Gëzim Hajdari

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Gëzim Hajdari.jpg

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gëzim Hajdari u lind më 1957, në fshatin Hajdaraj të Lushnjes në një familje ish pronarë tokash të konfiskuar gjatë diktaturës komuniste të Enver Hoxhës. Në fshatin e lindjes kreu shkollën fillore, ndërsa tetëvjeçaren, gjimnazin dhe të mesmen për llogaritar i kreu në Lushnje. Ka studiuar Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Universitetin “A. Xhuvani” të Elbasanit dhe Letersi Moderne Italiane në Universitetin "La Sapienza" të Romës.

Në Lushnje ka punuar si punëtor, roje fushe, magazinier, llogaritar, punëtor bonifikim, dy vjet ushtar, mësues letërsie ne Gjimnazin pas rrëzimit te diktaturës komuniste; kurse në Itali ka punuar për vite të tëra si stallier, ndihmës murator, bujk dhe ndihmës tipograf.


Më 1991, ka marrë pjesë në komisionet nismëtarë të themelimit të Partisë Demokratike dhe Partisë Republikane të qytetit të Lushnjes, ku zgjidhet sekretar i Partisë Republikane të qytetit të mësipërm. Në të njëjtën vit, merr pjese si bashkëthemelues i gazetës opozitare Ora e Fjalës dhe boton artikuj në gazetën Republika.

Në zgjedhjet politike të vitit 1992, paraqitet si kandidat i parlamentin shqiptar për Partinë Republikane, por nuk u zgjodh.

Gjatë aktivitetit intensiv, si eksponent politik dhe gazetar i opozitës, ka denoncuar publikisht e në mënyrë të vazhdueshme krimet e ish-regjimit komunist te Enver Hoxhës, si dhe korrupsionin e trafiqet kriminale midis mafies shqiptare dhe regjimeve te korruptuar te post-komuniste te Tiranes. Për këto arsye si dhe për kërcënimet e herë pas hershme të jetës së tij, në prill 1992, detyrohet ta braktisë Shqipërinë.


Aktiviteti i tij krijues zhvillohet në dy gjuhë, në shqip dhe italisht. Ka përkthyer poet te ndryshëm shqiptar ne italisht. Është ftuar për konferenca, leksione, e promovime te veprës se tij ne shume vende te botes, por jo ne Shqipëri, ku kontributi i tij letrar injorohet me qellim nga kultura pushtetarë. Është president Qendrës Ndërkombëtare italiane Eugenio Montale dhe qytetar nderi për merita letrare i qytetit të Frozinones. Vlerësuar nga shtypi dhe kritika ndërkombëtare si një ndër poetët më të shquar bashkëkohor. ka fituar shumë çmime letrare.

Drejton kolanen poetike Erranze për botuesin italian Edizioni Ensemble. Ka fituar shume çmime letrare. Veprat, veç gjuhës italiane, janë përkthyer ne gjermanisht, spanjisht, anglisht, frëngjisht.

Nga viti 2014 - 2018 ka mbajtur një seminar mbi Gjuhen dhe Kulturën Shqiptare ne Universitetin Macerata (Italia).

Prej vitit 1992 jeton si ezilant ne Itali.

Ka botuar në Shqipëri[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Antologjia e shiut, "Naim Frashëri", Tirana ISBN 1990, 891.983-1 H 19
  • Trup i pranishëm / Corpo presente, I edizione “Botimet Dritëro”, Tirana 1999 (in bilingue, con testo italiano a fronte).
  • * Gjëmë: Gjenocidi i poezisë shqipe, “Mësonjëtorja”, Tirana 2010, ISBN 978-99943-35-75-6

Ka botuar në Itali në dy gjuhë: shqip-italisht[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Libra udhëtimi në italisht[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Vëllime studimi mbi veprën e Hajdarit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Poesia dell'esilio. Saggi su Gëzim Hajdari, a cura di Andrea Gazzoni. Cosmo Iannone Editore 2010, ISBN 978-88-516-0114-0
  • La besa violata. Eresia e vivificazione nell'opera di Gëzim Hajdari - di Alessandra Mattei. Edizioni Ensemble 2014 ISBN 978-88-6881-019-1
  • In balia delle dimore ignote. La poesia di Gëzim Hajdari - di Sara Di Gianvito. Besa 2015, ISBN 978-88-497-0993-3

Ka përkthyer në shqip[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Poesie /Poezi, di Amedeo di Sora. “Botimet Dritëro”, Tirana (Albania), 1999. Antologia con testo italiano a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
  • Il muschio e la pietra/Eshka dhe guri di Luigi Manzi. Besa 2004, ISBN 88-497-0244-2. Antologia con testo italiano a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.

Ka përkthyer në italisht[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • I canti dei nizam/ Këngët e nizamit, Besa 2012. ISBN 978-88-497-0823-3. Canti lirici orali albanesi dell'Ottocento. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
  • Leggenda della mia nascita/ Legjenda e lindjes sime di Besnik Mustafaj. Edizioni Ensemble 2012, ISBN 978-88-97639-59-6. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
  • Evviva il canto del gallo nel villaggio comunista/ Rroftë kënga e gjelit në fshatin komunist, Besa 2013, ISBN 978-88-497-0822-6. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
  • Poesie scelte / Poezi të zgjedhura di Faslli Haliti. EdiLet 2015, ISBN 978-88-98135-41-7. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
  • Poesie scelte / Poezi të zgjedhura di Jozef Radi. Besa 2017, ISBN 978-888-497-1104-2. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
  • La tua robinja / Kam me ardhe si deka di Donika Dabishevci. Edizioni Ensemble 2017, ISBN 978-88-6881-176-1. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
  • I canti del kurbet/ Këngët e kurbetit", (di prossima uscita). Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.

Ka përgatitur përkthimin në italisht të veprave antologjike[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • I canti della vita di Abu l-Qasim al-Shabbi, Di Girolamo Editore 2008, ISBN 978-88-87778-20-5. A cura di Salvatore Mugno, traduzione dall'arabo di Imed Mehadheb, revisione poetica di Gezim Hajdari.
  • Dove le parole non si spezzano di Gémino Abad, Edizioni Ensemble 2015, ISBN 978-88-6681-121-1. A cura di Gezim Hajdari, traduzione dall'inglese di Andrea Gazzoni. È la prima pubblicazione in italiano del poeta filippino.

Çmime letrare:

  • 1996 - EkseTra (Rimini
  • 1997 - Eugenio Montale (Roma)
  • 1999 - Fratellanza nel mondo (Potenza)
  • 2000 - Trieste EtniePoesie (Trieste)
  • 2000 - Scritture di Frontiera - Umberto Saba (Trieste)
  • 2000 - Dario Bellezza (Roma)
  • 2000 - Grotteria (Reggio Calabria)
  • 2003 - Ciociaria (Fiuggi)
  • 2005 - Popoli in cammino (Milano)
  • 2006 - Multietnicità (Roma)
  • 2007 - Piccola Editoria di Qualità (Chiari)
  • 2011 - Vittorio Bodini (Minervino - Lecce)
  • 2016 - Guido Gozzano (Terzo - Alessandria)
  • 2016 - Sulle orme di Léopold Sédar Senghor (Milano).