Neshat Tozaj

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Neshat Tozaj.jpg

Shkrimtari, publicisti dhe skenaristi shqiptar Neshat Tozaj lindi në vitin 1943 në fshatin Kallarat te Vlorës dhe u nda nga jeta në nëntor 2008 në USA. Mbaroi studimet për Juridik në Tiranë dhe gjate periudhës se diktaturës punoi si ekspert i kriminologjisë pranë ministrisë se mbrojtës, duke drejtuar për 17 vite me radhë laboratorin e kriminalistikës në Tiranë. Ka shkruat një sere librash shumë te suksesshëm dhe një pjesë te rëndësishme te tyre i ka kthyer në skenarë filmi që ende sot kujtohen jo vetëm nga brezi viteve 90 po edhe nga me te rinjtë. Filmi i tij "Dora e ngrohte" në fund te viteve 80 u kthye be ëndërr dhe shembull për te rinjtë e asaj kohe sepse mesazhi real i filmit ishte pikërisht izolimi dhe ndikimi themelor që kishte opinioni i "te tjerëve" në mbarëvajtjen ose jo te jetës se individit. Pothuajse te gjithë filmat që kane pasur si skenarist Neshat Tozaj, ishin te bazuar në eksperiencën e tij personale në profesionin e tij si hetues. Ishte Neshat Tozaj i pari shkrimtar që sulmoi drejtpërdrejte në 1987, korrupsionin e një sistemi te kalbur duke treguar terrorin e një gruaje te cilës, funksionare te asaj kohe i shkatërruan jetën dhe te ardhmen. Libri është përkthyer edhe në gjuhen franceze ku pati shumë sukses, natyrisht pas viteve 90 me rënien e komunizmit. Pak vite pas rënies në rrëgjimit punonet në Helsinki si përfaqësuaes i një organizatë shqiptare për te drejtat e njeriut e pasi vendosi te lere postin që mbulonte në Helsinki, vendosi te hape shoqatën e Albautor duke dhëne kështu kontributin e pare e te duhur për mbrojtjen e te drejtave te autorit por mbështetja ishte e pakte dhe iu desh te luftonte kundër një sistemi edhe me te korruptuar sesa ai i vjetri e mbi te gjitha kaotik e te rrezikshme. Nuk u ndal në rrugën e tij dhe librat e tij konkurrojnë me se denjësisht edhe në merkaton ndërkombëtare. Aktivitetin e tij letrar e vazhdoi deri në momentin kur zbuloi te ishte sëmure shumë rende dhe në pak muaj shuhet pa pasur mundësi te përcjelle edhe me tej emocionet e tij lexuesit shqiptar. Pas vitit 1991 Tozaj, shkruante vazhdimisht opinionet e tij në gazetat me te njohura kombëtare pa bere dallim se cilën parti përfaqësonin, si tek Tema, zëri i Popullit etj. I konsideruar si disident edhe gjate rrëgjimit komunist, Neshat Tozaj nuk kursen asnjë në kritikat e tij dhe i duhet te përballoje sulme nga te gjitha drejtimet e shpeshherë edhe në nivelin fetar. Libri i tij "Shalom" që përshkruan familje te thjeshta shqiptare që gjate luftës se dyte botërore rrezikuan jetën për te fshehur e ndihmuar komunitetin hebraik në Shqipëri beri që te konsiderohej një "islamofob" term i ri ky i përdorur edhe ndaj disa prej shkrimtareve te tjerë shqiptare (çuditërisht edhe me emra mysliman, si Ismail, Neshat etj). Një ndër krijimtaritë e fundit te tij, libri "Turpi" përcjell mesazhe rrenqethese dhe prek ndjeshëm lexuesin shqiptar dhe atë te huaj sepse për here te pare, një shqiptar shqyen çdo maske nacionaliste dhe klith në çdo shkronje te librit te tij "TURP" për hipokrizinë. Te dhunshëm reagimet e kundërshtareve dhe rivaleve te tij duke përdorur çdolloj mënyre për te diskretituar librin në fjale.

  • Vetmi (1990)
  • Vrasje në gjueti (1987)
  • Vendimi (1984)
  • Dora e ngrohtë (1983)
  • Gracka (1983)
  • Gëzhoja e vjetër (1980)
  • I treti (1979)
  • Nga mesi i errësirës (1978)
  • Fije që priten (1976)

Disa nga librat me te njohur te botuar nga ai.

  • Turpi (Elite, 1998)
  • Diktatura dhe demokracia në Shqipëri (Shtëpia Botuese "Bota Shqiptare", 1996)
  • Liria e Tjetrit
  • Pragu i tjetërsimit (Albin, 1994)
  • Perversët (Bota Shqiptare, 1994)
  • Pse flasj (Shtëpia Botuese e Lidhjes së Shkrimtarëve, 1993)
  • Në gjurmë të të tretit (Shtëpia Botuese "Naim Frashëri", 1979)
  • Thikat (Shtëpia Botuese "Naim Frashëri", 1989)
  • Mes nesh (Shtëpia Botuese "Naim Frashëri", 1986)
  • Rrëmbimi i arkivit (Shtëpia Botuese "Naim Frashëri", 1977)
  • Takimi i fundit (Shtëpia Botuese "Naim Frashëri", 1976)
  • Në emër të popullit (Shtëpia Botuese "Naim Frashëri", 1984)
  • Dora e ngrohtë (Shtëpia Botuese "Naim Frashëri", 1983)