Ne kushte te tjera te njejtta shije e konsumatorit esht faktor vendimtar per belrje endonje te mire materiale te caktuar psh nese konsumatori do te blej nje pal kpuc , ne kushte te tjera te njejtat pra me qmim ecilsis te njejt , ai kpucet do ti zgjedh sipas shijes se tij pra percaktimi I tij do te varet nga modeli ngjyra etj qe ai I preferon. 100kapitulli I ofertes . kur behet fjal per ligjin evleres , kemi cekur se ai perbehet nga kompetentja ekerkeses dhe ofertes .andaj oferta paraqet tretsin eprodhimit te te mirave materiale dhe sherbimeve te cilat shitsit jan te gatshem dhe ne gjendje t ia ofrojn tregut per shitje me qmim te caktuar gjta nje periudhe te caktuar kohore kur faktoret etjer jan te pa ndryshushem . 101lakorja eofertes.lakorja eofertes paraqet sasin ete mirave materiale qe prodhusit jan te gatshem ti shesin sipas qmimeve dhe kohes se caktuar nen kushtete ete tjera te pa ndryshushme qe ndikojn ne sasin eofertes. Nga kjo del konstatimi se ofertesa ka lidhshmeru funksional me nivelin eqmimit por sjellja esaj esht ekunderta me kerkesen .




prodhusit Qmimi per pal Sasia e ofruar A 50 18.000 B 40 16.000 C 30 12.000 D 20 8.000 E 10 0


102 lakorja eofertes perndonjete t emir materiale paraqet raportin ndermejt qmimit te saj te tregut dhe sasise se asaj te mire materiale te cilen prodhusit jan te gatshem te prodhojn dhe ta shesin ne kushte qe gjerat etjera te mebesin te pa ndryshushme . 103 faktoret qe jan pejserisht positive lakores se ofertes pa dyshim esht ligji I renjes se rendimentit p.sh ne qoft se shoqeria kerkon me teper prodhimin enje produkti bie fjala te veres ateher shum me teper pun do te angazhohet net e njejtat siperfaqe per prodhimin errushit . 104 faktoret qe ndikojn ne lakoren eofertes . ne lakoren eofertes siq ishte rasti edhe lakorja ekerkeses ndikojn faktore te shumt eper ti vequar jan :

  • qmimi I produktit
  • teknologjia
  • qmimi I faktorve te prodhimit
  • qmimi I mallrave te lidhura
  • organizimi I tregut dhe
  • momenti kohor

105 qmimi I produktit .qdo product ka kosoton evet te prodhimit .synim I qdo prodhusit esht te prodhoj te mira meteriale me shpenzime sa me te ulta . 106 tekonlogjia . procesi dhe perfeksionimi teknologjik shprehet ne ngritjen e ekonomizimit dhe ne ulejne kosotos se prodhimit . 107 qmimet efaktorve te prodhimit(inputet). Ne qoft se behet ndryshimi I qmimit te faktorve te prodhimit automatikisht beht edhe ndryshimi I shpenzimeve te prodhimit dhe njeherit edhe ndryshimi I ofertes . 108qmimi I mallrave te lidhura ne ket rast prodhusit duhet te ket parasysh produktet te cilat mes vete jan subestituiv ( zevendsuese ) ne procesin eprodhimit psh bujqit do te zgjedhin se qka do te kultivojn  : grur , miser , patatee, apo ndonje kultur tjeter bujqesore . 109organizimi I tregut oferten mund ta percaktojn edhe organizimi I tregut , perkatsisht zbatimi I masve te shtetit per stabilizimin etregut . 110 momenti ( faktori ) zakonisht prodhuesit ( shitsit ) ekjo vlen edhe per konsumatoret ( blersit ) mund te presin ndonje moment me te volitshem per te shitur apo per te beler ndonje mall . keshtu prodhuesi I ndonje produkti te caktuar ne baz te informative ne hulumtimin etregut ka marr njohurit se per ata produkt per nje koh kerkesa do te rriitet ne ket rast ai do te ofroj me pak sasi te atij produkti . 111 ekujlibri I tregut . ne shqyrtimet eparaprake analizuam kerkesen dhe oferten te nadara njera nga tjetren si dy komponenete kryesore te ligjit te vleres .

Situta Qmimi I mundshem Sasia e ofruar Sasia e kerkuare Gjendja ne treg Ndikimi mbi qmimi e tregut 1 2 3 4 5 6 A 50 18.000 9.000 TEPRIC ULJE B 40 16.000 10.000 TEPRIC ULJE C 30 12.000 12.000 EKUJLIBER NEUTRAL D 20 8.000 15.000 MUNGES NGRIYJE E 10 0 20.000 MUNGES NGRITJE






112ekujlibri I tregut paraqet nje situate te till ekonomike net e cilen nen qmimin edhen si prodhuesit (shitsit ) ashtu edhe konsumuesit ( blersit ) nuk kan arsye te ndryshojn sasin eofruar dhe te kerkuar te produktit perkates ne qe rast kerkessa dhe oferta jan te barabarta . 113qmimi I ekujlibrit perfaqson qmimin per te cilin sasia ekerkuar dhe ajo e ofruar jan te barabarta ,ky qmim esht nje kompromis midis interesave te shitsve dhe blersve pa qen edomosdoshme idea per ta . 114ne situaten eekujlibrit te tregut nivelet eqmimeve nen qmimet eekujlibrit sjellin munges kurse mbi ket qmim sjelin tepric te mallrave . 115nderkaq kur nivelet eqmimeve jan mbi qmimin e ekujlibrit ateher kemi situaten kur sasia e ofruar tejkalon sasin ekerkuar pra ekunderta me te paren qe paraqet ofert te tepert apo siq te themi ndryshe krijon tepric te mallit te kerkuar ne treg siq esht situate A dhe B ne tabelen nr 11 116elasticiteti I kerkeses dhe ofertes . ne mesimete em eparshme u njoftuam me kuptimin eofertes dhe kerkeses te cilat perbejn bazen eligjit te vleres dhe te makroekonomis . ligji I ofertes dhe I kerkeses dikoton ( kushtezon )dhe situaten ne treg dhe sjellejn esubjekteve ekonomike varesisht nga situate etregut . 117tash shtohet pytja athua prodhusve dhe konsumatorve u intereson te din vetem ndikimin endryshem te ofertes dhe kerkeses ne percaktimin esasis te qmimit dhe te ekujlibrit ne treg . normalisht jo prodhuesit dhe konsumatoret pos kesaj duan te din edhe masen eketyre ndryshimeve ecila shpreh nepermejt elasticiteti. 118 elasticiteti I kerkeses siq pam me par kerkesa per ndo nje t emir materiale nuk varej vetem nga niveli I qmimit por edhe nga lartesia ete ardhurave dhe qmimii mallrave te tjere psh nese rritet qmimi I kafes ather do te zvoglohet sasia ekerkeses se atij artikulli. 119Elasticitetei shpreh ndjeshmerin enje variable tjeter apo nje te mire matriale ndaj nje te mire tjeter materilae .nga aspekti ekonomik elasticiteti definohet si “” perqindja endryshimit te nje variable nga ecila behet per shkak te rritjes te variables tjeter per 1.0%. 120 keshtu pra elasticiteti I kerkeses shpreh ppaportin endryshimit te perqindjes se sasis se kerkuar dhe perqindjes se ndryshimit te qmimeve. 121kerkesa enjerzve per te mira materiale nuk esht enjejt .ajo ndryshon varesisht nga lloji dhe nevoja per ate mall psh kerkesa per te mira materiale qe jan te domosdoshme per jete, siq qe esht rasti I produkteve ushqimore zakonisht ragojn pak me ndryshimin eqmimeve. 122ne baz te reagimit te te mirave materiale ne elasticitetin ,te gjtha te mirat materiale I ndajm ne dy grupe :

  • ne te mira qe kan elasticitet , ku perfshihen te gjtha at ate mira kur sasia ekerkuar reagon fort me ndryshimin eqmimeve dhe
  • ne te mirat qe nuk kan elasticitet , ku perfshiheb at ate mira materiale kur sasia e ekerkuar reagon dobet me ndryshimin eqmimeev.

123 KERKESA ELASTIKE FIG





124 PRODHIMI SHTIMI I PRODHIMIT QMIMI SHTIMI I QMIMIT MESATEJA E PRODHIMT TE QMIMIT MESATRJA E NDRYSHIMIT TE QMIMITE KOFICCIENTI ELASTIK 0 6 10 2 10+0/2=5 6+4/2=5 5>1 10 4 10 2 10+20/2= 15 4+2/2=3 1=1 20 2 10 2 20+30/2= 25 2+0/2=1 0.2<1 30 0

125 siq pam me pare elasticiteti lineare I kerkeses varet nga ndryshimet se prodhimit dhe qmiimeve . 126elasticite lineare I kerkese mund te jet

  • elastike (kure elasticite eshte mi I madhe se 1)
  • unitare (koficientei I elasticite eshe I barabre me 1) dhe
  • jo elastike (koficienti I elasticitetit eshte me I voge se 1)
127 faktort qe ndikojne  ne elasticitet e kerkeses 
  • Percaktim I te mires matriale
*ekzistimi I madhit zevendsus 
  • faktori koh dhe
  • te ardhrat e disponushme

128 elasticit I ofertese mun te themi se elasticit I ofertese prfoqson reaksioni e sasis se ofruare te ndonje te mire matriale ne dryshimi e qmimt te saj ne treg 129situta te elstict te ofertes

  • oferta elastike koficieti I elasticite se ofertes eshte me I madh se 1
  • oferta jo elastike atehr koficenti eshet me I vogel se 1
  • oferta unitare kur koficiett esht I barbat me 1
130 elasticit I ofertes 




131 faktorte qe ndikoj ne ne elsticite e ofert

  • mundsia e rritje se prodhimit
  • faktori koh


132 zhgjedhja racionale konsumatori s I subjek vendimarrse dhe ne marrjen e vendimeve mbeshtet ne dy elmete kryesore

  • lartsia e te ardhurav te disponushme dhe
  • dobishmeria e te mirave mtriale

133 dobija margjinale shpreh knaqsin shtese te konsumatrt e nga konsumi I net e mire te caktuar matriale 134 Njesia e produkt te konsumtorit Dobija e pergjithshme TU Dobija margjinale MU 0 0 4 1 4 3 2 7 2 3 9 1 4 10 0 5 10

                                                                                                PARQINTA NE GRAFIK

136ekujlibri I konsumatorit eshte ather kur dobija margjinale e te mires margjinale barzohet me qmimi e saj ne treg 137ne ekujlibrin e konsumatori ndikoj faktor te shum por me kryesort jan

  • efekti I te aedhurave
  • efekti I zavendsimit

138 sjedhja e konsumatorev me se mirt shpjegohet ne 3 hapa krysore qe mer konsumate ne rasti e vendosjes per te bler

  • preference apo prirja e konsumatorit
  • pekufizimi buxhetor
  • zgjedhja e konsumatorit

139 lakorja e indefirences kombinimte Telivizort Kompjutert A 1 6 B 2 3 C 3 2 D 4 1,5


140ne bashksi e lakosresh te indefirence te parqitura net e nejt grafik quhen hart ate indefernces HARTA E LAKORVE TE INDEFIRENCES









141mundsia alternative te konsumatorit Kombini I shportese Ushqimi(p=1) Pijet(p=2) Totali I shpenzimeve A 0 50 (0*1)+(50*2)=100 C 20 40 (20*1)+(40*2)=100 C 40 30 (40*1)+(30*2)=100

142LAKORJA E BUXHET TE KONSUMATORVE






143 EKUJLIBRI I KONSUMATORIT




144 ZHVENDOSAJ E VIJES BUXHETRORE SIPAS LARTSIV TE ARDHURAVE







145ZHVENDOSJA E LAKORES SE VJES BUXHETORE NE BAZE TE NDRYSHIMIT TE QMIMIT







146TREGU KONKURENCIALE

Sipas përfshirjes teritoriale[redakto | redakto tekstin burimor]

Historia e Ekonomisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Kontribues në lëmin e Ekonomisë[redakto | redakto tekstin burimor]

Shiko edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhjet me internetin[redakto | redakto tekstin burimor]

 Commons: Economics – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale

Portali i Ekonomisë