Siena
Siena
Siena | |
|---|---|
| Comune di Siena | |
 | |
 Coat of arms | |
  Siena Vendndodhja në Itali | |
| Koordinatat: 43°19′06″N 11°19′53″E / 43.31833°N 11.33139°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Toskana |
| Provinca | Siena (SI) |
| Qeverisja | |
| • Kryetarja | Nicoletta Fabio |
| Sipërfaqja | |
• Total | 118,646 km2 (45,809 sq mi) |
| Lartësia | 322 m (1,056 ft) |
| Popullsia (31 dhjetor 2024)[1] | |
• Total | 53.332 |
| Emërtimi i banorëve | sienezë |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 53100 |
| Kodi telefonik | 0577 |
| Shenjti mbrojtës | Shën Ansani |
| Dita festive | 1 dhjetor |
| Faqja zyrtare | www |
Siena është një qytet dhe komunë në Italinë qendrore, në rajonin e Toskanës, kryeqendra e provincës së Sienës. Qyteti është një nga qendrat historike, artistike dhe universitare më të rëndësishme të Italisë qendrore dhe njihet veçanërisht për qendrën e vet mesjetare dhe për Palion e Sienës.[2][3]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Siena ndodhet në pjesën jugore të Toskanës qendrore, mbi një sistem kodrash që i japin qytetit profilin e tij karakteristik urban dhe panoramik. Territori komunal ka një sipërfaqe prej 118,646 km².[1]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Siena u zhvillua në Mesjetë si komunë e lirë dhe si qendër e rëndësishme politike, tregtare dhe artistike. Për shumë shekuj ajo ishte kryeqyteti i Republikës së Sienës, para se të kalonte nën sundimin e Firences në shekullin XVI.[2][3]
Qyteti ka ruajtur në mënyrë të jashtëzakonshme pamjen e vet gotike, të formuar kryesisht midis shekujve XII dhe XV.[3]
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Siena kishte 53.332 banorë më 31 dhjetor 2024.[1]
Qyteti mbetet qendra kryesore administrative e provincës me të njëjtin emër dhe ruan një profil të fortë universitar, kulturor dhe turistik.[2][4]
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ekonomia e Sienës mbështetet kryesisht në shërbimet, turizmin, arsimin e lartë dhe veprimtaritë financiare.[2]
Qyteti lidhet historikisht edhe me Banca Monte dei Paschi di Siena, e themeluar në vitin 1472 dhe e konsideruar banka më e vjetër ende aktive në botë.[5]
Monumentet dhe kultura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Qendra historike e Sienës është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1995.[3]
Ndër hapësirat dhe monumentet më të njohura të qytetit janë Piazza del Campo, Palazzo Pubblico, Torre del Mangia, Katedralja e Sienës dhe kompleksi monumental i Santa Maria della Scala.[6][7][8][9][10]
Arsimi dhe kërkimi shkencor
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Siena është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë. Universiteti i Sienës është një nga universitetet më të vjetra të vendit dhe pati zgjerimin e vet të parë të madh në vitin 1321.[4]
Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe jetën studentore.[4]
Transporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Transporti publik urban dhe ndërurban menaxhohet nga Autolinee Toscane.[11]
Stacioni hekurudhor i Sienës ka 6 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[12]
Qyteti nuk ka aeroport të vetin dhe lidhet kryesisht me aeroportet e Firences dhe Pizës.[13]
Sporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Sienës. Komuna menaxhon dhe kontrollon impiantet sportive të qytetit dhe organizimin e veprimtarive sportive.[14]
Klubi më i njohur i futbollit i qytetit është Siena F.C., i cili luan në Stadio Artemio Franchi.[15][16]
Qyteti ka edhe një traditë të rëndësishme në basketboll, e lidhur veçanërisht me Mens Sana, një nga shoqëritë sportive historike të Sienës.[17][18]
Feja dhe traditat qytetare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Ansani dhe festa e tij kremtohet më 1 dhjetor.[19]
Tradita më e njohur qytetare është Palio di Siena, gara me kuaj që zhvillohet dy herë në vit, më 2 korrik dhe më 16 gusht, në Piazza del Campo.[20][21]
Galeria
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Torre del Mangia
Katedralja e Duomos
Katedralja
Panorama
Piazza del Campo
Bazilika e Shën Domenikut
Pamje nga Campanile del Mangia
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 "Popolazione residente al 31.12.2024 per età" (PDF) (në italisht). Comune di Siena. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
- 1 2 3 4 "Siena" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 3 4 "Historic Centre of Siena" (në anglisht). UNESCO World Heritage Centre. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 3 "Storia dell'Ateneo" (në italisht). Università degli Studi di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "History" (në anglisht). Banca Monte dei Paschi di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Piazza del Campo" (në italisht). Visit Siena Official. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
- ↑ "Palazzo pubblico di Siena" (në italisht). Visit Siena. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
- ↑ "La Torre del Mangia" (në italisht). Visit Siena Official. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
- ↑ "Visita" (në italisht). Opera della Metropolitana di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Santa Maria della Scala – Museo, Arte e Storia a Siena" (në italisht). Santa Maria della Scala. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Lines and timetables at Siena" (në anglisht). Autolinee Toscane. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Siena" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "How to get to Siena" (në anglisht). Terre di Siena. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
- ↑ "Servizio Sport e Gestione Impianti Sportivi" (në italisht). Comune di Siena. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
- ↑ "Contatti" (në italisht). Siena F.C. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Regolamento Stadio" (në italisht). Siena F.C. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Mens Sana 1871" (në italisht). Mens Sana 1871. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Mens Sana Basketball Siena" (në italisht). Mens Sana Basketball Siena. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ ""Segui la festa", al via il Natale a Siena" (në italisht). Comune di Siena. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
- ↑ "Il Palio di Siena" (në italisht). Comune di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "La Storia" (në italisht). Il Palio di Siena - Comune di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]