Vende të trashëgimisë botërore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Logo e Komisionit të Trashëgimisë Botërore, UNESCO.

Vend i Trashëgimisë Botërore është një vend (siç është një ndërtesë, qytet, kompleks, shkretëtirë, pyll, ishull, liqeni, monument, ose mal) i cili është listuar nga Organizata për Edukim, Shkencë dhe Kulturë e Kombeve të Bashkuara (UNESCO) si i një rëndësie të veçantë kulturore ose fizike.[1] Lista mirëmbahet nga Programi i Trashëgimisë Botërore ndërkombëtar i dministruar nga Komisioni i Trashëgimisë Botërore i UNESCO, i përbërë nga 21 shtete anëtare të UNESCO-s të cilat janë zgjedhur nga Asambleja e Përgjithshme.[2]

Kriteret e përzgjedhjes[redakto | redakto tekstin burimor]

Deri në fund të vitit 2004, ka pasur gjashtë kritere për trashëgiminë kulturore dhe katër kritere për trashëgiminë natyrore. Në vitin 2005, është ndryshuar kështu që tani ka vetëm një grup prej dhjetë kritereve. Vendet e nominuara duhet të jenë me "vlerë të jashtëzakonshme universale" dhe të plotësojnë të paktën një nga dhjetë kriteret.[3]

Kriteret kulturore[redakto | redakto tekstin burimor]

Site #252: Taj Mahal, një shembull i vendi të trashëgimisë kulturore
  1. "paraqet një kryevepër gjeniale krijuese të njeriut ose rëndësi kulturore"
  2. "ekspozon një një shkëmbim të rëndësishëm të vlerave njerëzore, në një hark kohor, ose brenda një zone kulturore në botë, në zhvillimin e arkitekturës ose teknologjisë, artit monumental, planifikimit urbanistik, ose dizajn të peizazhit"
  3. "të mbajnë një dëshmi unike ose të paktën të jashtëzakonshme për një tradite kulturore apo një qytetërim i cili jeton apo është zhdukur"
  4. "është një shembull i shkëlqyer i një lloji të ndërtimit, arkitekturës, apo ansambël teknologjik apo peizazhin i cili ilustron një fazë të rëndësishme në historinë njerëzore"
  5. "është një shembull i shkëlqyer i vendbanimeve njerëzore tradicionale, shfrytëzimi i tokës, ose shfrytëzimi i detit që është një përfaqësues in një kulture, ose ndërveprimi i njeriut me natyrën veçanërisht kur ajo është prekur nga ndikim e ndryshimeve të pakthyeshme"
  6. "është e lidhur dukshëm ose drejtpërdrejt me ngjarje apo tradita që jetojnë, me ide, ose me besime, me veprat artistike dhe letrare të një rëndësie të jashtëzakonshme universale"

[4]

Kriteret natyrore[redakto | redakto tekstin burimor]

Site #156: Parku Kombëtar Serengeti, një shembull i një vendi të trashëgimisë kulturore
Site #274: Shenjtërja historike i Machu Picchu, një shembull i një vendi të përzier të trashëgimisë
  1. "përmban dukuri të larta natyrore ose zona me bukuri të jashtëzakonshme natyrore dhe rëndësi estetike"
  2. "është një shembull i jashtëzakonshëm që përfaqëson faza të rëndësishme të historisë së Tokës, duke përfshirë të dhëna për jetën, procese gjologjike të vazhdueshme të rëndësishme në zhvillimin e konturës së tokës, ose karakteristika të rëndësishme gjeomorfike ose fiziografike"
  3. "është një shembull i jashtëzakonshëm që përfaqëson procese të vazhdueshme ekologjike dhe biologjike në evolucion dhe zhvillimin e ekosistemeve tokësore, ujit të pijshëm, detare dhe bregdetare, dhe komunitetet e bimëve dhe kafshëve"
  4. "përmban habitatet natyrore më të rëndësishme dhe më të konsiderueshme për ruajtjen e diversitetit biologjik, duke përfshirë ato që përmbajnë specie të rrezikuara me vlerë të jashtëzakonshme universale nga pikëpamja e shkencës dhe ruajtjes"

Ndarja territoriale[redakto | redakto tekstin burimor]

Lista përmbledhëse në vijim i liston vetëm ato shtete me dhjetë ose më shumë Vende të Trashëgimisë Botërore.

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ World Heritage. Vizituar në 1 nëntor 2015.
  2. ^ The World Heritage Committee. UNESCO World Heritage Site. Vizituar në 14 tetor 2006.
  3. ^ Criteria for Selection. World Heritage. Vizituar në 14 tetor 2006.
  4. ^ UNESCO World Heritage, The Criteria for Selection.

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Commons-logo.svg         Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Vende të Trashëgimisë Botërore