Gëzim Hajdari

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Gëzim Hajdari.jpg

Biografia: =[redakto | përpunoni burim]

Gëzim Hajdari u lind më 1957, në fshatin Hajdaraj të Lushnjes në një familje ish pronarë tokash të konfiskuar gjatë diktaturës komuniste të Enver Hoxhës. Në fshatin e lindjes kreu shkollën fillore, ndërsa tetëvjeçaren, gjimnazin dhe të mesmen për llogaritar i kreu në Lushnje. U diplomua për Gjuhë dhe Letërsi në Universitetin “A. Xhuvani” të Elbasanit dhe u laureua për Letersi Moderne Italiane në Universitetin "La Sapienza" të Romës, duke studiuara si student i jashtëm pa përfituar burse shtetërorë. Në Lushnje ka punuar si punëtor, roje fushe, magazinier, llogaritar, punëtor bonifikim, dy vjet ushtar, mesues letërsie pas vitit ’90; kurse në Itali ka punuar për vite të tëra si stallier, ndihmës murator, bujk, bari, ndihmës tipograf. Aktualisht jeton me konferenca dhe leksione në universitetet italiane dhe të huaja ku studiohet vepra e tij. Më 1991, ka marrë pjesë në komisionet nismëtarë të themelimit të Partisë Demokratike dhe Partisë Republikane të qytetit të Lushnjes, ku zgjidhet sekretar i Partise Republikane të qytetit të mësipërm. Në të njëjtën vit, merr pjese si bashkethemelues i gazetës opozitare Ora e Fjalës dhe boton artikuj në gazeten Republika. Në zgjedhjet politike të vitit 1992, paraqitet si kandidat i parlamentin shqiptar për Partinë Republikane. Gjatë aktivitetit intensiv, si eksponent politik dhe gazetar i opozitës, ka denoncuar publikisht e në mënyrë të vazhdueshme krimet, abuzimet dhe spekullimet e ish nomenklaturës së kuqe të Enver Hoxhës si dhe ato të qeverive të postdiktaturës. Për këto arsye sidhe për kërcënimet e herë pas hershme të jetës së tij, në prill 1992, detyrohet ta braktisë Shqipërinë. Prej vitit 1992, jeton si ezilant në Itali. Aktiviteti i tij krijues zhvillohet në dy gjuhë, në shqip dhe italisht. Poezitë e tij janë përkthyer në disa gjuhë. Eshtë ftuar për të lexuar veprën e tij në vende të ndryshme të botës, por jo në Shqipëri. Vepra e tij është injoruar në mënyrën më cinike në Shqipëri nga mafia politike dhe kulturore e Tiranës pse s’u ka kënduar kurrë partive dhe diktatorëve. Eshtë president Qendrës Ndërkombëtare “Eugenio Montale” (çmimi më i rëndësishëm për poezinë në Itali) dhe qytetar nderi per merita letrare i qytetit të Frozinones. Vlerësuar nga shtypi dhe kritika ndërkombëtare si një ndër poetët më të mëdhenj bashkëkohor ka fituar shumë çmime letrare.

Ka botuar në Shqipëri[redakto | përpunoni burim]

  • Antologia e shiut, Naim Frashëri, Tiranë 1990;
  • Trup i pranishëm / Corpo presente (me tekstin italisht përballë), botimi I “Botimet Dritëro”, Tiranë 1999.
  • Gjëmë: genocidi i poezise shqipe, Shtëpia Botuese “Mësonjëtorja”, Tiranë 2010

Ka botuar në Itali në dy gjuhë: shqip-italisht =[redakto | përpunoni burim]

  • Ombra di cane/Hije qeni (Dismisuratesti 1993
  • Sassi controvento/Gurë kundërerës (Laboratorio delle Arti,1995
  • Antologia della pioggia/ Antologjia e shiut , (botimi II, Fara, 2000
  • Erbamara/ Barihidhur (Fara, 2001)
  • Pietre al confine (Assoc. Culturale “E-ssenza” Metrica”, Comune di Ancona 1998)
  • Stigmate /Vragë (Besa 2002, botimi II 2006)
  • Spine Nere/ Gjëmba të zinj (Besa 2004, botimi II 2005)
  • Maldiluna /Dhimbjehëne (Besa 2005, botimi II 2007)
  • Poema dell'esilio/Poema e mërgimit, (Fara, 2005, botimi II i zgjeruar 2007)
  • Peligòrga/Peligorga (Besa, 2007)
  • Poesie scelte 1990 – 2007 (EdizioniControluce 2008, botimi II 2009)
  • Poezi të zgjedhura, 1990 – 2007 (Besa, 2008)
  • Corpo presente/ Trup i pranishëm, (botimi II, Besa 2011)
  • Epicedio albanese (në proces botimi) Besa 2012 (di prossima uscita)

Libra udhëtimi në italisht:[redakto | përpunoni burim]

  • San Pedro Cutud: Viaggio nell’inferno del tropico, Fara, 2004
  • Muzungu: Diario in nero, Besa, 2006

Çmime letrare:[redakto | përpunoni burim]

EkseTra (Rimini 1996) Montale (Roma 1997) Fratellanza nel mondo (Potenza 1999) Umberto Saba (Trieste 2000) Dario Bellezza (Roma 2000) Grotteria (Reggio Calabria 2000) Ciociaria (Fiuggi 2003) Popoli in cammino (Milano 2005) Multietnicità, (Roma 2006) Piccola Editoria di Qualità. (Chiari 2007) Vittorio Bodini (Minervino Lecce 2011)

Vëllime studimi mbi veprën e Hajdarit:[redakto | përpunoni burim]
  • Poesia dell’esilio. Saggi su Gëzim Hajdari, 330 pagine, 16 euro (Cosmo Iannone Editore, Venafro 2010) përgatitur nga Andrea Gazzoni

Ka përkthyer në shqip[redakto | përpunoni burim]

  • Il muschio e la pietra /Myshku dhe guri (poezi të zgjedhura me tekstin italisht përballë) të poetit italian Luigi Manzi. Besa 2004.

Ka përkthyer në italisht[redakto | përpunoni burim]

  • I canti dei nizam / Këngët e nizamëve (me tekstin shqip përballë), Besa 2012

Ka përgatitur përkthimin në italisht të veprave antologjike[redakto | përpunoni burim]

  • I canti della vita (me tekstin arabisht përballë) të poetit kombëtar tunizin Abū’l-Qāsim Ash-Shābb, (Di Girolamo Editore, Trapani 2008) (bashkëpunim me I. Mehadheb e S. Mugno);

Dove le parole non si spezzano (me tekstin anglisht përballë) të poetit të madh filipinas Gémino H. Abad (pritet të botohet në 2012) bashkëpunim me Amoà Fattiva.