New York

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Nju Jork
New York
Shtet i SHBA-së
Emblema_figura Flag of New York.svg
noform
Ndërtesa e Parlamentit të Nju Jorkut në Albany
Të dhëna kryesore
Quhet ndryshe The Empire State (Shteti Perandori)
Kryeqyteti Albany
Qyteti më i madh New York City
Qeverisja
Guvernator Andrew Cuomo
Senatorë Charles Schumer
Kirsten Gillibrand
Sipërfaqja
Sipërfaqja 141.300 km2
Renditja në SHBA:
Popullsia
Popullsia 19.465.197 banorë
Renditja në SHBA:
Dendësia 159 banorë/km2
Gjeografia
Zona kohore Lindore: UTC-5/-4
Pika më e lartë Mali Marcy 1628.57 m
Pika më e ulët Oqeani Atlantik 0 m
Anëtarësia në SHBA
Anëtarësimi në SHBA 26 korrik 1788 (i 11-ti)
Renditja në SHBA:
Të dhëna të tjera
Shkurtimisht NY
Faqja Zyrtare www.ny.gov

New York (shk. NY) [nuː jɔːrk] apo pronuncimi në shqip Nju Jork është një Shtet Federal në verilindje të ShBA. Ai kufizohet me liqenin Erie, liqenin Ontario, Kanadanë, Vermont, Massachusetts, Connecticut, New Jersey, Pennsylvania dhe me Oqeanin Atlantik. Tre ishujt Long Island, Manhattan dhe Staten Island formojnë një pjesë të rëndësishme të New York-ut. Në lindje të New York-ut rrjedh Hudson River (Lumi Hudson).

New York ka një sipërfaqe prej 141.080 km² dhe një popullsi prej 18,98 milion banorë (2000), pas Kalifornisë dhe Teksasit është shteti i tretë federal për nga dendësia në ShBA.

Kryeqyteti i New York-ut është Albany, ndërsa qyteti më i madh është New York City. Territori jashtë hapësirës së New York City-it thirret „Upstate New York“. Qytetet më të mëdha në Upstate New York janë Binghamton, Buffalo, Rochester dhe Syracuse.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Hulumtimet evropiane dhe kolonizimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Giovanni da Verrazzano

Pjesa ku sot është e njohur si shteti i New York-ut është burim i vendosjes së dy bashkësive të mëdha të Indianëve, herët para ardhjes së Evropianëve të parë. Këto grupe etnike ishin Irokez dhe Algonquian, të cilat ishin në konflikt. Irokezët kishin kishin të zhvilluar organizimin shoqëror pòlitik, dhe ndihmën ushtarake. Hulumtuesi i parë europian në të cilën sot gjendet shteti i New Yorkut ishte detari italian Giovanni d a Verrazzano i cili punonte për oborrin francez dhe e kishte quajtur këtë anë Nouvelle Angoulême , në falenderim të mbretit francez Franje I. Deri në lumin Hudson erdhi në vitin 1524.

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]