Pistoia
Pistoia
Pistoia | |
|---|---|
| Comune di Pistoia | |
 Pamje e Piazza del Duomo | |
 Coat of arms | |
  Pistoia Vendndodhja në Itali | |
| Koordinatat: 43°56′58″N 10°55′22″E / 43.94944°N 10.92278°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Toskana |
| Provinca | Pistoia (PT) |
| Qeverisja | |
| • Zëvendëskryetarja f.f. e kryetarit | Anna Maria Ida Celesti[1] (Forza Italia) |
| Sipërfaqja | |
• Total | 237.00 km2 (91.51 sq mi) |
| Lartësia | 67 m (220 ft) |
| Popullsia (1 janar 2025)[2] | |
• Total | 88.889 |
| Emërtimi i banorëve | pistoiezë |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 51100 |
| Kodi telefonik | 0573 |
| Shenjti mbrojtës | Shën Jakobi |
| Dita festive | 25 korrik |
| Faqja zyrtare | www |
Pistoia është një qytet dhe komunë në Italinë qendrore, në rajonin e Toskanës, kryeqendra e provincës së Pistoias. Qyteti është një nga qendrat historike, kulturore dhe ekonomike më të rëndësishme të Toskanës veriore.[3][4]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pistoia ndodhet në pjesën veriore të Toskanës, midis Firences dhe Lukës, në një territor që lidhet me fushën, kodrat dhe zonat e para apeninike.[4][5]
Territori komunal ka një sipërfaqe prej 237,00 km² dhe Pistoia është komuna më e madhe e provincës për nga sipërfaqja.[2]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pistoia ka origjinë romake dhe zhvillimi urban i saj u formësua mbi kufijtë e tre brezave të mureve historike të qytetit.[4]
Në Mesjetë ajo u afirmua si komunë e lirë dhe si një qendër e rëndësishme politike, fetare dhe ekonomike e Toskanës. Në vitin 1329 kaloi nën sundimin e Firences, duke ruajtur megjithatë një identitet të fortë urban dhe kulturor.[3]
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pistoia kishte 88.889 banorë më 1 janar 2025.[2]
Qyteti mbetet një nga qendrat urbane më të rëndësishme të Toskanës dhe kryeqendra administrative e provincës me të njëjtin emër.[2]
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ekonomia e Pistoias lidhet ngushtë me sektorin e shërbimeve, me veprimtaritë kulturore dhe me industrinë. Qyteti njihet tradicionalisht si qyteti i vivajeve, falë zhvillimit historik të florovivaizmit ornamental në territorin përreth.[6][7]
Në qytet ndodhet edhe një impiant prodhues i Hitachi Rail, që përfaqëson një nga pranitë më të rëndësishme industriale të territorit.[8]
Monumentet dhe kultura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Qendra historike e Pistoias ruan një nga ansamblet mesjetare më të rëndësishme të Toskanës. Zemra monumentale e qytetit është Piazza del Duomo, ku ndodhen ndërtesat më përfaqësuese të jetës civile dhe fetare.[9]
Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë Katedralja e San Zenos, kambanorja e saj, Pagëzimorja e San Giovanni in Corte, Ospedale del Ceppo dhe kompleksi monumental i Santa Barbarës.[10][11]
Pistoia u shpall edhe Capitale italiana della cultura për vitin 2017, një titull që ka forcuar profilin e saj kulturor në shkallë kombëtare.[12]
Arsimi dhe kërkimi shkencor
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në qytet ndodhet Polo universitario di Pistoia, hapësirë e dedikuar formimit universitar dhe profesional në fushën shëndetësore, e vënë në dispozicion për Universitetin e Firences dhe për Azienda USL Toscana Centro.[13]
Ky zhvillim i jep qytetit një profil në rritje në fushën e arsimit të lartë dhe të formimit profesional.[13]
Transporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pistoia është e lidhur me rrjetin hekurudhor në linjën Firence–Luka–Viareggio. Stacioni hekurudhor i qytetit ka 5 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[5][14]
Transporti publik urban dhe ndërurban menaxhohet nga Autolinee Toscane, që operon shërbimet e lëvizjes në qytet dhe në territorin përreth.[15]
Qyteti nuk ka aeroport të vetin, por lidhet lehtësisht me aeroportet e Firences dhe Pizës.[5]
Sporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Pistoias. Komuna menaxhon dhe organizon përdorimin e impianteve sportive komunale.[16]
Klubi më i njohur i futbollit i qytetit është FC Pistoiese 1921, ndërsa basketbolli përfaqësohet nga Pistoia Basket 2000.[17][18]
Një nga impiantet sportive më të njohura të qytetit është PalaCarrara, që pret veprimtari shumëdisiplinore.[19]
Feja dhe traditat qytetare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Jakobi, dhe festa e tij kremtohet më 25 korrik.[20][2]
Një nga traditat më të njohura të qytetit është Giostra dell'Orso, e lidhur me festimet e korrikut dhe me kultin qytetar të Shën Jakobit. Në formën e saj moderne zhvillohet që nga viti 1947, por ka rrënjë më të vjetra në palion mesjetar të qytetit.[21]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Anna Maria Ida Celesti" (në italisht). Comune di Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 "Comune di Pistoia (PT) - CAP, dati, popolazione e amministrazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 "Pistoia" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 3 "Pistoia" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 3 "How to get" (në anglisht). Pistoia Turismo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Distretto Rurale Vivaistico Ornamentale di Pistoia" (në italisht). Provincia di Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Comune di Pistoia (PT) - CAP, dati, popolazione e amministrazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Our Locations" (në anglisht). Hitachi Rail. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Piazza del Duomo" (në italisht). Visit Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Monuments" (në anglisht). Visit Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Museo dello Spedale del Ceppo" (në italisht). Visit Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Pistoia 2017" (në italisht). Ministero della Cultura. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 "Polo universitario di Pistoia" (në italisht). Fondazione Caript. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Pistoia" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Pistoia" (në italisht). Autolinee Toscane. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Promozione sportiva" (në italisht). Comune di Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Homepage" (në italisht). FC Pistoiese. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Pistoia Basket 2000" (në italisht). Pistoia Basket 2000. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Palacarrara" (në italisht). Comune di Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "San Jacopo, Pistoia festeggia il Santo Patrono" (në italisht). Comune di Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Giostra dell'Orso" (në italisht). Comitato Cittadino di Pistoia. Marrë më 10 prill 2026.