Ambienti në Kosovë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Ambienti ose mjedisi në Kosovë është temë shqetësuse per qytetaret dhe shtetin për shkak te ndotjes që ndikon në shëndetin e qytetareve dhe në klimën mbarë botën.

Ndotja[redakto | përpunoni burim]

Ndotja e ajrit[redakto | përpunoni burim]

Prishtina gjatë dimrit radhitet ndër vendet me ajrin më të ndytë në botë[1]

Janë gazrat e dëmshme nga burimet e ndryshme,pluhuri,tymi,ndotja nga veturat.

Ndotja e ajrit është shkaq vetë njeriu me përdorimin e automjeteve,industrit e ndryshme por edhe nga mbeturinat,rritja e shpejtë e popullsisë,lirimi i kiminikateve helmuse,djegja e mbeturinave,ndotja nga djegia e pyjeve,temocentralet.

Momentalisht Kosova është në një fazë te ndotjes mesatare duke prekur vijen e ndotjes së pashendetshshme duke sjellur tejkalime te shpeshta.Sipas nje tabele per numrin e automjeteve ne Kosove ne vitin 2008 ishte 159522 por ky numer ne vitete ne 10 vitet e fundit eshte rritur ende me shume.

Ndotja e tokës[redakto | përpunoni burim]

Po ashtu shkaktohet nga vet njeriu nga lënia e drejtpërdrejt e mbeturinave shtepiake dhe mbetjeve industriale,pesticidet dhe plehrat mbetjet e ngurta te pa reciklushme.Qeveria tregon se per nje muaj jane 7 mijë ton mbeturina dhe nuk ka mjaftushëm deponi te mbeturinave.[2]

Ambienti dëmtohet edhe nga deponit e shumta që përdoren për perpunimin e hekurit ku dëmtohen edhe tokat bujqesore Ndotja e tokës prish ekuilibrin e lëndeve ushqyse qe përmban toka

Ndotja e ujit[redakto | përpunoni burim]

Bërlloku ndot ujin dhe tokën në Kosovë

Ndotja e ujit mund te shkaktohet nga përdorimi i kimikateve,derdhja e mbeturinave,derdhja e naftes etj.Kjo shkakton zhdukjen e gjallesave te ndryshe perhapjen e semundjeve infektive.[3]

Ndotësit më të mëdhenj në Kosovë:

  • Termocentralet e Kosovës Obiliq
  • Automjetet e vjetra
  • Kompania Sharrcem në Han te Elezit
  • Kompania e Ferronikelit në Drenas

Sëmundjet[redakto | përpunoni burim]

Sëmundjet nga ndotja e ajrit jane;kanceri,sëmundje zemre,sëmundje te mushkërise,asma alergji,sëmundjet infektive

Mbrojtja[redakto | përpunoni burim]

Mbrojtja e ambientit parashihet me kushtetutë dhe ligj. Kosova ka ministrinë e ambientit edhe shumë organizata joqeveritare për mbrojtjen e ambientit.

Masat e përgjithshme[redakto | përpunoni burim]

Ministria dhe organizatat joqeveritare po mundohen me mbrojtë ambientin duke i marr keto masa;

  • Reciklimi i mbeturinave
  • Përdorimi i detërgjenteve pa fosfate
  • Pakësimi i perdorimit te makinave
  • Ndalimi i perdorimit te thëngjillit
  • Rritja e nje numrit te madh te pemëve ne zonat urbane
  • Instalimi i filtrave

Vëtëdijësimi[redakto | përpunoni burim]

Me qëllim te vetëdijesimit te qytetarve për ambientin është kriju Kalendari mjedisor, qe përfshin ndër te tjerash keto aktivitete reciklimin e mbeturinave;

  • 22 mars Dita Ndërkombëtare e Tokës
  • 5 qershor Dita Botërore e Mjedisit
  • 26 gusht Dita Botërore e Maleve te Pastra
  • 16 shtator Dita Ndërkombëtare e Mbrojtjes se Ozonit
  • 22 qershor Dita Evropiane e Qyteteve pa Makina
  • 8 tetor Dita Ndërkombëtare per pakësimin e shkatërrimeve
  • 15 tetor Dita Ndërkombetare e Ecjes ne Natyrë
  • 26 gusht Dita Botërore e Maleve te Pastra
  • 11 dhjetor Dita Ndërkombetare e Maleve[4]

Referime[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ "Tabela/ Prishtina e para në botë për ajrin e ndotur". 2018-01-26. 
  2. ^ "STUDIO E HAPUR - AMBIENTI NË KOSOVË 22.10.2018". 2018-10-22. 
  3. ^ "ndotja dhe mbrojtja e mjedisit". 
  4. ^ "EDUKIMI DHE NDËRGJEGJËSIM MJEDISOR" (PDF).