Anekdota

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Anekdota është një tregim i cekët, shpesh i "nxehtë" ose qesharak në të cilin zbardhet veçoria karakteristike e, një person të njohur e, një dukuri të njohur e, një tip të njerëzve. Zakonisht, anekdota neutrale përfundojnë me pikë kthese të befasueshme të tregimit, apo edhe me thënien e një personi nga i cili nuk do të pritej. Anekdota shpesh pështellohet me aforizmat, barcoletat dhe epigramet. Anekdotat janë thënie të mençura, tregime të shkurtëra shpotitëse e satirike, përmes së cilave interpretohen dukurit e ndryshme shoqërore, ndodhi të personaliteteve të njohura etj. Japin një pasqyrim metaforik por edhe alegorik të realitetit tonë me të cilinë përballemi çdo ditë. Këto tregime të zgjuara, që ishin karakteristik komunikimi tek shumë popuj ballkanas në të kaluarën, e në veçanti në disa treva shqiptare (ku akoma janë prezent, edhe pse të zbehura nga evoluimi kohorë), arrijnë që përmes mesazheve të japin aspekte nga jeta, në dukje të vogla por me vlerë përgjithësuese, duke i vënë në lojë klasat sunduese, pushtuesit, tradhtarët, qeveritarët, personalitetet publike etj.por duke mos lënë pa atakuar as problemet e ndjeshme sociale, ekonomike, politike etj.

Shkathtësia e këtij komunikimi të drejtpërdrejt me dëgjuesin dhe roli si mburojë a si shtizë ndaj kundërshtarit, i kanë siguruar anekdotave, por edhe aforizmave, fjalëve të urta etj. një vend të rëndësishëm në thesarin e kulturës shqiptare, por edhe një jetë të gjallë e aktive, me një humor të hollë e satirë therëse, edhe sot e kësaj dite. Pjesa dërmuese e anekdotave që janë të vendosura më poshtë janë të marra nga librat: «Anekdota 1 dhe 2» i botuar nga Instituti albanologjik i Prishtinës, dhe «Tregime shqiptare»

SHQIPTARËT JANË SI SHQIPET[redakto | redakto tekstin burimor]

Në një ndejë në Mal të Zi, Mark Milani i thotë Ali pashë Gucisë: — Ju shqiptarët jini sikur dhitë e egra. A i ke parë dhitë e egra, njëra në atë rrëpirë, tjetra në rrëpirën përball thërasin e bërtasin se nuk u rrihet vetëm, por kur bëhën bashkë, të parën punë që bëjnë, godasin njëra-tjetrën në lule të ballit, veç në këmbë të prapme për të bërë belanë…

Ali pashë Gucia buzëqeshi e tha:

— E more Mark Milani, sa di unë, edhe ti prejardhjen e ke shqiptare, por pasi u bërë malazez «të koftë me sherr kombi i ri…» E për dhitë e egra, po them, e ke gabim!

— Pse e kam gabim?

— Sepse shqiptarët nuk janë sikur dhitë e egra, por janë shqiponja. I ke parë buburrecat? Ata janë të vegjël, qyqar, rrinë bashkë e punojnë bashkë se vetëm nuk ua mban dhe s’ia dalin dot. E shqiptarët sillen sikur shqiponjat. I ke parë shqiponjat në fluturim, i bien qiellit trup e tërthor e askënd se mbajnë afër vetes, sepse ato janë sundimtare të plota të qiellit e nuk ia kanë nevojën kujt për ndihmë.

— Hollë ke qitur Ali pashë Gucia!…

— Jo, s’thashë gjë të re, o Mark Milani! Shqiptarët prej shqipeve e kanë marrë emrin, e mjerë ata që s’kanë ndenjur me shqipe, po janë bërë bashkë me buburrecat!

NJË PITE TË KEQE PËR MYSAFIRIN E MIRË![redakto | redakto tekstin burimor]

Një natë dimri Ramadan Shabani shkon mysafir te Xhemajl Abria. Te dy pleqnar të njohur që i kishte Kosova. Të gëzuar për takimin, te dy pleqtë në kullë harrohen në bisedë. Dikur, nëna e Xhemajlit, që e dinte se në kullë është një mysafir i mirë, shkon dhe troket në derë. Del Xhemajli në der të kullës:

— Hë nënë, ç’e mirë të solli këtu?

— Më thanë se të ka ardhë një mysafirë i mirë bre loke?!

— Po, bre nënë, pasha zotin, mysafirë më të mirë kjo kullë nuk pret!

— Ani lokes, çka po ta do zemra të të gatuaj nana për darkë? I kemi, shyqyr zotit tana të mirat e, për mysafirin e mirë — diçka ma të mirë!

— Gatuaja nënë një pite të keqe!

— Qysh loke, pite të keqe për mysafirin e mirë?

— Oj nënë, ruaje bulmetin për llaskuçë që vijë për bark, ata ta marrin për gojë konakun, se ky ka ardhur për llaf e muhabet — tybe e treqind tybe as mendja nuk i shkon se çka i qet në sofër!…

THES PËR SHTROJË, THES PËR MBUOJË[redakto | redakto tekstin burimor]

I kishte pasë zënë nata dy vetë në mal. U afruan pranë një lisi she u bënë gati për të fjetur. Njëri po i thotë tjetrit:

— A po t’merr gjumi?

— Pak, besa!

— E çka ke shtru?

— Thes.

— E me çka je mlu?

— Me thes.

— Ama bre, nja!

— S’kam valla se jam hi në ta!

LIVADHET E SHTRENJTA[redakto | redakto tekstin burimor]

Takohen në Fushë-Krujë Ismail Qemali dhe Ali pashë Gucia. Ali pashë Gucia u ndal e po i sheh livadhet e bujshme, tërë rrafshinën e pëlleshme të Fushë-Krujës.

— A thua, more zotëri Ismail, këto livadhe kaq të mira e të buta, a janë të shtrenjta? — foli Ali pashë Gucia.

— Shumë të shtrenjta janë! — u përgjigj Ismail Qemali.

— Çka ta merr mendja, sa teneqe flori bëjnë?

— Eh, more Ali pashë Gucia, këto livadhe të buta e të mira e kanë vlerën e lartë, rrafsh sa një grua!

— Sa një grua, po unë në malësi…?!

— Jo Ali pashë, jo ashtu qysh po mendon ti. Këto livadhe të buta e të shtrenjta e kanë vlerën sa një grua e mirë, bujare e fisnike si ajo që ka lind një Ali pashë Guci!

NJA, VLLA, EDHE ATA SAKAT[redakto | redakto tekstin burimor]

Njëri po e pyet një të Gjakovës:

-Sa djem i kie bre jaran?

-Nja, valla, edhe ata sakat.

-Po shka t’mirën ka?

-Kurgja, e pinë duhanin, njanën dore gjithmonë e ka nxanë.[1]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Më gjerësisht shih në: Anekdota popullore shqiptare (4) http://orashqiptare.blogspot.com/2013/05/anekdota-popullore-shqiptare-4.html