Gjuha Çitimaça

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Chitimacha lang.png

Çitimaça është një gjuhë izoluar e folur historikisht nga populli Çitimaça e Luizianës, Shtetet e Bashkuara. Ajo u zhduk në vitin 1940 me vdekjen e folësit të fundit të rrjedhshëm, Delphine Ducloux.

Megjithëse nuk flitet më, ajo është mjaft e dokumentuar në punën e hershme të shekullit të 20-të (kryesisht të pabotuar) të gjuhëtarëve Morris Swadesh dhe John R. Swanton[1][2]. Swadesh në veçanti shkroi një gramatikë të plotë dhe fjalor, dhe mblodhi tekste të shumta nga dy folësit e fundit, edhe pse asnjë nga këto nuk është botuar.

Përpjekjet e revitalizimit të gjuhës janë duke u zhvilluar për të mësuar gjuhën në një brez të ri folësish.Anëtarët fisnorë kanë marrë software Rosetta Stone për të mësuar gjuhën[3][4][5]. Deri në vitin 2015, një fjalor i ri Çitimaça është në përgatitje, dhe klasa po mësohet në rezervimin e Çitimaça.[6]

Kohët e fundit Çitimaça është propozuar që të jetë i lidhur me, apo një anëtar i, familjes hipotetike të gjuhës Totozoquean. Një propozim më herët, më spekulativ, sugjeroi një afrim me grupin hipotetik të gjuhëve të Gjirit.[7]

Klasifikimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Chitimacha konsiderohet si një gjuhë e izoluar. Megjithatë, Swanton u përpoq ta grupojë atë me izolate të tjera nga Shtetet e Bashkuara të Jugut, tunica, natchez dhe atakapa, dhe më tej me gjuhët muskogiane. Ky vizion vazhdoi në veprat e Swadeshit dhe Haasit. Ky i fundit i jep kësaj familje gjuhësh emrin "Gjuhët e Gjirit". Ky propozim nuk arriti të imponojë veten midis gjuhëtarëve.

Burimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Swadesh, Morris (1948). "Sociologic Notes on Obsolescent Languages". International Journal of American Linguistics14 (4): 226–235.JSTOR 1262876doi:10.1086/464009.
  2. ^ Swadesh, M. (1934). "The phonetics of Chitimacha". Language10 (4): 345–362.doi:10.2307/409490.
  3. ^ "YouTube – Chitimacha Language Episode – Finding Our Talk 3"youtube.com. January 26, 2010.
  4. ^ "Press Release, Media Room, Rosetta Stone" Archived 20 October 2017[Date mismatch] at the Wayback Machine.. 2012-08-26.
  5. ^ Larry Abramson (Director) (2010-02-02). "Software Company Helps Revive 'Sleeping' Language"All Things Considered - NPR. 2012-08-26.
  6. ^ Heflin, Judy (Gusht 2015). "The Successful Revival of the Chitimacha Language"Language Magazine. 2015-10-03.
  7. ^ Brown, Cecil H.; Wichmann, Søren; Beck, David (2014). "Chitimacha: A Mesoamerican language in the Lower Mississippi valley". International Journal of American Linguistics80 (4): 425–474.doi:10.1086/677911.